सूत उवाच । (१।१)

पवमानः पावकश् च शुचिरग्निश् च ते स्मृताः । (१।२)

निर्मथ्यः पवमानस्तु वैद्युतः पावकः स्मृतः ॥ (१।३)

शुचिः सौरस्तु विज्ञेयः स्वाहापुत्रास्त्रयस्तु ते । (२।१)

पुत्रैः पौत्रैस्त्विहैतेषां संख्या संक्षेपतः स्मृता ॥ (२।२)

विसृज्य सप्तकं चादौ चत्वारिंशन्नवैव च । (३।१)

इत्येते वह्नयः प्रोक्ताः प्रणीयन्ते ऽध्वरेषु च ॥ (३।२)

सर्वे तपस्विनस्त्वेते सर्वे व्रतभृतः स्मृताः । (४।१)

प्रजानां पतयः सर्वे सर्वे रुद्रात्मकाः स्मृताः ॥ (४।२)

अयज्वानश् च यज्वानः पितरः प्रीतिमानसाः । (५।१)

अग्निष्वात्ताश् च यज्वानः शेषा बर्हिषदः स्मृताः ॥ (५।२)

मेनां तु मानसीं तेषां जनयामास वै स्वधा । (६।१)

अग्निष्वात्तात्मजा मेना मानसी लोकविश्रुता ॥ (६।२)

असूत मेना मैनाकं क्रौञ्चं तस्यानुजामुमाम् । (७।१)

गङ्गां हैमवतीं जज्ञे भवाङ्गाश्लेषपावनीम् ॥ (७।२)

धरणीं जनयामास मानसीं यज्ञयाजिनीम् । (८।१)

स्वधा सा मेरुराजस्य पत्नी पद्मसमानना ॥ (८।२)

पितरो ऽमृतपाः प्रोक्तास्तेषां चैवेह विस्तरः । (९।१)

ऋषीणां च कुलं सर्वं शृणुध्वं तत्सुविस्तरम् ॥ (९।२)

वदामि पृथगध्यायसंस्थितं वस्तदूर्ध्वतः । (१०।१)

दाक्षायणी सती याता पार्श्वं रुद्रस्य पार्वती ॥ (१०।२)

पश्चाद्दक्षं विनिन्द्यैषा पतिं लेभे भवं तथा । (११।१)

तां ध्यात्वा व्यसृजद्रुद्राननेकान्नीललोहितः ॥ (११।२)

आत्मनस्तु समान् सर्वान्सर्वलोकनमस्कृतान् । (१२।१)

याचितो मुनिशार्दूला ब्रह्मणा प्रहसन् क्षणात् ॥ (१२।२)

तैस्तु संछादितं सर्वं चतुर्दशविधं जगत् । (१३।१)

तान्दृष्ट्वा विविधान् रुद्रान्निर्मलान्नीललोहितान् ॥ (१३।२)

जरामरणनिर्मुक्तान् प्राह रुद्रान्पितामहः । (१४।१)

नमो ऽस्तु वो महादेवास्त्रिनेत्रा नीललोहिताः ॥ (१४।२)

सर्वज्ञाः सर्वगा दीर्घा ह्रस्वा वामनकाः शुभाः । (१५।१)

हिरण्यकेशा दृष्टिघ्ना नित्या बुद्धाश् च निर्मलाः ॥ (१५।२)

निर्द्वंद्वा वीतरागाश् च विश्वात्मानो भवात्मजाः । (१६।१)

एवं स्तुत्वा तदा रुद्रान् रुद्रं चाह भवं शिवम् । (१६।२)

प्रदक्षिणीकृत्य तदा भगवान्कनकाण्डजः ॥ (१६।३)

नमो ऽस्तु ते महादेव प्रजा नार्हसि शंकर । (१७।१)

मृत्युहीना विभो स्रष्टुं मृत्युयुक्ताः सृज प्रभो ॥ (१७।२)

ततस्तमाह भगवान्न हि मे तादृशी स्थितिः । (१८।१)

स त्वं सृज यथाकामं मृत्युयुक्ताः प्रजाः प्रभो ॥ (१८।२)

लब्ध्वा ससर्ज सकलं शंकराच्चतुराननः । (१९।१)

जरामरणसंयुक्तं जगदेतच्चराचरम् ॥ (१९।२)

शंकरो ऽपि तदा रुद्रैर् निवृत्तात्मा ह्यधिष्ठितः । (२०।१)

स्थाणुत्वं तस्य वै विप्राः शंकरस्य महात्मनः ॥ (२०।२)

निष्कलस्यात्मनः शम्भोः स्वेच्छाधृतशरीरिणः । (२१।१)

शं रुद्रः सर्वभूतानां करोति घृणया यतः ॥ (२१।२)

शंकरश्चाप्रयत्नेन तदात्मा योगविद्यया । (२२।१)

वैराग्यस्थं विरक्तस्य विमुक्तिर्यच्छमुच्यते ॥ (२२।२)

अणोस्तु विषयत्यागः संसारभयतः क्रमात् । (२३।१)

वैराग्याज्जायते पुंसो विरागो दर्शनान्तरे ॥ (२३।२)

विमुख्यो विगुणत्यागो विज्ञानस्याविचारतः । (२४।१)

तस्य चास्य च संधानं प्रसादात्परमेष्ठिनः ॥ (२४।२)

धर्मो ज्ञानं च वैराग्यमैश्वर्यं शंकरादिह । (२५।१)

स एव शंकरः साक्षात्पिनाकी नीललोहितः ॥ (२५।२)

ये शंकराश्रिताः सर्वे मुच्यन्ते ते न संशयः । (२६।१)

न गच्छन्त्येव नरकं पापिष्ठा अपि दारुणम् ॥ (२६।२)

आश्रिताः शंकरं तस्मात्प्राप्नुवन्ति च शाश्वतम् । (२७।१)

ऋषय ऊचुः । (२७।२)

मायान्ताश्चैव घोराद्या ह्यष्टविंशतिरेव च ॥ (२७।३)

कोटयो नरकाणां तु पच्यन्ते तासु पापिनः । (२८।१)

अनाश्रिताः शिवं रुद्रं शंकरं नीललोहितम् ॥ (२८।२)

आश्रयं सर्वभूतानामव्ययं जगतां पतिम् । (२९।१)

पुरुषं परमात्मानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम् ॥ (२९।२)

तमसा कालरुद्राख्यं रजसा कनकाण्डजम् । (३०।१)

सत्त्वेन सर्वगं विष्णुं निर्गुणत्वे महेश्वरम् ॥ (३०।२)

केन गच्छन्ति नरकं नराः केन महामते । (३१।१)

कर्मणाकर्मणा वापि श्रोतुं कौतूहलं हि नः ॥ (३१।२)