GarPur, 1, 87
Select a line for its word-by-word analysis.
चतुर्दश मनून्वक्ष्ये तत्सुताश्च सुकादिकान् । (१।२)
caturdaśa manūnvakṣye tatsutāśca sukādikān |
मनुः स्वायम्भुवः पूर्वम् अग्निघ्राद्याश्च तत्सुताः ॥ (१।३)
manuḥ svāyambhuvaḥ pūrvam agnighrādyāśca tatsutāḥ ||
मरीचिरत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । (२।१)
marīciratryaṅgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ |
जयाख्याशाचमिताख्याश्च शुक्रा यामास्तथैव च । (३।१)
jayākhyāśācamitākhyāśca śukrā yāmāstathaiva ca |
विश्वभुग्वामदेवेन्द्रो बाष्कलिस्तदरिर्ह्यभूत् । (४।१)
viśvabhugvāmadevendro bāṣkalistadarirhyabhūt |
मनुः स्वारोचिषश्चाथ तत्पुत्रो मण्डलेश्वरः । (५।१)
manuḥ svārociṣaścātha tatputro maṇḍaleśvaraḥ |
चित्रको विनतश्चैव कर्णान्तो विद्युतो रविः ॥ (५।२)
citrako vinataścaiva karṇānto vidyuto raviḥ ||
दत्तोलिश् चावरीवांश्च ऋष्यः सप्त कीर्तिताः । (७।१)
dattoliś cāvarīvāṃśca ṛṣyaḥ sapta kīrtitāḥ |
तुषिता द्वादश प्रोक्तास्तथा पारावताश्च ये ॥ (७।२)
tuṣitā dvādaśa proktāstathā pārāvatāśca ye ||
इन्द्रो विपश्चिद्देवानां तद्रिपुः पुरुकृत्सरः । (८।१)
indro vipaściddevānāṃ tadripuḥ purukṛtsaraḥ |
सुतपाः शङ्कुरित्येते ऋषयः सप्त कीर्तिताः । (११।१)
sutapāḥ śaṅkurityete ṛṣayaḥ sapta kīrtitāḥ |
वशवर्तिस्वधामानः शिवाः सत्याः प्रतर्दनाः ॥ (११।२)
vaśavartisvadhāmānaḥ śivāḥ satyāḥ pratardanāḥ ||
पञ्च देवगणाः प्रोक्ताः सर्वे द्वादशकास्तु ते । (१२।१)
pañca devagaṇāḥ proktāḥ sarve dvādaśakāstu te |
इन्द्रः स्वशान्तिस्तच्छुक्रः प्रलम्बो नाम दानवः ॥ (१२।२)
indraḥ svaśāntistacchukraḥ pralambo nāma dānavaḥ ||
मत्स्यरूपी हरिर्विष्णुस्तं जघान च दानवम् । (१३।१)
matsyarūpī harirviṣṇustaṃ jaghāna ca dānavam |
तामसस्य मनोः पुत्रा जानुजङ्घो ऽथ निर्भयः ॥ (१३।२)
tāmasasya manoḥ putrā jānujaṅgho 'tha nirbhayaḥ ||
नवख्यातिर्नयश्चैव प्रियभृत्यो विविक्षिपः । (१४।१)
navakhyātirnayaścaiva priyabhṛtyo vivikṣipaḥ |
दृढेषुधिः प्रस्तलाक्षः कृबन्धुः कृतस्तथा ॥ (१४।२)
dṛḍheṣudhiḥ prastalākṣaḥ kṛbandhuḥ kṛtastathā ||
ज्योतिर्धामा पृथुः काव्यश्चैत्रश् चेताग्निहेमकाः । (१५।१)
jyotirdhāmā pṛthuḥ kāvyaścaitraś cetāgnihemakāḥ |
मुनयः कीर्तिताः सप्त सुरागाः सुधियस्तथा ॥ (१५।२)
munayaḥ kīrtitāḥ sapta surāgāḥ sudhiyastathā ||
गणा इन्द्रः शिबिस् तस्य शत्रुर् भीमरथाः स्मृताः ॥ (१६।२)
gaṇā indraḥ śibis tasya śatrur bhīmarathāḥ smṛtāḥ ||
रैवतस्य मनोः पुत्रो महाप्राणश्च साधकः ॥ (१७।२)
raivatasya manoḥ putro mahāprāṇaśca sādhakaḥ ||
वनबन्धुर् निरमित्रः प्रत्यङ्गः परहा शुचिः । (१८।१)
vanabandhur niramitraḥ pratyaṅgaḥ parahā śuciḥ |
हिरण्यरोमा पर्जन्यः सत्यनेत्रः स्वधाम च ॥ (१९।२)
hiraṇyaromā parjanyaḥ satyanetraḥ svadhāma ca ||
गणे चतुर्दश सुरा विभुर् इन्द्रः प्रतापवान् । (२१।१)
gaṇe caturdaśa surā vibhur indraḥ pratāpavān |
शान्तः शत्रुर्हतो दैत्यो हंसरूपेण विष्णुना ॥ (२१।२)
śāntaḥ śatrurhato daityo haṃsarūpeṇa viṣṇunā ||
चाक्षुषस्य मनोः पुत्रा उरुः पुरुर्महाबलः । (२२।१)
cākṣuṣasya manoḥ putrā uruḥ pururmahābalaḥ |
शतद्युम्नस्तपस्वी च सत्यबाहुः कृतिस्तथा ॥ (२२।२)
śatadyumnastapasvī ca satyabāhuḥ kṛtistathā ||
अग्निष्णुर् अतिरात्रश्च सुद्युम्नश्च तथा नरः । (२३।१)
agniṣṇur atirātraśca sudyumnaśca tathā naraḥ |
हविष्मानुत्तमः श्रीमान्स्वधामा विरजस्तथा ॥ (२३।२)
haviṣmānuttamaḥ śrīmānsvadhāmā virajastathā ||
अभिमानः सहिष्णुश्च मधुश्रीर् ऋषयः स्मृताः । (२४।१)
abhimānaḥ sahiṣṇuśca madhuśrīr ṛṣayaḥ smṛtāḥ |
आर्याः प्रभूता भाव्याश्च लेखाश्च पृथुकास्तथा ॥ (२४।२)
āryāḥ prabhūtā bhāvyāśca lekhāśca pṛthukāstathā ||
अष्टकस्य गणाः पञ्च तथा प्रोक्ता दिवौकसाम् । (२५।१)
aṣṭakasya gaṇāḥ pañca tathā proktā divaukasām |
मनोर्वैवस्वतस्यैते पुत्रा विष्णुपरायणाः ॥ (२६।२)
manorvaivasvatasyaite putrā viṣṇuparāyaṇāḥ ||
इक्ष्वाकुरथ नाभागो धृष्टः शर्यातिरेव च । (२७।१)
ikṣvākuratha nābhāgo dhṛṣṭaḥ śaryātireva ca |
नरिष्यन्तस्तथा पांसुर्नभो नेदिष्ठ एव च ॥ (२७।२)
nariṣyantastathā pāṃsurnabho nediṣṭha eva ca ||
करूषश्च पृषध्रश्च सुद्युम्नश्च मनोः सुताः । (२८।१)
karūṣaśca pṛṣadhraśca sudyumnaśca manoḥ sutāḥ |
अत्रिर्वसिष्ठो भगवाञ्जमदग्निश्च कश्यपः ॥ (२८।२)
atrirvasiṣṭho bhagavāñjamadagniśca kaśyapaḥ ||
गौतमश्च भरद्वाजो विश्वामित्रो ऽथ सप्तमः । (२९।१)
gautamaśca bharadvājo viśvāmitro 'tha saptamaḥ |
एकादशा तथा रुद्रा वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः ॥ (३०।२)
ekādaśā tathā rudrā vasavo 'ṣṭau prakīrtitāḥ ||
द्वावश्विनौ विनिर्दिष्टौ विश्वेदेवास्तथा दशा । (३१।१)
dvāvaśvinau vinirdiṣṭau viśvedevāstathā daśā |
तेजस्वी नाम वै शक्रो हिरण्याक्षो रिपुः स्मृतः । (३२।१)
tejasvī nāma vai śakro hiraṇyākṣo ripuḥ smṛtaḥ |
वक्ष्ये मनोर्भविष्यस्य सावर्ण्याख्यस्य वै सुतान् । (३३।१)
vakṣye manorbhaviṣyasya sāvarṇyākhyasya vai sutān |
विजयश् चार्ववीरश्च निर्मोहः सत्यवाक्रृती ॥ (३३।२)
vijayaś cārvavīraśca nirmohaḥ satyavākrṛtī ||
अश्वत्थामा कृपो व्यासो गालवो दीप्तिमानथ ॥ (३४।२)
aśvatthāmā kṛpo vyāso gālavo dīptimānatha ||
सुतपा अमृताभाश्च मुख्याश्चापि तथा सुराः ॥ (३५।२)
sutapā amṛtābhāśca mukhyāścāpi tathā surāḥ ||
तेषां गणस्तु देवानाम् एकैको विंशकः स्मृतः । (३६।१)
teṣāṃ gaṇastu devānām ekaiko viṃśakaḥ smṛtaḥ |
दत्त्वेमां याचमानाय विष्णवे यः पदत्रयम् । (३७।१)
dattvemāṃ yācamānāya viṣṇave yaḥ padatrayam |
ऋद्धिमिन्द्रपदं हित्वा ततः सिद्धिमवाप्स्यति ॥ (३७।२)
ṛddhimindrapadaṃ hitvā tataḥ siddhimavāpsyati ||
धृतिकेतुर् दीप्तिकेतुः पञ्चहस्तो निरामयः । (३८।२)
dhṛtiketur dīptiketuḥ pañcahasto nirāmayaḥ |
पृथुश्रवा बृहद्द्युम्न ऋचीको बृहतो गुणः ॥ (३८।३)
pṛthuśravā bṛhaddyumna ṛcīko bṛhato guṇaḥ ||
ज्योतिष्मान्हव्यकव्यौ च ऋषयो विभुरीश्वरः ॥ (३९।२)
jyotiṣmānhavyakavyau ca ṛṣayo vibhurīśvaraḥ ||
परो मरीचिर्गर्भश्च स्वधर्माणश्च ते त्रयः । (४०।१)
paro marīcirgarbhaśca svadharmāṇaśca te trayaḥ |
देशशत्रुकालकाक्षस् तद्धन्ता पद्मनाभकः ॥ (४०।२)
deśaśatrukālakākṣas taddhantā padmanābhakaḥ ||
तेषामिन्द्रो महावीर्यो भविष्यत्यद्भुतो हर ॥ (४१।२)
teṣāmindro mahāvīryo bhaviṣyatyadbhuto hara ||
धर्मपुत्रस्य पुत्रांस्तु दशमस्य मनोः शृणु । (४२।१)
dharmaputrasya putrāṃstu daśamasya manoḥ śṛṇu |
सुक्षेत्रश्चोत्तमौजाश्च भूरिश्रेण्यश्च वीर्यवान् ॥ (४२।२)
sukṣetraścottamaujāśca bhūriśreṇyaśca vīryavān ||
भूरिद्युम्नः सुवर्चाश्च शान्तिरिन्द्रः प्रतापवान् ॥ (४३।२)
bhūridyumnaḥ suvarcāśca śāntirindraḥ pratāpavān ||
अयोमूर्तिर् हविष्मांश्च सुकृतिश्चाव्ययस्तथा । (४४।१)
ayomūrtir haviṣmāṃśca sukṛtiścāvyayastathā |
प्राणाख्याः शतसंख्यास्तु देवतानां गणस्तदा । (४५।१)
prāṇākhyāḥ śatasaṃkhyāstu devatānāṃ gaṇastadā |
तेषामिन्द्रश्च भविता शान्तिर्नाम महाबलः । (४५।२)
teṣāmindraśca bhavitā śāntirnāma mahābalaḥ |
बलिः शत्रुस्तं हरिश्च गदया घातयिष्यति ॥ (४५।३)
baliḥ śatrustaṃ hariśca gadayā ghātayiṣyati ||
रुद्रपुत्रस्य ते पुत्रान्वक्ष्याम्येकादशस्य तु । (४६।१)
rudraputrasya te putrānvakṣyāmyekādaśasya tu |
सर्वत्रगः सुशर्मा च देवानीकः पुरुर्गुरुः ॥ (४६।२)
sarvatragaḥ suśarmā ca devānīkaḥ pururguruḥ ||
क्षेत्रवर्णो दृढेषुश्च आर्द्रकः पुत्रकस्तथा । (४७।१)
kṣetravarṇo dṛḍheṣuśca ārdrakaḥ putrakastathā |
हविष्मांश्च हविष्यश्च वरुणो विश्वविस्तरौ ॥ (४७।२)
haviṣmāṃśca haviṣyaśca varuṇo viśvavistarau ||
विष्णुश्चैवाग्नितेजाश्च ऋषयः सप्त कीर्तिताः । (४८।१)
viṣṇuścaivāgnitejāśca ṛṣayaḥ sapta kīrtitāḥ |
एकैकस्त्रिंशकस्तेषां गणश्चैन्द्रश्च वै वृषः । (४९।१)
ekaikastriṃśakasteṣāṃ gaṇaścaindraśca vai vṛṣaḥ |
धसग्रीवो रिपुस्तस्य श्रीरूपी घातयिष्यति ॥ (४९।२)
dhasagrīvo ripustasya śrīrūpī ghātayiṣyati ||
मनोस्तु दक्षपुत्रस्य द्वादशस्यात्मजाञ्छृणु । (५०।१)
manostu dakṣaputrasya dvādaśasyātmajāñchṛṇu |
मित्रवान्मित्रदेवश्च मित्रबिन्दुश्च वीर्यवान् । (५१।१)
mitravānmitradevaśca mitrabinduśca vīryavān |
मित्रवाहः प्रवाहश्च दक्षपुत्रमनोः सुताः ॥ (५१।२)
mitravāhaḥ pravāhaśca dakṣaputramanoḥ sutāḥ ||
तपोधृतिर्द्युतिश्चान्यः सप्तमश्च तपोधनाः ॥ (५२।२)
tapodhṛtirdyutiścānyaḥ saptamaśca tapodhanāḥ ||
ऋतधामा च भद्रेन्द्रस्तारको नाम तद्रिपुः । (५४।१)
ṛtadhāmā ca bhadrendrastārako nāma tadripuḥ |
त्रयोदशस्य रौच्यस्य मनोः पुत्रान्निबोध मे । (५५।१)
trayodaśasya raucyasya manoḥ putrānnibodha me |
सुनेत्रः क्षेत्रवृत्तिश्च सुनयो धर्मपो दृढः । (५६।१)
sunetraḥ kṣetravṛttiśca sunayo dharmapo dṛḍhaḥ |
निर्मोहस् तत्त्वदर्शी च ऋषयः सप्त कीर्तिताः । (५७।१)
nirmohas tattvadarśī ca ṛṣayaḥ sapta kīrtitāḥ |
स्वरोमाणः स्वधर्माणः स्वकर्माणस्तथामराः ॥ (५७।२)
svaromāṇaḥ svadharmāṇaḥ svakarmāṇastathāmarāḥ ||
त्रयस्त्रिंशद्विभेदास्ते देवानां तत्र वै गणाः । (५८।१)
trayastriṃśadvibhedāste devānāṃ tatra vai gaṇāḥ |
इन्द्रो दिवस्पतिः शत्रुस्त्विष्टिभो नाम दानवः ॥ (५८।२)
indro divaspatiḥ śatrustviṣṭibho nāma dānavaḥ ||
चतुर्दशस्य भौत्यस्य शृणु पुत्रान्मनोर्मम ॥ (५९।२)
caturdaśasya bhautyasya śṛṇu putrānmanormama ||
उरुर् गभीरो धृष्टश्च तरस्वी ग्राह एव च । (६०।१)
urur gabhīro dhṛṣṭaśca tarasvī grāha eva ca |
अभिमानिप्रवीरश्च जिष्णुः संक्रन्दनस्तथा । (६०।२)
abhimānipravīraśca jiṣṇuḥ saṃkrandanastathā |
तेजस्वी दुर्लभश्चैव भौत्यस्यैते मनोः सुताः ॥ (६०।३)
tejasvī durlabhaścaiva bhautyasyaite manoḥ sutāḥ ||
अग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च मागधश्च तथा शुचिः । (६१।१)
agnīdhraścāgnibāhuśca māgadhaśca tathā śuciḥ |
अजितो मुक्तशुक्रौ च ऋषयः सप्त कीर्तिताः ॥ (६१।२)
ajito muktaśukrau ca ṛṣayaḥ sapta kīrtitāḥ ||
चाक्षुषाः कर्मनिष्ठाश्च पवित्रा भ्राजिनस्तथा । (६२।१)
cākṣuṣāḥ karmaniṣṭhāśca pavitrā bhrājinastathā |
वचोवृद्धा देवगणाः पञ्च प्रोक्तास्तु सप्तकाः ॥ (६२।२)
vacovṛddhā devagaṇāḥ pañca proktāstu saptakāḥ ||
शुचिरिन्द्रो महादैत्यो रिपुहन्ता हरिः स्वयम् । (६३।१)
śucirindro mahādaityo ripuhantā hariḥ svayam |
पुराणं धर्मशास्त्रं च आयुर्वेदार्थशास्त्रकम् । (६५।१)
purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca āyurvedārthaśāstrakam |
धनुर्वेदश्च गान्धर्वो विद्या ह्यष्टादशैव ताः ॥ (६५।२)
dhanurvedaśca gāndharvo vidyā hyaṣṭādaśaiva tāḥ ||
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे मनुतद्वंशनिरूपणं नाम सप्ताशीतितमो ऽध्यायः ॥ (६६।१)
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe manutadvaṃśanirūpaṇaṃ nāma saptāśītitamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.