GarPur, 1, 5
Select a line for its word-by-word analysis.
कृत्वेहामुत्रसंस्थानं प्रजासर्गं तु मानसम् । (१।२)
kṛtvehāmutrasaṃsthānaṃ prajāsargaṃ tu mānasam |
अथामृजत् प्रजाकर्तॄन् मानसांस् तनयान् प्रभुः ॥ (१।३)
athāmṛjat prajākartṝn mānasāṃs tanayān prabhuḥ ||
भृगुं सनत्कुमारं च रुचिं श्रद्धां तथैव च ॥ (२।२)
bhṛguṃ sanatkumāraṃ ca ruciṃ śraddhāṃ tathaiva ca ||
मरीचिमत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । (३।१)
marīcimatryaṅgirasau pulastyaṃ pulahaṃ kratum |
अग्निष्वात्तांश्च कव्यादान् आज्यपांश्च सुकालिनः । (४।१)
agniṣvāttāṃśca kavyādān ājyapāṃśca sukālinaḥ |
उपहूतांस्तथा दीप्यांस् त्रींश्च मूर्तिविवर्जितान् ॥ (४।२)
upahūtāṃstathā dīpyāṃs trīṃśca mūrtivivarjitān ||
चतुरो मूर्तियुक्तांश्च अङ्गुष्ठाद्दक्षमीश्वरम् । (५।१)
caturo mūrtiyuktāṃśca aṅguṣṭhāddakṣamīśvaram |
वामाङ्गुष्ठात् तस्य भार्यामसृजत्पद्मसम्भवः ॥ (५।२)
vāmāṅguṣṭhāt tasya bhāryāmasṛjatpadmasambhavaḥ ||
ददौ ता ब्रह्मपुत्रेभ्यः सतीं रुद्राय दत्तवान् ॥ (६।२)
dadau tā brahmaputrebhyaḥ satīṃ rudrāya dattavān ||
भृगवे च ददौ ख्यातिं रूपेणाप्रतिमां शुभाम् ॥ (७।२)
bhṛgave ca dadau khyātiṃ rūpeṇāpratimāṃ śubhām ||
तस्यां वै जनयामास बलोन्मादौ हरिः स्वयम् । (९।१)
tasyāṃ vai janayāmāsa balonmādau hariḥ svayam |
धाताविधात्रोस्ते भार्ये तयोर्जातौ सुतावुभौ । (१०।१)
dhātāvidhātroste bhārye tayorjātau sutāvubhau |
प्राणश्चैव मृकण्डुश्च मार्कण्डेयो मृकण्डुतः ॥ (१०।२)
prāṇaścaiva mṛkaṇḍuśca mārkaṇḍeyo mṛkaṇḍutaḥ ||
विरजाः सर्वगश्चैव तस्य पुत्रौ महात्मनः ॥ (११।२)
virajāḥ sarvagaścaiva tasya putrau mahātmanaḥ ||
स्मृतेश् चाङ्गिरसः पुत्राः प्रसूताः कन्यकास्तथा । (१२।१)
smṛteś cāṅgirasaḥ putrāḥ prasūtāḥ kanyakāstathā |
सोमं दुर्वाससं चैव दत्तात्रेयं च योगिनम् ॥ (१३।२)
somaṃ durvāsasaṃ caiva dattātreyaṃ ca yoginam ||
प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दत्तोलिस् तत्सुतो ऽभवत् । (१४।१)
prītyāṃ pulastyabhāryāyāṃ dattolis tatsuto 'bhavat |
कर्मशश् चार्थवीरश्च सहिष्णुश्च सुतत्रयम् ॥ (१४।२)
karmaśaś cārthavīraśca sahiṣṇuśca sutatrayam ||
क्षमा तु सुषुवे भार्या पुलहस्य प्रजापतेः । (१५।१)
kṣamā tu suṣuve bhāryā pulahasya prajāpateḥ |
क्रतोश्च सुमतिर्भार्या वालखिल्यान् असूयत ॥ (१५।२)
kratośca sumatirbhāryā vālakhilyān asūyata ||
षष्टिर्यानि सहस्राणि ऋषीणाम् ऊर्ध्वरेतसाम् । (१६।१)
ṣaṣṭiryāni sahasrāṇi ṛṣīṇām ūrdhvaretasām |
अङ्गुष्ठपर्वमात्राणां ज्वलद्भास्करवर्चसाम् ॥ (१६।२)
aṅguṣṭhaparvamātrāṇāṃ jvaladbhāskaravarcasām ||
ऊर्जायां तु वसिष्ठस्य सप्ताजायन्त वै सुताः । (१७।१)
ūrjāyāṃ tu vasiṣṭhasya saptājāyanta vai sutāḥ |
सुतपाः शुक्र इत्येते सर्वे सप्तर्षयो ऽमलाः । (१८।१)
sutapāḥ śukra ityete sarve saptarṣayo 'malāḥ |
स्वाहां प्रादात्स दक्षो ऽपि शशरीराय वह्नये ॥ (१८।२)
svāhāṃ prādātsa dakṣo 'pi śaśarīrāya vahnaye ||
तस्मात्स्वाहा सुतांल्लेभे त्रीनुदारौजसो हर । (१९।१)
tasmātsvāhā sutāṃllebhe trīnudāraujaso hara |
पितृभ्यश्च स्वधा जज्ञे मेनां वैतरणीं तथा । (२०।१)
pitṛbhyaśca svadhā jajñe menāṃ vaitaraṇīṃ tathā |
ते उभे ब्रह्मवादिन्यौ मेनायां तु हिमाचलः ॥ (२०।२)
te ubhe brahmavādinyau menāyāṃ tu himācalaḥ ||
मैनाकं जनयामास गौरीं पूर्वं तु या सती । (२१।१)
mainākaṃ janayāmāsa gaurīṃ pūrvaṃ tu yā satī |
ततो ब्रह्मात्मसम्भूतं पूर्वं स्वायंभुवं प्रभुः ॥ (२१।२)
tato brahmātmasambhūtaṃ pūrvaṃ svāyaṃbhuvaṃ prabhuḥ ||
स्वायम्भुवो मनुर्देवः पत्नित्वे जगृहे विभुः । (२३।१)
svāyambhuvo manurdevaḥ patnitve jagṛhe vibhuḥ |
प्रियव्रतोत्तानपादौ प्रसूत्याकूतिसंज्ञे ते । (२४।१)
priyavratottānapādau prasūtyākūtisaṃjñe te |
रुचेर्यज्ञो दक्षिणाभूद्दक्षिणायां च यज्ञतः ॥ (२५।२)
ruceryajño dakṣiṇābhūddakṣiṇāyāṃ ca yajñataḥ ||
चतुर्वोशतिकन्याश्च सृष्टवान्दक्ष उत्तमाः ॥ (२६।२)
caturvośatikanyāśca sṛṣṭavāndakṣa uttamāḥ ||
श्रद्धा चला धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा । (२७।१)
śraddhā calā dhṛtistuṣṭiḥ puṣṭirmedhā kriyā tathā |
बुद्धिर्लज्जा वपुः शान्तिरृद्धिः कीर्तिस् त्रयोदशी ॥ (२७।२)
buddhirlajjā vapuḥ śāntirṛddhiḥ kīrtis trayodaśī ||
पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीप्रभुः । (२८।१)
patnyarthaṃ pratijagrāha dharmo dākṣāyaṇīprabhuḥ |
ख्यातिः सत्यथ सम्भूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा ॥ (२८।२)
khyātiḥ satyatha sambhūtiḥ smṛtiḥ prītiḥ kṣamā tathā ||
सन्नतिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा । (२९।१)
sannatiścānasūyā ca ūrjā svāhā svadhā tathā |
भृघुर्भवो मरीचिश्च तथा चैवाङ्गिरा मुनिः ॥ (२९।२)
bhṛghurbhavo marīciśca tathā caivāṅgirā muniḥ ||
पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुश्चर्षिवरस्तथा । (३०।१)
pulastyaḥ pulahaścaiva kratuścarṣivarastathā |
आत्रिर् वसिष्ठो वह्निश्च पितरश्च यथाक्रमम् ॥ (३०।२)
ātrir vasiṣṭho vahniśca pitaraśca yathākramam ||
ख्यात्याद्या जगृहुः कन्या मुनयो मुनिसत्तमाः । (३१।१)
khyātyādyā jagṛhuḥ kanyā munayo munisattamāḥ |
श्रद्धा कामं चला दर्पं नियमं धृतिरात्मजम् ॥ (३१।२)
śraddhā kāmaṃ calā darpaṃ niyamaṃ dhṛtirātmajam ||
सन्तोषं च तथा तुष्टिर्लोभं पुष्टिरसूयत । (३२।१)
santoṣaṃ ca tathā tuṣṭirlobhaṃ puṣṭirasūyata |
मेधा श्रुतं क्रिया दण्डं लयं विनयमेव च ॥ (३२।२)
medhā śrutaṃ kriyā daṇḍaṃ layaṃ vinayameva ca ||
बोधं बुद्धिस्तथा लज्जा विनयं वपुरात्मजम् । (३३।१)
bodhaṃ buddhistathā lajjā vinayaṃ vapurātmajam |
व्यवसायं प्रजज्ञे वै क्षेमं शान्तिरसूयत ॥ (३३।२)
vyavasāyaṃ prajajñe vai kṣemaṃ śāntirasūyata ||
सुखमृद्धिर्यशः कीर्तिरित्येते धर्मसूनवः । (३४।१)
sukhamṛddhiryaśaḥ kīrtirityete dharmasūnavaḥ |
कामस्य च रतिर्भार्या तत्पुत्रो हर्ष उच्यते ॥ (३४।२)
kāmasya ca ratirbhāryā tatputro harṣa ucyate ||
तस्य जामातरः सर्वे यज्ञं जग्मुर्निमन्त्रिताः ॥ (३५।२)
tasya jāmātaraḥ sarve yajñaṃ jagmurnimantritāḥ ||
भार्याभिः सहिताः सर्वे रुद्रं देवीं सतीं विना । (३६।१)
bhāryābhiḥ sahitāḥ sarve rudraṃ devīṃ satīṃ vinā |
त्यक्ता देहं पुनर्जाता मेनायां तु हिमालयात् । (३७।१)
tyaktā dehaṃ punarjātā menāyāṃ tu himālayāt |
शम्भोर् भार्याभवद् रौरी तस्यां जज्ञे विनायकः ॥ (३७।२)
śambhor bhāryābhavad raurī tasyāṃ jajñe vināyakaḥ ||
कुमारश्चैव भृङ्गीशः क्रुद्धो रुद्रः प्रतापवान् । (३८।१)
kumāraścaiva bhṛṅgīśaḥ kruddho rudraḥ pratāpavān |
विध्वंस्य यज्ञं दक्षं तु तं शशाप पिनाकधृक् । (३८।२)
vidhvaṃsya yajñaṃ dakṣaṃ tu taṃ śaśāpa pinākadhṛk |
ध्रुवस्यान्वयसम्भूतो मनुष्यस्त्वं भविष्यसि ॥ (३८।३)
dhruvasyānvayasambhūto manuṣyastvaṃ bhaviṣyasi ||
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे प्रजाकर्त्रादिसृष्टिर् नाम पञ्चमो ऽध्यायः ॥ (३९।१)
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe prajākartrādisṛṣṭir nāma pañcamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.