गरुडपुराणGaruḍapurāṇa

GarPur, 1, 67

66 of 166 · 87 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सूत उवाच । (१।१)

sūta uvāca

1.2१.२

हरेः श्रुत्वा हरो गौरीं देहस्थं ज्ञानमब्रवीत् ॥ (१।२)

hareḥ śrutvā haro gaurīṃ dehasthaṃ jñānamabravīt ||

2.1२.१

कुजो वह्नी रविः पृथ्वी सौरिरापः प्रकीर्तितः । (२।१)

kujo vahnī raviḥ pṛthvī saurirāpaḥ prakīrtitaḥ |

2.2२.२

वायुसंस्थास्थितो राहुर्दक्षरन्ध्रावभासकः ॥ (२।२)

vāyusaṃsthāsthito rāhurdakṣarandhrāvabhāsakaḥ ||

3.1३.१

गुरुः शुक्रस्तथा सौम्यश्चन्द्रश्चैव चतुर्थकः । (३।१)

guruḥ śukrastathā saumyaścandraścaiva caturthakaḥ |

3.2३.२

वामनाडीं तु मध्यस्थां कारयेदात्मनस्तथा ॥ (३।२)

vāmanāḍīṃ tu madhyasthāṃ kārayedātmanastathā ||

4.1४.१

यदाचर इलायुक्तस्तदा कर्म समाचरेत् । (४।१)

yadācara ilāyuktastadā karma samācaret |

4.2४.२

स्थानसेवां तथा ध्यानं वाणिज्यं राजदर्शनम् ॥ (४।२)

sthānasevāṃ tathā dhyānaṃ vāṇijyaṃ rājadarśanam ||

5.1५.१

अन्यानि शुभकर्माणि कारयेत प्रयत्नतः । (५।१)

anyāni śubhakarmāṇi kārayeta prayatnataḥ |

5.2५.२

दक्षनाडीप्रवाहे तु शनिर्भौमश्च सैहिकः ॥ (५।२)

dakṣanāḍīpravāhe tu śanirbhaumaśca saihikaḥ ||

6.1६.१

इनश्चैव तथाप्ये पापानामुदयो भवेत् । (६।१)

inaścaiva tathāpye pāpānāmudayo bhavet |

6.2६.२

शुभाशुभविवेको हि ज्ञायते तु स्वरोदयात् ॥ (६।२)

śubhāśubhaviveko hi jñāyate tu svarodayāt ||

7.1७.१

देहमध्ये स्थिता नाड्यो बहुरूपाः सुविस्तराः । (७।१)

dehamadhye sthitā nāḍyo bahurūpāḥ suvistarāḥ |

7.2७.२

नाभेरधस्ताद्यः कन्दस्त्वङ्कुरास्तत्र निर्गताः ॥ (७।२)

nābheradhastādyaḥ kandastvaṅkurāstatra nirgatāḥ ||

8.1८.१

द्विसप्ततिसहस्राणि नाभिमध्ये व्यवस्थिते । (८।१)

dvisaptatisahasrāṇi nābhimadhye vyavasthite |

8.2८.२

चक्रवच्च स्थितास्तास्तु सर्वाः प्राणहराः स्मृताः ॥ (८।२)

cakravacca sthitāstāstu sarvāḥ prāṇaharāḥ smṛtāḥ ||

9.1९.१

तासां मध्ये त्रयः श्रेष्ठा वामदक्षिणमध्यमाः । (९।१)

tāsāṃ madhye trayaḥ śreṣṭhā vāmadakṣiṇamadhyamāḥ |

9.2९.२

वामा सोमात्मिका प्रोक्ता दक्षिणा रविसन्निभा ॥ (९।२)

vāmā somātmikā proktā dakṣiṇā ravisannibhā ||

10.1१०.१

मध्यमा च भवेदग्निः फलन्ती कालपूरिणी । (१०।१)

madhyamā ca bhavedagniḥ phalantī kālapūriṇī |

10.2१०.२

वामा ह्यमृतरूपा च जगदाप्यायने स्थिता ॥ (१०।२)

vāmā hyamṛtarūpā ca jagadāpyāyane sthitā ||

11.1११.१

दक्षिणा रौद्रभागेन जगच्छोषयते सदा । (११।१)

dakṣiṇā raudrabhāgena jagacchoṣayate sadā |

11.2११.२

द्वयोर्वाहे तु मृत्युः स्यात् सर्वकार्यविनाशिनी ॥ (११।२)

dvayorvāhe tu mṛtyuḥ syāt sarvakāryavināśinī ||

12.1१२.१

निर्गमे तु भवेद्वामा प्रवेशे दक्षिणा स्मृता । (१२।१)

nirgame tu bhavedvāmā praveśe dakṣiṇā smṛtā |

12.2१२.२

इडाचारे तथा सौम्यं चन्द्रसूर्यगतस्तथा ॥ (१२।२)

iḍācāre tathā saumyaṃ candrasūryagatastathā ||

13.1१३.१

कारयेत् क्रूरकर्माणि प्राणे पिङ्गलसंस्थिते । (१३।१)

kārayet krūrakarmāṇi prāṇe piṅgalasaṃsthite |

13.2१३.२

यात्रायां सर्वकार्येषु विषापहारणे इडा ॥ (१३।२)

yātrāyāṃ sarvakāryeṣu viṣāpahāraṇe iḍā ||

14.1१४.१

भोजने मैथुने युद्धे पिङ्गला सिद्धिदायिका । (१४।१)

bhojane maithune yuddhe piṅgalā siddhidāyikā |

14.2१४.२

उच्चाटमारणाद्येषु कर्मस्वेतेषु पिङ्गला ॥ (१४।२)

uccāṭamāraṇādyeṣu karmasveteṣu piṅgalā ||

15.1१५.१

मैथुने चैव संग्रामे भोजने सिद्धिदायिका । (१५।१)

maithune caiva saṃgrāme bhojane siddhidāyikā |

15.2१५.२

शोभनेषु च कार्येषु यात्रायां विषकर्मणि ॥ (१५।२)

śobhaneṣu ca kāryeṣu yātrāyāṃ viṣakarmaṇi ||

16.1१६.१

शान्तिमुक्त्यर्थसिद्ध्यै च इडा योज्या नराधिपैः । (१६।१)

śāntimuktyarthasiddhyai ca iḍā yojyā narādhipaiḥ |

16.2१६.२

द्वाभ्यां चैव प्रवाहे च क्रूरसौम्यविवर्जने ॥ (१६।२)

dvābhyāṃ caiva pravāhe ca krūrasaumyavivarjane ||

17.1१७.१

विषवत्तं तु जानीयात्संस्मरेत्तु विचक्षणः । (१७।१)

viṣavattaṃ tu jānīyātsaṃsmarettu vicakṣaṇaḥ |

17.2१७.२

सौम्यादिशुभकार्येषु लाभादिजयजीविते ॥ (१७।२)

saumyādiśubhakāryeṣu lābhādijayajīvite ||

18.1१८.१

गमनागमने चैव वामा सर्वत्र पूजिता । (१८।१)

gamanāgamane caiva vāmā sarvatra pūjitā |

18.2१८.२

युद्धादिभोजने घाते स्त्रीणां चैव तु संगमे ॥ (१८।२)

yuddhādibhojane ghāte strīṇāṃ caiva tu saṃgame ||

19.1१९.१

प्रशस्ता दक्षिणा नाडी प्रवेशे क्षुद्रकर्मणि । (१९।१)

praśastā dakṣiṇā nāḍī praveśe kṣudrakarmaṇi |

19.2१९.२

शुभाशुभानि कार्याणि लाभालाभौ जयाजयौ ॥ (१९।२)

śubhāśubhāni kāryāṇi lābhālābhau jayājayau ||

20.1२०.१

जीवाजीवाय यत्पृच्छेन्न सिध्यति च मध्यमा । (२०।१)

jīvājīvāya yatpṛcchenna sidhyati ca madhyamā |

20.2२०.२

वामाचारे ऽथवा दक्षे प्रत्यये यत्र नायकः ॥ (२०।२)

vāmācāre 'thavā dakṣe pratyaye yatra nāyakaḥ ||

21.1२१.१

तनुस्थः पृच्छते यस्तु तत्र सिद्धिर्न संशयः । (२१।१)

tanusthaḥ pṛcchate yastu tatra siddhirna saṃśayaḥ |

21.2२१.२

वैच्छन्दो वामदेवस्तु यदा वहति चात्मनि ॥ (२१।२)

vaicchando vāmadevastu yadā vahati cātmani ||

22.1२२.१

तत्र भागे स्थितः पृच्छेत्सिद्धिर्भवति निष्फला । (२२।१)

tatra bhāge sthitaḥ pṛcchetsiddhirbhavati niṣphalā |

22.2२२.२

वामे वा दक्षिणे वापि यत्र संक्रमते शिवा ॥ (२२।२)

vāme vā dakṣiṇe vāpi yatra saṃkramate śivā ||

23.1२३.१

घोरे घोराणि कार्याणि सौम्ये वै मध्यमानि च । (२३।१)

ghore ghorāṇi kāryāṇi saumye vai madhyamāni ca |

23.2२३.२

प्रस्थिते भागतो हंसे द्वाभ्यां वै सर्ववाहिनी ॥ (२३।२)

prasthite bhāgato haṃse dvābhyāṃ vai sarvavāhinī ||

24.1२४.१

तदा मृत्युं विजानीयाद्योगी योगविशारदः । (२४।१)

tadā mṛtyuṃ vijānīyādyogī yogaviśāradaḥ |

24.2२४.२

यत्रयत्र स्थितः पृच्छेद्वामदक्षिणसंमुखः ॥ (२४।२)

yatrayatra sthitaḥ pṛcchedvāmadakṣiṇasaṃmukhaḥ ||

25.1२५.१

तत्रतत्र समं दिश्याद् वातस्योदयनं सदा । (२५।१)

tatratatra samaṃ diśyād vātasyodayanaṃ sadā |

25.2२५.२

अग्रतो वामिका श्रेष्ठा पृष्ठतो दक्षिणा शुभा ॥ (२५।२)

agrato vāmikā śreṣṭhā pṛṣṭhato dakṣiṇā śubhā ||

26.1२६.१

वामेन वामिका प्रोक्ता दक्षिणे दक्षिणा शुभा । (२६।१)

vāmena vāmikā proktā dakṣiṇe dakṣiṇā śubhā |

26.2२६.२

वामे वामा शुभे चैव दक्षिणे दक्षिणा शुभा ॥ (२६।२)

vāme vāmā śubhe caiva dakṣiṇe dakṣiṇā śubhā ||

27.1२७.१

जीवो जीवति जीवेन यच्छून्यं तस्त्वरो भवेत् । (२७।१)

jīvo jīvati jīvena yacchūnyaṃ tastvaro bhavet |

27.2२७.२

यत् किंचित् कार्यम् उद्दिष्टं जयादिशुभलक्षणम् ॥ (२७।२)

yat kiṃcit kāryam uddiṣṭaṃ jayādiśubhalakṣaṇam ||

28.1२८.१

तत्सर्वं पूर्णनाड्यां तु जायते निर्विकल्पतः । (२८।१)

tatsarvaṃ pūrṇanāḍyāṃ tu jāyate nirvikalpataḥ |

28.2२८.२

अन्यनाड्यादिपर्यन्तं पक्षत्रयमुदाहृतम् ॥ (२८।२)

anyanāḍyādiparyantaṃ pakṣatrayamudāhṛtam ||

29.1२९.१

यावत्षष्ठी तु पृच्छायां पूर्णायां प्रथमो जयेत् । (२९।१)

yāvatṣaṣṭhī tu pṛcchāyāṃ pūrṇāyāṃ prathamo jayet |

29.2२९.२

रिक्तायां तु द्वितीयस्तु कथयेत्तदशङ्कितः ॥ (२९।२)

riktāyāṃ tu dvitīyastu kathayettadaśaṅkitaḥ ||

30.1३०.१

वामाचारसमो वायुर्जायते कर्मसिद्धिदः । (३०।१)

vāmācārasamo vāyurjāyate karmasiddhidaḥ |

30.2३०.२

प्रवृत्ते दक्षिणे मार्गे विषमे विषमाक्षरम् ॥ (३०।२)

pravṛtte dakṣiṇe mārge viṣame viṣamākṣaram ||

31.1३१.१

अन्यत्र वामवाहे तु नाम वै विषमाक्षरम् । (३१।१)

anyatra vāmavāhe tu nāma vai viṣamākṣaram |

31.2३१.२

तदासौ जयमाप्नोति योधः संग्राममध्यतः ॥ (३१।२)

tadāsau jayamāpnoti yodhaḥ saṃgrāmamadhyataḥ ||

32.1३२.१

दक्षवातप्रवाहे तु यदि नाम समाक्षरम् । (३२।१)

dakṣavātapravāhe tu yadi nāma samākṣaram |

32.2३२.२

जायते नात्र सन्देहो नाडीमध्ये तु लक्षयेत् ॥ (३२।२)

jāyate nātra sandeho nāḍīmadhye tu lakṣayet ||

33.1३३.१

पिङ्गलान्तर्गते प्राणे शमनीयाहवं जयेत् । (३३।१)

piṅgalāntargate prāṇe śamanīyāhavaṃ jayet |

33.2३३.२

यावन्नाड्युदयं चारस्तां दिशं यावदापयेत् ॥ (३३।२)

yāvannāḍyudayaṃ cārastāṃ diśaṃ yāvadāpayet ||

34.1३४.१

न दातुं जायते सो ऽपि नात्र कार्या विचारणा । (३४।१)

na dātuṃ jāyate so 'pi nātra kāryā vicāraṇā |

34.2३४.२

अथ संग्राममध्ये तु यत्र नाडी सदा वहेत् ॥ (३४।२)

atha saṃgrāmamadhye tu yatra nāḍī sadā vahet ||

35.1३५.१

सा दिशा जयमाप्नोति शून्ये भङ्गं विनिर्दिशेत् । (३५।१)

sā diśā jayamāpnoti śūnye bhaṅgaṃ vinirdiśet |

35.2३५.२

जातचारे जयं विद्यान्मृतके मृतमादिशेत् ॥ (३५।२)

jātacāre jayaṃ vidyānmṛtake mṛtamādiśet ||

36.1३६.१

जयं पराजयं चैव यो जानाति स पण्डितः । (३६।१)

jayaṃ parājayaṃ caiva yo jānāti sa paṇḍitaḥ |

36.2३६.२

वामे वा दक्षिणे वापि यत्र संचरते शिवम् ॥ (३६।२)

vāme vā dakṣiṇe vāpi yatra saṃcarate śivam ||

37.1३७.१

कृत्वा तत्पदमाप्नोति यात्रा संततशोभना । (३७।१)

kṛtvā tatpadamāpnoti yātrā saṃtataśobhanā |

37.2३७.२

शशिसूर्यप्रवाहे तु सति युद्धं समाचरेत् ॥ (३७।२)

śaśisūryapravāhe tu sati yuddhaṃ samācaret ||

38.1३८.१

यस्तु पृच्छति तत्रस्थः स साधुर् जयति ध्रुवम् । (३८।१)

yastu pṛcchati tatrasthaḥ sa sādhur jayati dhruvam |

38.2३८.२

यां दिशं वहते वायुस्तां दिशं यावदाजयः ॥ (३८।२)

yāṃ diśaṃ vahate vāyustāṃ diśaṃ yāvadājayaḥ ||

39.1३९.१

जायते नात्र सन्देहहन्द्रो यद्यग्रतः स्थितः । (३९।१)

jāyate nātra sandehahandro yadyagrataḥ sthitaḥ |

39.2३९.२

मेष्याद्या दश या नाड्यो दक्षिणा वामसंस्थिताः ॥ (३९।२)

meṣyādyā daśa yā nāḍyo dakṣiṇā vāmasaṃsthitāḥ ||

40.1४०.१

चरे स्थिरे तद्विमार्गे तादृशे तादृशे क्रमात् । (४०।१)

care sthire tadvimārge tādṛśe tādṛśe kramāt |

40.2४०.२

निर्गमे निर्गमं याति संग्रहे संग्रहं विदुः ॥ (४०।२)

nirgame nirgamaṃ yāti saṃgrahe saṃgrahaṃ viduḥ ||

41.1४१.१

पृच्छकस्य वचः श्रुत्वा घण्टाकारेण लक्षयेत् । (४१।१)

pṛcchakasya vacaḥ śrutvā ghaṇṭākāreṇa lakṣayet |

41.2४१.२

वामे वा दक्षिणे वापि पञ्चतत्त्वस्थितः शिवे ॥ (४१।२)

vāme vā dakṣiṇe vāpi pañcatattvasthitaḥ śive ||

42.1४२.१

ऊर्ध्वे ऽग्निरध आपश्च तिर्यक्संस्थः प्रभञ्जनः । (४२।१)

ūrdhve 'gniradha āpaśca tiryaksaṃsthaḥ prabhañjanaḥ |

42.2४२.२

मध्ये तु पृथिवी ज्ञेया नभः सर्वत्र सर्वदा ॥ (४२।२)

madhye tu pṛthivī jñeyā nabhaḥ sarvatra sarvadā ||

43.1४३.१

ऊर्ध्वे मृत्युरधः शान्तिस्तिर्यक् चोच्चाटयेत्सुधीः । (४३।१)

ūrdhve mṛtyuradhaḥ śāntistiryak coccāṭayetsudhīḥ |

43.2४३.२

मध्ये स्तम्भं विजानीयान्मोक्षः सर्वत्र सर्वगे ॥ (४३।२)

madhye stambhaṃ vijānīyānmokṣaḥ sarvatra sarvage ||

44.1४४.१

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे स्वरोदये शुभाशुभनिरूपणं नाम सप्तषष्टितमो ऽध्यायः ॥ (४४।१)

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe svarodaye śubhāśubhanirūpaṇaṃ nāma saptaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

GarPur, 1, 67

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit