LiPur, 1, 100
Select a line for its word-by-word analysis.
ददाह भगवान् रुद्रः सर्वान् मुनिगणान् अपि ॥ (२।३)
dadāha bhagavān rudraḥ sarvān munigaṇān api ||
सोऽसृजद् वीरभद्रश् च गणेशान्रोमजाञ्छुभान् । (४।१)
so'sṛjad vīrabhadraś ca gaṇeśānromajāñchubhān |
गणेश्वरैः समारुह्य रथं भद्रः प्रतापवान् ॥ (४।२)
gaṇeśvaraiḥ samāruhya rathaṃ bhadraḥ pratāpavān ||
तद्देशे चैव विख्यातं शुभं कनखलं द्विजाः ॥ (७।२)
taddeśe caiva vikhyātaṃ śubhaṃ kanakhalaṃ dvijāḥ ||
दग्धुं वै प्रेषितश्चासौ भगवान् परमेष्ठिना । (८।१)
dagdhuṃ vai preṣitaścāsau bhagavān parameṣṭhinā |
पर्वताश् च व्यशीर्यन्त प्रचकम्पे वसुंधरा । (९।१)
parvatāś ca vyaśīryanta pracakampe vasuṃdharā |
मरुतश् चाप्य् अघूर्णन्त चुक्षुभे मकरालयः ॥ (९।२)
marutaś cāpy aghūrṇanta cukṣubhe makarālayaḥ ||
अग्नयो नैव दीप्यन्ति न च दीप्यति भास्करः । (१०।१)
agnayo naiva dīpyanti na ca dīpyati bhāskaraḥ |
ग्रहाश् च न प्रकाश्यन्ते न देवा न च दानवाः ॥ (१०।२)
grahāś ca na prakāśyante na devā na ca dānavāḥ ||
ततः क्षणात् प्रविश्यैव यज्ञवाटं महात्मनः । (११।१)
tataḥ kṣaṇāt praviśyaiva yajñavāṭaṃ mahātmanaḥ |
संपर्कादेव दक्षाद्य मुनीन्देवान् पिनाकिना ॥ (१२।२)
saṃparkādeva dakṣādya munīndevān pinākinā ||
दग्धुं संप्रेषितश् चाहं भवन्तं समुनीश्वरैः । (१३।१)
dagdhuṃ saṃpreṣitaś cāhaṃ bhavantaṃ samunīśvaraiḥ |
इत्युक्त्वा यज्ञशालां तां ददाह गणपुङ्गवः ॥ (१३।२)
ityuktvā yajñaśālāṃ tāṃ dadāha gaṇapuṅgavaḥ ||
गणेश्वराश् च संक्रुद्धा यूपानुत्पाट्य चिक्षिपुः । (१४।१)
gaṇeśvarāś ca saṃkruddhā yūpānutpāṭya cikṣipuḥ |
प्रस्तोत्रा सह होत्रा च दग्धं चैव गणेश्वरैः ॥ (१४।२)
prastotrā saha hotrā ca dagdhaṃ caiva gaṇeśvaraiḥ ||
गृहीत्वा गणपाः सर्वान् गङ्गास्रोतसि चिक्षिपुः । (१५।१)
gṛhītvā gaṇapāḥ sarvān gaṅgāsrotasi cikṣipuḥ |
वीरभद्रो महातेजाः शक्रस्योद्यच्छतः करम् ॥ (१५।२)
vīrabhadro mahātejāḥ śakrasyodyacchataḥ karam ||
व्यष्टम्भयद् अदीनात्मा तथान्येषां दिवौकसाम् । (१६।१)
vyaṣṭambhayad adīnātmā tathānyeṣāṃ divaukasām |
भगस्य नेत्रे चोत्पाट्य करजाग्रेण लीलया ॥ (१६।२)
bhagasya netre cotpāṭya karajāgreṇa līlayā ||
निहत्य मुष्टिना दन्तान् पूष्णश्चैवं न्यपातयत् । (१७।१)
nihatya muṣṭinā dantān pūṣṇaścaivaṃ nyapātayat |
तथा चन्द्रमसं देवं पादाङ्गुष्ठेन लीलया ॥ (१७।२)
tathā candramasaṃ devaṃ pādāṅguṣṭhena līlayā ||
चिछेद च शिरस्तस्य शक्रस्य भगवान्प्रभोः ॥ (१८।२)
cicheda ca śirastasya śakrasya bhagavānprabhoḥ ||
वह्नेर्हस्तद्वयं छित्त्वा जिह्वामुत्पाट्य लीलया । (१९।१)
vahnerhastadvayaṃ chittvā jihvāmutpāṭya līlayā |
यमस्य दण्डं भगवान् प्रचिछेद स्वयं प्रभुः । (२०।१)
yamasya daṇḍaṃ bhagavān pracicheda svayaṃ prabhuḥ |
त्रयस्त्रिंशत्सुरानेवं विनिहत्याप्रयत्नतः । (२१।१)
trayastriṃśatsurānevaṃ vinihatyāprayatnataḥ |
त्रयश् च त्रिशतं तेषां त्रिसाहस्रं च लीलया ॥ (२१।२)
trayaś ca triśataṃ teṣāṃ trisāhasraṃ ca līlayā ||
त्रयं चैव सुरेन्द्राणां जघान च मुनीश्वरान् । (२२।१)
trayaṃ caiva surendrāṇāṃ jaghāna ca munīśvarān |
अन्यांश् च देवान् देवोऽसौ सर्वान्युद्धाय संस्थितान् ॥ (२२।२)
anyāṃś ca devān devo'sau sarvānyuddhāya saṃsthitān ||
जघान भगवान् रुद्रः खड्गमुष्ट्यादिसायकैः । (२३।१)
jaghāna bhagavān rudraḥ khaḍgamuṣṭyādisāyakaiḥ |
अथ विष्णुर्महातेजाश् चक्रम् उद्यम्य मूर्छितः ॥ (२३।२)
atha viṣṇurmahātejāś cakram udyamya mūrchitaḥ ||
तयोः समभवद्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् ॥ (२४।२)
tayoḥ samabhavadyuddhaṃ sughoraṃ romaharṣaṇam ||
विष्णोर्योगबलात्तस्य दिव्यदेहाः सुदारुणाः ॥ (२५।१)
viṣṇoryogabalāttasya divyadehāḥ sudāruṇāḥ ||
शङ्खचक्रगदाहस्ता असंख्याताश् च जज्ञिरे । (२६।१)
śaṅkhacakragadāhastā asaṃkhyātāś ca jajñire |
पुनरुत्थाय तं हन्तुं चक्रमुद्यम्य स प्रभुः ॥ (२८।२)
punarutthāya taṃ hantuṃ cakramudyamya sa prabhuḥ ||
क्रोधरक्तेक्षणः श्रीमान् अतिष्ठत् पुरुषर्षभः । (२९।१)
krodharaktekṣaṇaḥ śrīmān atiṣṭhat puruṣarṣabhaḥ |
तस्य चक्रं च यद्रौद्रं कालादित्यसमप्रभम् ॥ (२९।२)
tasya cakraṃ ca yadraudraṃ kālādityasamaprabham ||
व्यष्टम्भयद् अदीनात्मा करस्थं न चचाल सः । (३०।१)
vyaṣṭambhayad adīnātmā karasthaṃ na cacāla saḥ |
अतिष्ठत् स्तम्भितस्तेन शृङ्गवानिव निश्चलः ॥ (३०।२)
atiṣṭhat stambhitastena śṛṅgavāniva niścalaḥ ||
त्रिभिश् च धर्षितं शार्ङ्गं त्रिधाभूतं प्रभोस्तदा । (३१।१)
tribhiś ca dharṣitaṃ śārṅgaṃ tridhābhūtaṃ prabhostadā |
शार्ङ्गकोटिप्रसङ्गाद् वै चिछेद च शिरः प्रभोः ॥ (३१।२)
śārṅgakoṭiprasaṅgād vai cicheda ca śiraḥ prabhoḥ ||
तत् प्रतिध्वस्तकलशं भग्नयूपं सतोरणम् ॥ (३३।२)
tat pratidhvastakalaśaṃ bhagnayūpaṃ satoraṇam ||
प्रदीपितमहाशालं दृष्ट्वा यज्ञोऽपि दुद्रुवे । (३४।१)
pradīpitamahāśālaṃ dṛṣṭvā yajño'pi dudruve |
ततः प्रजापतिं धर्मं कश्यपं च जगद्गुरुम् ॥ (३५।२)
tataḥ prajāpatiṃ dharmaṃ kaśyapaṃ ca jagadgurum ||
मुनिम् अङ्गिरसं चैव कृष्णाश्वं च महाबलः ॥ (३६।२)
munim aṅgirasaṃ caiva kṛṣṇāśvaṃ ca mahābalaḥ ||
जघान मूर्ध्नि पादेन दक्षं चैव यशस्विनम् । (३७।१)
jaghāna mūrdhni pādena dakṣaṃ caiva yaśasvinam |
चिछेद च शिरस्तस्य ददाहाग्नौ द्विजोत्तमाः ॥ (३७।२)
cicheda ca śirastasya dadāhāgnau dvijottamāḥ ||
सरस्वत्याश् च नासाग्रं देवमातुस्तथैव च । (३८।१)
sarasvatyāś ca nāsāgraṃ devamātustathaiva ca |
तस्थौ श्रिया वृतो मध्ये प्रेतस्थाने यथा भवः । (३९।१)
tasthau śriyā vṛto madhye pretasthāne yathā bhavaḥ |
भद्रमाह महातेजाः प्रार्थयन्प्रणतः प्रभुः । (४०।१)
bhadramāha mahātejāḥ prārthayanpraṇataḥ prabhuḥ |
अलं क्रोधेन वै भद्र नष्टाश्चैव दिवौकसः ॥ (४०।२)
alaṃ krodhena vai bhadra naṣṭāścaiva divaukasaḥ ||
प्रसीद क्षम्यतां सर्वं रोमजैः सह सुव्रत । (४१।१)
prasīda kṣamyatāṃ sarvaṃ romajaiḥ saha suvrata |
सोऽपि भद्रः प्रभावेण ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ॥ (४१।२)
so'pi bhadraḥ prabhāveṇa brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ ||
शमं जगाम शनकैः शान्तस्तस्थौ तदाज्ञया । (४२।१)
śamaṃ jagāma śanakaiḥ śāntastasthau tadājñayā |
देवो ऽपि तत्र भगवान् अन्तरिक्षे वृषध्वजः ॥ (४२।२)
devo 'pi tatra bhagavān antarikṣe vṛṣadhvajaḥ ||
प्रार्थितश्चैव देवेन ब्रह्मणा भगवान् भवः ॥ (४३।२)
prārthitaścaiva devena brahmaṇā bhagavān bhavaḥ ||
हतानां च तदा तेषां प्रददौ पूर्ववत्तनुम् । (४४।१)
hatānāṃ ca tadā teṣāṃ pradadau pūrvavattanum |
इन्द्रस्य च शिरस्तस्य विष्णोश्चैव महात्मनः ॥ (४४।२)
indrasya ca śirastasya viṣṇoścaiva mahātmanaḥ ||
दक्षस्य च मुनीन्द्रस्य तथान्येषां महेश्वरः । (४५।१)
dakṣasya ca munīndrasya tathānyeṣāṃ maheśvaraḥ |
वागीश्याश्चैव नासाग्रं देवमातुस्तथैव च ॥ (४५।२)
vāgīśyāścaiva nāsāgraṃ devamātustathaiva ca ||
दक्षस्य ध्वस्तवक्त्रस्य शिरसा भगवान्प्रभुः ॥ (४६।२)
dakṣasya dhvastavaktrasya śirasā bhagavānprabhuḥ ||
कल्पयामास वै वक्त्रं लीलया च महान् भवः । (४७।१)
kalpayāmāsa vai vaktraṃ līlayā ca mahān bhavaḥ |
दक्षोऽपि लब्धसंज्ञश् च समुत्थाय कृताञ्जलिः ॥ (४७।२)
dakṣo'pi labdhasaṃjñaś ca samutthāya kṛtāñjaliḥ ||
स्तुतस्तेन महातेजाः प्रदाय विविधान्वरान् ॥ (४८।२)
stutastena mahātejāḥ pradāya vividhānvarān ||
गाणपत्यं ददौ तस्मै दक्षायाक्लिष्टकर्मणे । (४९।१)
gāṇapatyaṃ dadau tasmai dakṣāyākliṣṭakarmaṇe |
देवाश् च सर्वे देवेशं तुष्टुवुः परमेश्वरम् ॥ (४९।२)
devāś ca sarve deveśaṃ tuṣṭuvuḥ parameśvaram ||
नारायणश् च भगवान् तुष्टाव च कृताञ्जलिः । (५०।१)
nārāyaṇaś ca bhagavān tuṣṭāva ca kṛtāñjaliḥ |
ब्रह्मा च मुनयः सर्वे पृथक्पृथगजोद्भवम् ॥ (५०।२)
brahmā ca munayaḥ sarve pṛthakpṛthagajodbhavam ||
तुष्टुवुर् देवदेवेशं नीलकण्ठं वृषध्वजम् । (५१।१)
tuṣṭuvur devadeveśaṃ nīlakaṇṭhaṃ vṛṣadhvajam |
तान् देवान् अनुगृह्यैव भवो ऽप्यन्तरधीयत ॥ (५१।२)
tān devān anugṛhyaiva bhavo 'pyantaradhīyata ||
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे शिवकृद्दक्षयज्ञविध्वंसनो नाम शततमो ऽध्यायः ॥ (५२।१)
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge śivakṛddakṣayajñavidhvaṃsano nāma śatatamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.