हरिरुवाच । (१।१)

वक्ष्ये प्रमाणसंस्थाने सूर्यादीनां शृणुष्व मे । (१।२)

योजनानां सहस्राणि भास्करस्य रथो नव ॥ (१।३)

ईषादण्डस्तथैवास्य द्विगुणो वृषभध्वज । (२।१)

सार्धकोटिस्तथा सप्त नियुतान्यधिकानि च ॥ (२।२)

योजनानां तु तस्याक्षस्तत्र चक्रं प्रतिष्ठितम् । (३।१)

त्रिनाभिमति पञ्चारे षण्नेमिन्यक्षयात्मके ॥ (३।२)

संवत्सरमये कृत्स्नं कालचक्रं प्रतिष्ठितम् । (४।१)

चत्वारिंशत्सहस्राणि द्वितीयो ऽक्षो विवस्वतः ॥ (४।२)

पञ्चान्यानि तु सार्धानि स्यन्दनस्य वृषध्वज । (५।१)

अक्षप्रमाणमुभयोः प्रमाणं तु युगार्धयोः ॥ (५।२)

ह्रस्वो ऽक्षस्तद्युगार्धेन ध्रुवाधारे रथस्य वै । (६।१)

द्वितीये ऽक्षे तु तच्चक्रं संस्थितं मानसाचले ॥ (६।२)

गायत्त्री सबृहत्युष्णिग्जगतीत्रिष्टुबेव च । (७।१)

अनुष्टुप्पङ्क्तिर् इत्युक्ताश्छन्दांसि हरयो रवेः ॥ (७।२)

धाता क्रतुस्थला चैव पुलस्त्यो वासुकिस्तथा । (८।१)

रथकृद् ग्रामणीर् हेतिस् तुम्बुरुश् चैत्रमासके ॥ (८।२)

अर्यमा पुलहश्चैव रथौजाः पुञ्जिकस्थला । (९।१)

प्रहेतिः कच्छनीरश्च नारदश्चैव माधवे ॥ (९।२)

मित्रो ऽत्रिस्तक्षको रक्षः पौरुषेयो ऽथ मेनका । (१०।१)

हाहा रथस्वनश्चैव ज्येष्ठे भानो रथे स्थिताः ॥ (१०।२)

वरुणो वसिष्ठो रम्भा सहजन्या कुहूर्बुधः । (११।१)

रथचित्रस्तथा शुक्रो वसन्त्य् आषाढसंज्ञिते ॥ (११।२)

इन्द्रो विश्वावसुः स्रोतैलापत्रस्तथाङ्गिराः । (१२।१)

प्रम्लोचा च नभस्येते सर्पाश्चार्के तु सन्ति वै ॥ (१२।२)

विवस्वानुग्रसेनश्च भृगुरापूरणस्तथा । (१३।१)

अनुम्लोचाशङ्खपालौ व्याघ्रो भाद्रपदे तता ॥ (१३।२)

पूषा च सुरुचिर्धाता गौतमो ऽथ धनञ्जयः । (१४।१)

सुषेणो ऽन्यो घृताची च वसन्त्याश्वयुजे रवौ ॥ (१४।२)

विश्वावसुर्भरद्वाजः पर्जन्यैरावतौ तदा । (१५।१)

विश्वाची सेनजिच्चापः कार्तिके चाधिकारिणः ॥ (१५।२)

अंशुश्च काश्यपस्तार्क्ष्यो महापद्मस्तथोर्वशी । (१६।१)

चित्रसेनस्तथा विद्युन्मार्गशीर्षाधिकारिणः ॥ (१६।२)

क्रतुर्भर्गस्तथोर्णायुः स्फूर्जः कर्कोटकस्तथा । (१७।१)

अरिष्टनेमिश्चैवान्या पूर्वचित्तिवर्रात्सराः । (१७।२)

पौषमासे वसन्त्येते सप्त भास्करमण्डले ॥ (१७।३)

त्वष्टाथ जमदग्निश्च कम्बलो ऽथ तिलोत्तमा । (१८।१)

ब्रह्मापेतो ऽथ ऋतजिद्धृतराष्ट्रश्च सप्तमः । (१८।२)

माघमासे वसन्त्येते सप्त भास्करमण्डले ॥ (१८।३)

विष्णुरश्वतरो रम्भा सूर्यवर्चाश्च सत्यजित् । (१९।१)

विश्वामित्रस्तथा रक्षो यज्ञापेतो हि फाल्गुने ॥ (१९।२)

सवितुर्मण्डले ब्रह्मन्विष्णुशक्त्युपबृंहिताः । (२०।१)

स्तुवन्ति मुनयः सूर्यं गन्धर्वैर् गीयते पुरः ॥ (२०।२)

नृत्यन्त्यो ऽप्सरसो यान्ति सूर्यस्यानुनिशाचराः । (२१।१)

वहन्ति पन्नगा यक्षैः क्रियते ऽभीषुसंग्रहः ॥ (२१।२)

वालखिल्यास् तथैवैनं परिवार्य समासते । (२२।१)

रथस्त्रिचक्रः सोमस्य कुन्दाभास्तस्य वाजिनः ॥ (२२।२)

वामदक्षिणतो युक्ता दश तेन चरत्यसौ । (२३।१)

वार्यग्रनिद्रव्यसम्भूतो रथश्चन्द्रसुतस्यच ॥ (२३।२)

पिशङ्गैस् तुरगैर्युक्तः सो ऽष्टाभिर्वायुवेगिभिः । (२४।१)

सवरूथः सानुकर्षो युक्तो भूमिभवैर्हयैः ॥ (२४।२)

सोपासंगपताकस्तु शुक्रस्यापि रथो महान् । (२५।१)

रथो भूमिसुतस्यापि तप्तकाञ्चनसन्निभः ॥ (२५।२)

अष्टाश्वः काञ्चनः श्रीमान् भौमस्यापि रथो महान् ॥ (२६।१)

पद्मरागारुणैरश्वैः संयुक्तो वह्निसंभवैः । (२७।१)

अष्टाभिः पाण्डरैर्युक्तैर्वाजिभिः काञ्चने रथे ॥ (२७।२)

तिष्ठंस्तिष्ठति वर्षं वै राशौ राशौ बृहस्पतिः । (२८।१)

आकाशसम्भवैरश्वैः शबलैः स्यन्दनं युतम् ॥ (२८।२)

समारुह्य शनैर्याति मन्दगामी शनैश्चरः । (२९।१)

स्वर्भानोस्तुरगा ह्यष्टौ भृङ्गाभा धूसरं रथम् ॥ (२९।२)

सकृद्युक्तास्तु भूतेश वहन्त्यविरतं शिव । (३०।१)

तथा केतुरथस्याश्वा अष्टौ ते वातरंहसः ॥ (३०।२)

पलालधूमवर्णाभा लाक्षारसनिभारुणाः । (३१।१)

द्वीपनद्यद्र्युदन्वन्तो भुवनानि हरेस्तनुः ॥ (३१।२)

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भुवनकोशनिरूपणं नामाष्टपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः ॥ (३२।१)