गरुडपुराणGaruḍapurāṇa

GarPur, 1, 51

51 of 166 · 70 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ब्रह्मोवाच । (१।१)

brahmovāca |

1.2१.२

अथातः सम्प्रवक्ष्यामि दानधर्ममनुत्तमम् । (१।२)

athātaḥ sampravakṣyāmi dānadharmamanuttamam |

1.3१.३

अर्थानामुचिते पात्रे श्रद्धया प्रतिपादनम् ॥ (१।३)

arthānāmucite pātre śraddhayā pratipādanam ||

2.1२.१

दानं तु कथितं तज्ज्ञैर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । (२।१)

dānaṃ tu kathitaṃ tajjñairbhuktimuktiphalapradam |

2.2२.२

न्यायेनोपार्जयेद्वित्तं दानभोगफलं च तत् ॥ (२।२)

nyāyenopārjayedvittaṃ dānabhogaphalaṃ ca tat ||

3.1३.१

अध्यापनं याजनं च वृत्तमाहुः प्रतिग्रहम् । (३।१)

adhyāpanaṃ yājanaṃ ca vṛttamāhuḥ pratigraham |

3.2३.२

कुसीदं कृषिवाणिज्यं क्षत्रवृत्तो ऽथ वर्जयेत् ॥ (३।२)

kusīdaṃ kṛṣivāṇijyaṃ kṣatravṛtto 'tha varjayet ||

4.1४.१

यद्दीयते तु पात्रेभ्यस्तद्दानं परिकीर्तितम् । (४।१)

yaddīyate tu pātrebhyastaddānaṃ parikīrtitam |

4.2४.२

नित्यं नैमित्तिकं काम्यं विमलं दानमीरितम् ॥ (४।२)

nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ vimalaṃ dānamīritam ||

5.1५.१

अहन्यहनि यत् किंचिद्दीयते ऽनुपकारिणे । (५।१)

ahanyahani yat kiṃciddīyate 'nupakāriṇe |

5.2५.२

अनुद्दिश्य फलं तस्माद्ब्राह्मणाय तु नित्यशः ॥ (५।२)

anuddiśya phalaṃ tasmādbrāhmaṇāya tu nityaśaḥ ||

6.1६.१

यत्तु पापोपशान्त्यै च दीयते विदुपां करे । (६।१)

yattu pāpopaśāntyai ca dīyate vidupāṃ kare |

6.2६.२

नैमित्तिकं तदुद्दिष्टं दानं सद्भिरनुष्ठितम् ॥ (६।२)

naimittikaṃ taduddiṣṭaṃ dānaṃ sadbhiranuṣṭhitam ||

7.1७.१

अपत्यविजयैश्वर्यस्वर्गार्थं यत्प्रदीयते । (७।१)

apatyavijayaiśvaryasvargārthaṃ yatpradīyate |

7.2७.२

दानं तत्काम्यमाख्यातम् ऋषिभिर्धर्मचिन्तकैः ॥ (७।२)

dānaṃ tatkāmyamākhyātam ṛṣibhirdharmacintakaiḥ ||

8.1८.१

ईश्वरप्रीणनार्थाय ब्रह्मावित्सु प्रदीयते । (८।१)

īśvaraprīṇanārthāya brahmāvitsu pradīyate |

8.2८.२

चेतसा सत्त्वयुक्तेन दानं तद्विमलं शिवम् ॥ (८।२)

cetasā sattvayuktena dānaṃ tadvimalaṃ śivam ||

9.1९.१

इक्षुभिः संततां भूमिं यवगोधूमशालिनीम् । (९।१)

ikṣubhiḥ saṃtatāṃ bhūmiṃ yavagodhūmaśālinīm |

9.2९.२

ददाति वेदविदुषे स न भूयो ऽभिजायते ॥ (९।२)

dadāti vedaviduṣe sa na bhūyo 'bhijāyate ||

10.1१०.१

भूमिदानात्परं दानं न भूतं न भविष्यति । (१०।१)

bhūmidānātparaṃ dānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati |

10.2१०.२

विद्यां दत्त्वा ब्राह्मणाय ब्रह्मलोके महीयते ॥ (१०।२)

vidyāṃ dattvā brāhmaṇāya brahmaloke mahīyate ||

11.1११.१

दद्यादहरहस्तास्तु श्रद्धया ब्रह्मचारिणे । (११।१)

dadyādaharahastāstu śraddhayā brahmacāriṇe |

11.2११.२

सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मस्थानमवाप्नुयात् ॥ (११।२)

sarvapāpavinirmukto brahmasthānamavāpnuyāt ||

12.1१२.१

वैशाख्यां पौर्णमास्यां तु ब्राह्मणान्सप्त पञ्च च । (१२।१)

vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ tu brāhmaṇānsapta pañca ca |

12.2१२.२

उपोष्याभ्यर्चयेद्विद्वान्मधुना तिलसर्पिषा ॥ (१२।२)

upoṣyābhyarcayedvidvānmadhunā tilasarpiṣā ||

13.1१३.१

गन्धादिभिः समभ्यर्च्य वाचयेद्वा स्वयं वदेत् । (१३।१)

gandhādibhiḥ samabhyarcya vācayedvā svayaṃ vadet |

13.2१३.२

प्रीयतां धर्मराजेति यथा मनसि वर्तते ॥ (१३।२)

prīyatāṃ dharmarājeti yathā manasi vartate ||

14.1१४.१

यावज्जीवं कृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति । (१४।१)

yāvajjīvaṃ kṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati |

14.2१४.२

कृष्णाजिने तिलान्कृत्वा हिरण्यमधुसर्पिषा ॥ (१४।२)

kṛṣṇājine tilānkṛtvā hiraṇyamadhusarpiṣā ||

15.1१५.१

ददाति यस्तु विप्राय सर्वं तरति दुष्कृतम् । (१५।१)

dadāti yastu viprāya sarvaṃ tarati duṣkṛtam |

15.2१५.२

घृतान्नमुदकं चैव वैशाख्यां च विशेषतः ॥ (१५।२)

ghṛtānnamudakaṃ caiva vaiśākhyāṃ ca viśeṣataḥ ||

16.1१६.१

निर्दिश्य धर्मराजाय विप्रेभ्यो मुच्यते भयात् । (१६।१)

nirdiśya dharmarājāya viprebhyo mucyate bhayāt |

16.2१६.२

द्वादश्याम् अर्चयेद् विष्णुम् उपोष्याघप्रणाशनम् ॥ (१६।२)

dvādaśyām arcayed viṣṇum upoṣyāghapraṇāśanam ||

17.1१७.१

सर्वपापविनिर्मुक्तो नरो भवति निश्चितम् । (१७।१)

sarvapāpavinirmukto naro bhavati niścitam |

17.2१७.२

यो हि यां देवतामिच्छेत्समाराधयितुं नरः ॥ (१७।२)

yo hi yāṃ devatāmicchetsamārādhayituṃ naraḥ ||

18.1१८.१

ब्राह्मणान्पूजयेद् यत्नाद् भोजयेद्योषितः सुरान् । (१८।१)

brāhmaṇānpūjayed yatnād bhojayedyoṣitaḥ surān |

18.2१८.२

सन्तानकामः सततं पूजयेद्वै पुरन्दरम् ॥ (१८।२)

santānakāmaḥ satataṃ pūjayedvai purandaram ||

19.1१९.१

ब्रह्मवर्चसकामस्तु ब्राह्मणान्ब्रह्मनिश्चयात् । (१९।१)

brahmavarcasakāmastu brāhmaṇānbrahmaniścayāt |

19.2१९.२

आरोग्यकामो ऽथ रविं धनकामो हुताशनम् ॥ (१९।२)

ārogyakāmo 'tha raviṃ dhanakāmo hutāśanam ||

20.1२०.१

कर्मणां सिद्धिकामस्तु पूजयेद्वै विनायकम् । (२०।१)

karmaṇāṃ siddhikāmastu pūjayedvai vināyakam |

20.2२०.२

भोगकामो हि शशिनं बलकामः समीरणम् ॥ (२०।२)

bhogakāmo hi śaśinaṃ balakāmaḥ samīraṇam ||

21.1२१.१

मुमुक्षुः सर्वसंसारात्प्रयत्नेनार्चयेद्धरिम् । (२१।१)

mumukṣuḥ sarvasaṃsārātprayatnenārcayeddharim |

21.2२१.२

अकामः सर्वकामो वा पूजयेत्तु गदाधरम् ॥ (२१।२)

akāmaḥ sarvakāmo vā pūjayettu gadādharam ||

22.1२२.१

वारिदस्तृप्तिमाप्नोति सुखमक्षय्यमन्नदः । (२२।१)

vāridastṛptimāpnoti sukhamakṣayyamannadaḥ |

22.2२२.२

तिलप्रदः प्रजामिष्टां दीपदश्चक्षुरुत्तमम् ॥ (२२।२)

tilapradaḥ prajāmiṣṭāṃ dīpadaścakṣuruttamam ||

23.1२३.१

भूमिदः सर्वमाप्नोति दीर्घमायुर्हिरण्यदः । (२३।१)

bhūmidaḥ sarvamāpnoti dīrghamāyurhiraṇyadaḥ |

23.2२३.२

गृहदो ऽग्र्याणि वेश्मानि रूप्यदो रूपमुत्तमम् ॥ (२३।२)

gṛhado 'gryāṇi veśmāni rūpyado rūpamuttamam ||

24.1२४.१

वासोदश् चान्द्रसालोक्यम् अश्विसालोक्यमश्वदः । (२४।१)

vāsodaś cāndrasālokyam aśvisālokyamaśvadaḥ |

24.2२४.२

अनडुद्दः श्रियं पुष्टां गोदो ब्रध्नस्य विष्टपम् ॥ (२४।२)

anaḍuddaḥ śriyaṃ puṣṭāṃ godo bradhnasya viṣṭapam ||

25.1२५.१

यानशय्याप्रदो भार्यामैश्वर्यमभयप्रदः । (२५।१)

yānaśayyāprado bhāryāmaiśvaryamabhayapradaḥ |

25.2२५.२

धान्यदः शाश्वतं सौख्यं ब्रह्मदो ब्रह्म शाश्वतम् ॥ (२५।२)

dhānyadaḥ śāśvataṃ saukhyaṃ brahmado brahma śāśvatam ||

26.1२६.१

वेदवित्सु ददज्ज्ञानं स्वर्गलोके महीयते । (२६।१)

vedavitsu dadajjñānaṃ svargaloke mahīyate |

26.2२६.२

गवां घासप्रदानेन सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (२६।२)

gavāṃ ghāsapradānena sarvapāpaiḥ pramucyate ||

27.1२७.१

इन्धनानां प्रदानेन दीप्ताग्निर्जायते नरः । (२७।१)

indhanānāṃ pradānena dīptāgnirjāyate naraḥ |

27.2२७.२

औषधं स्नेहमाहारं रोगिरोगप्रशान्तये ॥ (२७।२)

auṣadhaṃ snehamāhāraṃ rogirogapraśāntaye ||

28.1२८.१

ददानो रोगरहितः सुखी दीर्घायुरेव च । (२८।१)

dadāno rogarahitaḥ sukhī dīrghāyureva ca |

28.2२८.२

असिपत्रवनं मार्गं क्षुरधारासमन्वितम् ॥ (२८।२)

asipatravanaṃ mārgaṃ kṣuradhārāsamanvitam ||

29.1२९.१

तीक्ष्णातपं च तरति छत्रोपानत्प्रदो नरः । (२९।१)

tīkṣṇātapaṃ ca tarati chatropānatprado naraḥ |

29.2२९.२

यद्यदिष्टतमं लोके यच्चास्य दयितं गृहे ॥ (२९।२)

yadyadiṣṭatamaṃ loke yaccāsya dayitaṃ gṛhe ||

30.1३०.१

तत्तद्गुणवते देयं तदेवाक्षयमिच्छता । (३०।१)

tattadguṇavate deyaṃ tadevākṣayamicchatā |

30.2३०.२

अयने विषुवे चैव ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ॥ (३०।२)

ayane viṣuve caiva grahaṇe candrasūryayoḥ ||

31.1३१.१

संक्रान्त्यादिषु कालेषु दत्तं भवति चाक्षयम् । (३१।१)

saṃkrāntyādiṣu kāleṣu dattaṃ bhavati cākṣayam |

31.2३१.२

प्रयागादिषु तीर्थेषु गयायां च विशेषतः ॥ (३१।२)

prayāgādiṣu tīrtheṣu gayāyāṃ ca viśeṣataḥ ||

32.1३२.१

दानधर्मात्परो धर्मो भूतानां नेह विद्यते । (३२।१)

dānadharmātparo dharmo bhūtānāṃ neha vidyate |

32.2३२.२

स्वर्गायुर्भूतिकामेन दानं पापोपशान्तये ॥ (३२।२)

svargāyurbhūtikāmena dānaṃ pāpopaśāntaye ||

33.1३३.१

दीयमानं तु यो मोहाद्गोविप्राग्निसुरेषु च । (३३।१)

dīyamānaṃ tu yo mohādgoviprāgnisureṣu ca |

33.2३३.२

निवारयति पापात्मा तिर्यग्योनिं व्रजेन्नरः ॥ (३३।२)

nivārayati pāpātmā tiryagyoniṃ vrajennaraḥ ||

34.1३४.१

यस्तु दुर्भिक्षवेलायाम् अन्नाद्यं न प्रयच्छति । (३४।१)

yastu durbhikṣavelāyām annādyaṃ na prayacchati |

34.2३४.२

म्रियमाणेषु विप्रेषु ब्रह्महा स तु गर्हितः ॥ (३४।२)

mriyamāṇeṣu vipreṣu brahmahā sa tu garhitaḥ ||

35.1३५.१

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे दानधर्मनिरूपणं नामैकपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः ॥ (३५।१)

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe dānadharmanirūpaṇaṃ nāmaikapañcāśattamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

GarPur, 1, 51

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit