गरुडपुराणGaruḍapurāṇa

GarPur, 1, 142

139 of 166 · 59 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ब्रह्मोवाच । (१।१)

brahmovāca |

1.2१.२

विंशादीन्पालयामास ह्यवतीर्णो हरिः प्रभुः । (१।२)

viṃśādīnpālayāmāsa hyavatīrṇo hariḥ prabhuḥ |

1.3१.३

दैत्यधर्मस्य नाशार्थं वेदधर्मादिगुप्तये ॥ (१।३)

daityadharmasya nāśārthaṃ vedadharmādiguptaye ||

2.1२.१

मत्स्यादिकस्वरूपेण त्ववतारं करोत्यजः । (२।१)

matsyādikasvarūpeṇa tvavatāraṃ karotyajaḥ |

2.2२.२

मत्स्यो भूत्वा हयग्रीवं दैत्यं हत्वाजिकण्टकम् ॥ (२।२)

matsyo bhūtvā hayagrīvaṃ daityaṃ hatvājikaṇṭakam ||

3.1३.१

वेदानानीय मन्वादीन्पालयामास केशवः । (३।१)

vedānānīya manvādīnpālayāmāsa keśavaḥ |

3.2३.२

मन्दरं धारयामास कूर्मो भूत्वा हिताय च ॥ (३।२)

mandaraṃ dhārayāmāsa kūrmo bhūtvā hitāya ca ||

4.1४.१

क्षीरोदमथने वैद्यो देवो धन्वन्तरिर् ह्यभूत् । (४।१)

kṣīrodamathane vaidyo devo dhanvantarir hyabhūt |

4.2४.२

बिभ्रत्कमण्डलुं पूर्णममृतेन समुत्थितः ॥ (४।२)

bibhratkamaṇḍaluṃ pūrṇamamṛtena samutthitaḥ ||

5.1५.१

आयुर्वेदमथाष्टाङ्गं सुश्रुताय स उक्तवान् । (५।१)

āyurvedamathāṣṭāṅgaṃ suśrutāya sa uktavān |

5.2५.२

अमृतं पाययामास स्त्रीरूपी च सुरान्हरिः ॥ (५।२)

amṛtaṃ pāyayāmāsa strīrūpī ca surānhariḥ ||

6.1६.१

अवतीर्णो वराहो ऽथ हिरण्याक्षं जघान ह । (६।१)

avatīrṇo varāho 'tha hiraṇyākṣaṃ jaghāna ha |

6.2६.२

पृथिवीं धारयामास पालयामास देवताः ॥ (६।२)

pṛthivīṃ dhārayāmāsa pālayāmāsa devatāḥ ||

7.1७.१

नरसिंहो ऽवतीर्णो ऽथ हिरण्यकशिपुं रिपुम् । (७।१)

narasiṃho 'vatīrṇo 'tha hiraṇyakaśipuṃ ripum |

7.2७.२

दैत्यान्निहतवान्वेदधर्मादीनभ्यपालयत् ॥ (७।२)

daityānnihatavānvedadharmādīnabhyapālayat ||

8.1८.१

ततः परशुरामो ऽभूज्जमदग्नेर्जगत्प्रभुः । (८।१)

tataḥ paraśurāmo 'bhūjjamadagnerjagatprabhuḥ |

8.2८.२

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं चक्रे निःक्षत्त्रियां हरिः ॥ (८।२)

triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivīṃ cakre niḥkṣattriyāṃ hariḥ ||

9.1९.१

कार्तवीर्यं जघानाजौ कश्यपाय महीं ददौ । (९।१)

kārtavīryaṃ jaghānājau kaśyapāya mahīṃ dadau |

9.2९.२

यागं कृत्वा महाबाहुर्महेन्द्रे पर्वते स्थितः ॥ (९।२)

yāgaṃ kṛtvā mahābāhurmahendre parvate sthitaḥ ||

10.1१०.१

ततो रामो भविष्णुश्च चतुर्धा दुष्टर्मदनः । (१०।१)

tato rāmo bhaviṣṇuśca caturdhā duṣṭarmadanaḥ |

10.2१०.२

पुत्रो दशरथाज्जज्ञे रामश्च भरतो ऽनुजः ॥ (१०।२)

putro daśarathājjajñe rāmaśca bharato 'nujaḥ ||

11.1११.१

लक्ष्मणश्चाथ शत्रुघ्नो रामभार्या च जानकी । (११।१)

lakṣmaṇaścātha śatrughno rāmabhāryā ca jānakī |

11.2११.२

रामश्च पितृसत्यार्थं मातृभ्यो हितमाचरन् ॥ (११।२)

rāmaśca pitṛsatyārthaṃ mātṛbhyo hitamācaran ||

12.1१२.१

शृङ्गवेरं चित्रकूटं दण्डकारण्यमागतः । (१२।१)

śṛṅgaveraṃ citrakūṭaṃ daṇḍakāraṇyamāgataḥ |

12.2१२.२

नासां शूर्पणखायाश्च छित्त्वाथ खरदूषणम् ॥ (१२।२)

nāsāṃ śūrpaṇakhāyāśca chittvātha kharadūṣaṇam ||

13.1१३.१

हत्वा स राक्षसं सीतापहारिरजनीचरम् । (१३।१)

hatvā sa rākṣasaṃ sītāpahārirajanīcaram |

13.2१३.२

रावणं चानुजं तस्य लङ्कापुर्यां विभीषणम् ॥ (१३।२)

rāvaṇaṃ cānujaṃ tasya laṅkāpuryāṃ vibhīṣaṇam ||

14.1१४.१

रक्षोराज्ये च संस्थाप्य सुग्रीवनुमन्मुखैः । (१४।१)

rakṣorājye ca saṃsthāpya sugrīvanumanmukhaiḥ |

14.2१४.२

आरुह्य पुष्पकं सार्धं सीतया पतिभक्तया ॥ (१४।२)

āruhya puṣpakaṃ sārdhaṃ sītayā patibhaktayā ||

15.1१५.१

लक्ष्मणेनानुकूलेन ह्ययोध्यां स्वपुरीं गतः । (१५।१)

lakṣmaṇenānukūlena hyayodhyāṃ svapurīṃ gataḥ |

15.2१५.२

राज्यं चकार देवादीन्पालयामास स प्रजाः ॥ (१५।२)

rājyaṃ cakāra devādīnpālayāmāsa sa prajāḥ ||

16.1१६.१

धर्मसंरक्षणं चक्रे ह्यश्वमेधादिकान्क्रतून् । (१६।१)

dharmasaṃrakṣaṇaṃ cakre hyaśvamedhādikānkratūn |

16.2१६.२

सा महीपतिना रेमे रामेणैव यथासुखम् ॥ (१६।२)

sā mahīpatinā reme rāmeṇaiva yathāsukham ||

17.1१७.१

रावणस्य गृहे सीता स्थिता भेजे न रावणम् । (१७।१)

rāvaṇasya gṛhe sītā sthitā bheje na rāvaṇam |

17.2१७.२

कर्मणा मनसा वाचा सा गता राघवं सदा ॥ (१७।२)

karmaṇā manasā vācā sā gatā rāghavaṃ sadā ||

18.1१८.१

पतिव्रता तु सा सीता ह्यनसूया यथैव तु । (१८।१)

pativratā tu sā sītā hyanasūyā yathaiva tu |

18.2१८.२

पतिव्रताया माहात्म्यं शृणु त्वं कथयाम्यहम् ॥ (१८।२)

pativratāyā māhātmyaṃ śṛṇu tvaṃ kathayāmyaham ||

19.1१९.१

कौशिको ब्राह्मणः कुष्ठी प्रतिष्ठाने ऽभवत्पुरा । (१९।१)

kauśiko brāhmaṇaḥ kuṣṭhī pratiṣṭhāne 'bhavatpurā |

19.2१९.२

तं तथा व्याधितं भार्या पतिं देवमिवार्चयत् ॥ (१९।२)

taṃ tathā vyādhitaṃ bhāryā patiṃ devamivārcayat ||

20.1२०.१

निर्भर्त्सितापि भर्तारं तममन्यत दैवतम् । (२०।१)

nirbhartsitāpi bhartāraṃ tamamanyata daivatam |

20.2२०.२

भर्त्रोक्ता सानयद्वेश्यां शुल्कमादाय चाधिकम् ॥ (२०।२)

bhartroktā sānayadveśyāṃ śulkamādāya cādhikam ||

21.1२१.१

पथि शूले तदा प्रोतमचौरं चौरशङ्कया । (२१।१)

pathi śūle tadā protamacauraṃ cauraśaṅkayā |

21.2२१.२

माण्डव्यम् अतिदुःखार्तम् अन्धकारे ऽथ स द्विजः ॥ (२१।२)

māṇḍavyam atiduḥkhārtam andhakāre 'tha sa dvijaḥ ||

22.1२२.१

पत्नीस्कन्धसमारूढश्चालयामास कौशिकः । (२२।१)

patnīskandhasamārūḍhaścālayāmāsa kauśikaḥ |

22.2२२.२

पादावमर्शनात् क्रुद्धो माण्डव्यस्तमुवाच ह ॥ (२२।२)

pādāvamarśanāt kruddho māṇḍavyastamuvāca ha ||

23.1२३.१

सूर्योदये मृतिस्तस्य येनाहं चालितः पदा । (२३।१)

sūryodaye mṛtistasya yenāhaṃ cālitaḥ padā |

23.2२३.२

तच्छ्रुत्वा प्राह तद्भार्या सूर्यो नोदयमेष्यति ॥ (२३।२)

tacchrutvā prāha tadbhāryā sūryo nodayameṣyati ||

24.1२४.१

ततः सूर्योदयाभावाद् अभवत्सततं निशा । (२४।१)

tataḥ sūryodayābhāvād abhavatsatataṃ niśā |

24.2२४.२

बहून्यब्दप्रमाणानि ततो देवा भयं ययुः ॥ (२४।२)

bahūnyabdapramāṇāni tato devā bhayaṃ yayuḥ ||

25.1२५.१

ब्रह्माणं शरणं जग्मुस्तामूचे पद्मसम्भवः । (२५।१)

brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmustāmūce padmasambhavaḥ |

25.2२५.२

प्रशाम्यते तेजसैव तपस्तेजस्त्वनेन वै ॥ (२५।२)

praśāmyate tejasaiva tapastejastvanena vai ||

26.1२६.१

पतिव्रताया माहात्म्यान्नोद्गच्छति दिवाकरः । (२६।१)

pativratāyā māhātmyānnodgacchati divākaraḥ |

26.2२६.२

तस्य चानुदयाद्धानिर्मर्त्यानां भवतां तथा ॥ (२६।२)

tasya cānudayāddhānirmartyānāṃ bhavatāṃ tathā ||

27.1२७.१

तस्मात्पतिव्रतामत्रेरनसूयां तपस्विनीम् । (२७।१)

tasmātpativratāmatreranasūyāṃ tapasvinīm |

27.2२७.२

प्रसादयत वै पत्नीं भानोरुदयकाम्यया ॥ (२७।२)

prasādayata vai patnīṃ bhānorudayakāmyayā ||

28.1२८.१

तैः सा प्रसादिता गत्वा ह्यनसूया पतिव्रता । (२८।१)

taiḥ sā prasāditā gatvā hyanasūyā pativratā |

28.2२८.२

कृत्वादित्योदयं सा च तं भर्तारमजीवयत् । (२८।२)

kṛtvādityodayaṃ sā ca taṃ bhartāramajīvayat |

28.3२८.३

पतिव्रतानसूयायाः सीताभूदधिका किल ॥ (२८।३)

pativratānasūyāyāḥ sītābhūdadhikā kila ||

29.1२९.१

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे दशावतारदृ नाम द्विचत्वारिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ (२९।१)

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe daśāvatāradṛ nāma dvicatvāriṃśaduttaraśatatamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

GarPur, 1, 142

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit