इन्द्र उवाच । (१।१)

पुनः ससर्ज भगवान्प्रभ्रष्टाः पूर्ववत्प्रजाः । (१।२)

सहस्रयुगपर्यन्ते प्रभाते तु पितामहः ॥ (१।३)

एवं परार्धे विप्रेन्द्र द्विगुणे तु तथा गते । (२।१)

तदा धराम्भसि व्याप्ता ह्यापो वह्नौ समीरणे ॥ (२।२)

वह्निः समीरणश्चैव व्योम्नि तन्मात्रसंयुतः । (३।१)

इन्द्रियाणि दशैकं च तन्मात्राणि द्विजोत्तम ॥ (३।२)

अहङ्कारमनुप्राप्य प्रलीनास्तत्क्षणादहो । (४।१)

अभिमानस्तदा तत्र महान्तं व्याप्य वै क्षणात् ॥ (४।२)

महानपि तथा व्यक्तं प्राप्य लीनो ऽभवद्द्विज । (५।१)

अव्यक्तं स्वगुणैः सार्धं प्रलीनमभवद्भवे ॥ (५।२)

ततः सृष्टिरभूत्तस्मात्पूर्ववत्पुरुषाच्छिवात् । (६।१)

अथ सृष्टास्तदा तस्य मनसा तेन मानसाः ॥ (६।२)

न व्यवर्धन्त लोके ऽस्मिन्प्रजाः कमलयोनिना । (७।१)

वृद्ध्यर्थं भगवान्ब्रह्मा पुत्रैर्वै मानसैः सह ॥ (७।२)

दुश्चरं विचचारेशं समुद्दिश्य तपः स्वयम् । (८।१)

तुष्टस्तु तपसा तस्य भवो ज्ञात्वा स वाञ्छितम् ॥ (८।२)

ललाटमध्यं निर्भिद्य ब्रह्मणः पुरुषस्य तु । (९।१)

पुत्रस्नेहमिति प्रोच्य स्त्रीपुंरूपोऽभवत्तदा ॥ (९।२)

तस्य पुत्रो महादेवो ह्यर्धनारीश्वरो ऽभवत् । (१०।१)

ददाह भगवान्सर्वं ब्रह्माणं च जगद्गुरुम् ॥ (१०।२)

अथार्धमात्रां कल्याणीमात्मनः परमेश्वरीम् । (११।१)

बुभुजे योगमार्गेण वृद्ध्यर्थं जगतां शिवः ॥ (११।२)

तस्यां हरिं च ब्रह्माणं ससर्ज परमेश्वरः । (१२।१)

विश्वेश्वरस्तु विश्वात्मा चास्त्रं पाशुपतं तथा ॥ (१२।२)

तस्माद्ब्रह्मा महादेव्याश्चांशजश् च हरिस् तथा । (१३।१)

अण्डजः पद्मजश्चैव भवाङ्गभव एव च ॥ (१३।२)

एतत्ते कथितं सर्वमितिहासं पुरातनम् । (१४।१)

परार्धं ब्रह्मणो यावत्तावद्भूतिः समासतः ॥ (१४।२)

वैराग्यं ब्रह्मणो वक्ष्ये तमोद्भूतं समासतः । (१५।१)

नारायणोऽपि भगवान् द्विधा कृत्वात्मनस्तनुम् ॥ (१५।२)

ससर्ज सकलं तस्मात्स्वाङ्गादेव चराचरम् । (१६।१)

ततो ब्रह्माणमसृजद्ब्रह्मा रुद्रं पितामहः ॥ (१६।२)

मुने कल्पान्तरे रुद्रो हरिं ब्रह्माणम् ईश्वरम् । (१७।१)

ततो ब्रह्माणमसृजन्मुने कल्पान्तरे हरिः ॥ (१७।२)

नारायणं पुनर्ब्रह्मा ब्रह्माणं च पुनर्भवः । (१८।१)

तदा विचार्य वै ब्रह्मा दुःखं संसार इत्यजः ॥ (१८।२)

सर्गं विसृज्य चात्मानमात्मन्येव नियोज्य च । (१९।१)

संहृत्य प्राणसञ्चारं पाषाण इव निश्चलः ॥ (१९।२)

दशवर्षसहस्राणि समाधिस्थो ऽभवत्प्रभुः । (२०।१)

अधोमुखं तु यत्पद्मं हृदि संस्थं सुशोभनम् ॥ (२०।२)

पूरितं पूरकेणैव प्रबुद्धं चाभवत्तदा । (२१।१)

तदूर्ध्ववक्त्रम् अभवत् कुम्भकेन निरोधितम् ॥ (२१।२)

तत्पद्मकर्णिकामध्ये स्थापयामास चेश्वरम् । (२२।१)

तदोमिति शिवं देवमर्धमात्रापरं परम् ॥ (२२।२)

मृणालतन्तुभागैकशतभागे व्यवस्थितम् । (२३।१)

यमी यमविशुद्धात्मा नियम्यैवं हृदीश्वरम् ॥ (२३।२)

यमपुष्पादिभिः पूज्यं याज्यो ह्ययजदव्ययम् । (२४।१)

तस्य हृत्कमलस्थस्य नियोगाच्चांशजो विभुः ॥ (२४।२)

ललाटमस्य निर्भिद्य प्रादुरासीत्पितामहात् । (२५।१)

लोहितो ऽभूत् स्वयं नीलः शिवस्य हृदयोद्भवः ॥ (२५।२)

वह्नेश्चैव तु संयोगात्प्रकृत्य पुरुषः प्रभुः । (२६।१)

नीलश् च लोहितश्चैव यतः कालाकृतिः पुमान् ॥ (२६।२)

नीललोहित इत्युक्तस्तेन देवेन वै प्रभुः । (२७।१)

ब्रह्मणा भगवान्कालः प्रीतात्मा चाभवद्विभुः ॥ (२७।२)

सुप्रीतमनसं देवं तुष्टाव च पितामहः । (२८।१)

नामाष्टकेन विश्वात्मा विश्वात्मानं महामुने ॥ (२८।२)

पितामह उवाच । (२९।१)

नमस्ते भगवन् रुद्र भास्करामिततेजसे । (२९।२)

नमो भवाय देवाय रसायाम्बुमयाय ते ॥ (२९।३)

शर्वाय क्षितिरूपाय सदा सुरभिणे नमः । (३०।१)

ईशाय वायवे तुभ्यं संस्पर्शाय नमो नमः ॥ (३०।२)

पशूनां पतये चैव पावकायातितेजसे । (३१।१)

भीमाय व्योमरूपाय शब्दमात्राय ते नमः ॥ (३१।२)

महादेवाय सोमाय अमृताय नमोऽस्तु ते । (३२।१)

उग्राय यजमानाय नमस्ते कर्मयोगिने ॥ (३२।२)

यः पठेच्छृणुयाद्वापि पैतामहमिमं स्तवम् । (३३।१)

रुद्राय कथितं विप्राञ्श्रावयेद्वा समाहितः ॥ (३३।२)

अष्टमूर्तेस्तु सायुज्यं वर्षादेकादवाप्नुयात् । (३४।१)

एवं स्तुत्वा महादेवम् अवैक्षत पितामहः ॥ (३४।२)

तदाष्टधा महादेवः समातिष्ठत्समन्ततः । (३५।१)

तदा प्रकाशते भानुः कृष्णवर्त्मा निशाकरः ॥ (३५।२)

क्षितिर्वायुः पुमानंभः सुषिरं सर्वगं तथा । (३६।१)

तदाप्रभृति तं प्राहुरष्टमूर्तिरितीश्वरम् ॥ (३६।२)

अष्टमूर्तेः प्रसादेन विरञ्चिश्चासृजत्पुनः । (३७।१)

सृष्ट्वैतद् अखिलं ब्रह्मा पुनः कल्पान्तरे प्रभुः ॥ (३७।२)

सहस्रयुगपर्यन्तं संसुप्ते च चराचरे । (३८।१)

प्रजाः स्रष्टुमनास् तेपे तत उग्रं तपो महत् ॥ (३८।२)

तस्यैवं तप्यमानस्य न किंचित्समवर्तत । (३९।१)

ततो दीर्घेण कालेन दुःखात्क्रोधो व्यजायत ॥ (३९।२)

क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः । (४०।१)

ततस्तेभ्योऽश्रुबिन्दुभ्यो भूताः प्रेतास्तदाभवन् ॥ (४०।२)

सर्वांस्तानग्रजान्दृष्ट्वा भूतप्रेतनिशाचरान् । (४१।१)

अनिन्दत तदा देवो ब्रह्मात्मानम् अजो विभुः ॥ (४१।२)

जहौ प्राणांश् च भगवान् क्रोधाविष्टः प्रजापतिः । (४२।१)

ततः प्राणमयो रुद्रः प्रादुरासीत्प्रभोर्मुखात् ॥ (४२।२)

अर्धनारीश्वरो भूत्वा बालार्कसदृशद्युतिः । (४३।१)

तदैकादशधात्मानं प्रविभज्य व्यवस्थितः ॥ (४३।२)

अर्धेनांशेन सर्वात्मा ससर्जासौ शिवामुमाम् । (४४।१)

सा चासृजत्तदा लक्ष्मीं दुर्गां श्रेष्ठां सरस्वतीम् ॥ (४४।२)

वामां रौद्रीं महामायां वैष्णवीं वारिजेक्षणाम् । (४५।१)

कलां विकिरिणीं चैव कालीं कमलवासिनीम् ॥ (४५।२)

बलविकरिणीं देवीं बलप्रमथिनीं तथा । (४६।१)

सर्वभूतस्य दमनीं ससृजे च मनोन्मनीम् ॥ (४६।२)

तथान्या बहवः सृष्टास् तया नार्यः सहस्रशः । (४७।१)

रुद्रैश्चैव महादेवस्ताभिस्त्रिभुवनेश्वरः ॥ (४७।२)

सर्वात्मनश् च तस्याग्रे ह्यतिष्ठत्परमेश्वरः । (४८।१)

मृतस्य तस्य देवस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ॥ (४८।२)

घृणी ददौ पुनः प्राणान्ब्रह्मपुत्रो महेश्वरः । (४९।१)

ब्रह्मणः प्रददौ प्राणानात्मस्थांस्तु तदा प्रभुः ॥ (४९।२)

प्रहृष्टो ऽभूत्ततो रुद्रः किंचित्प्रत्यागतासवम् । (५०।१)

अभ्यभाषत देवेशो ब्रह्माणं परमं वचः ॥ (५०।२)

मा भैर्देव महाभाग विरिञ्च जगतां गुरो । (५१।१)

मयेह स्थापिताः प्राणास्तस्मादुत्तिष्ठ वै प्रभो ॥ (५१।२)

श्रुत्वा वचस्ततस्तस्य स्वप्नभूतं मनोगतम् । (५२।१)

पितामहः प्रसन्नात्मा नेत्रैः फुल्लाम्बुजप्रभैः ॥ (५२।२)

ततः प्रत्यागतप्राणः समुदैक्षन् महेश्वरम् । (५३।१)

स उद्वीक्ष्य चिरं कालं स्निग्धगंभीरया गिरा ॥ (५३।२)

उवाच भगवान् ब्रह्मा समुत्थाय कृताञ्जलिः । (५४।१)

भो भो वद महाभाग आनन्दयसि मे मनः ॥ (५४।२)

को भवान् अष्टमूर्तिर् वै स्थित एकादशात्मकः । (५५।१)

इन्द्र उवाच । (५५।२)

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा व्याजहार महेश्वरः ॥ (५५।३)

स्पृशन्कराभ्यां ब्रह्माणं सुखाभ्यां स सुरारिहा । (५६।१)

श्रीशङ्कर उवाच । (५६।२)

मां विद्धि परमात्मानम् एनां मायामजामिति ॥ (५६।३)

एते वै संस्थिता रुद्रास्त्वां रक्षितुमिहागताः । (५७।१)

ततः प्रणम्य तं ब्रह्मा देवदेवमुवाच ह ॥ (५७।२)

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा । (५८।१)

भगवन्देवदेवेश दुःखैराकुलितो ह्यहम् ॥ (५८।२)

संसारान्मोक्तुमीशान मामिहार्हसि शङ्कर । (५९।१)

ततः प्रहस्य भगवान्पितामहमुमापतिः ॥ (५९।२)

तदा रुद्रैर्जगन्नाथस्तया चान्तर्दधे विभुः । (६०।१)

इन्द्र उवाच । (६०।२)

तस्माच्छिलाद लोकेषु दुर्लभो वै त्वयोनिजः ॥ (६०।३)

मृत्युहीनः पुमान्विद्धि समृत्युः पद्मजोऽपि सः । (६१।१)

किंतु देवेश्वरो रुद्रः प्रसीदति यदीश्वरः ॥ (६१।२)

न दुर्लभो मृत्युहीनस्तव पुत्रो ह्ययोनिजः । (६२।१)

मया च विष्णुना चैव ब्रह्मणा च महात्मना ॥ (६२।२)

अयोनिजं मृत्युहीनमसमर्थं निवेदितुम् । (६३।१)

शैलादिरुवाच । (६३।२)

एवं व्याहृत्य विप्रेन्द्रमनुगृह्य च तं घृणी ॥ (६३।३)

देवैर्वृतो ययौ देवः सितेनेभेन वै प्रभुः ॥ (६४।१)

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे इन्द्रवाक्यं नामैकचत्वारिंशो ऽध्यायः ॥ (६५।१)