LiPur, 2, 45
Select a line for its word-by-word analysis.
जीवच्छ्राद्धक्रमो ऽस्माकं वक्तुमर्हसि सांप्रतम् ॥ (१।३)
jīvacchrāddhakramo 'smākaṃ vaktumarhasi sāṃpratam ||
जीवच्छ्राद्धविधिं वक्ष्ये समासात्सर्वसंमतम् । (२।२)
jīvacchrāddhavidhiṃ vakṣye samāsātsarvasaṃmatam |
श्राद्धमार्गक्रमं साक्षाच्छ्राद्धार्हाणामपि क्रमम् । (४।१)
śrāddhamārgakramaṃ sākṣācchrāddhārhāṇāmapi kramam |
विशेषमपि वक्ष्यामि जीवच्छ्राद्धस्य सुव्रताः ॥ (४।२)
viśeṣamapi vakṣyāmi jīvacchrāddhasya suvratāḥ ||
जीवच्छ्राद्धं प्रकर्तव्यं मृतकाले प्रयत्नतः ॥ (५।२)
jīvacchrāddhaṃ prakartavyaṃ mṛtakāle prayatnataḥ ||
जीवच्छ्राद्धे कृते जीवो जीवन्नेव विमुच्यते । (६।१)
jīvacchrāddhe kṛte jīvo jīvanneva vimucyate |
कर्म कुर्वन्नकुर्वन्वा ज्ञानी वाज्ञानवानपि ॥ (६।२)
karma kurvannakurvanvā jñānī vājñānavānapi ||
श्रोत्रियो ऽश्रोत्रियो वापि ब्राह्मणः क्षत्रियो ऽपि वा । (७।१)
śrotriyo 'śrotriyo vāpi brāhmaṇaḥ kṣatriyo 'pi vā |
शल्यमुद्धृत्य यत्नेन स्थण्डिलं सैकतं भुवि ॥ (८।२)
śalyamuddhṛtya yatnena sthaṇḍilaṃ saikataṃ bhuvi ||
मध्यतो हस्तमात्रेण कुण्डं चैवायतं शुभम् । (९।१)
madhyato hastamātreṇa kuṇḍaṃ caivāyataṃ śubham |
स्थण्डिलं वा प्रकर्तव्यमिषुमात्रं पुनः पुनः ॥ (९।२)
sthaṇḍilaṃ vā prakartavyamiṣumātraṃ punaḥ punaḥ ||
अन्वाधाय यथाशास्त्रं परिगृह्य च सर्वतः ॥ (१०।२)
anvādhāya yathāśāstraṃ parigṛhya ca sarvataḥ ||
परिस्तीर्य स्वशाखोक्तं पारंपर्यक्रमागतम् । (११।१)
paristīrya svaśākhoktaṃ pāraṃparyakramāgatam |
समाप्याग्निमुखं सर्वं मन्त्रैरेतैर्यथाक्रमम् ॥ (११।२)
samāpyāgnimukhaṃ sarvaṃ mantrairetairyathākramam ||
सम्पूज्य स्थण्डिले वह्नौ होमयेत्समिदादिभिः । (१२।१)
sampūjya sthaṇḍile vahnau homayetsamidādibhiḥ |
आदौ कृत्वा समिद्धोमं चरुणा च पृथक्पृथक् ॥ (१२।२)
ādau kṛtvā samiddhomaṃ caruṇā ca pṛthakpṛthak ||
घृतेन च पृथक् पात्रे शोधितेन पृथक्पृथक् । (१३।१)
ghṛtena ca pṛthak pātre śodhitena pṛthakpṛthak |
जुहुयादात्मनोद्धृत्य तत्त्वभूतानि सर्वतः ॥ (१३।२)
juhuyādātmanoddhṛtya tattvabhūtāni sarvataḥ ||
ॐ शर्व धरां मे गोपाय घ्राणे गन्धं शर्वाय देवाय भूर्नमः ॥ (३०।१)
oṃ śarva dharāṃ me gopāya ghrāṇe gandhaṃ śarvāya devāya bhūrnamaḥ ||
ॐ शर्व धरां मे गोपाय घ्राणे गन्धं शर्वाय भूः स्वाहा ॥ (३१।१)
oṃ śarva dharāṃ me gopāya ghrāṇe gandhaṃ śarvāya bhūḥ svāhā ||
शर्व धरां मे गोपाय घ्राणे गन्धं शर्वस्य देवस्य पत्न्यै भूर्नमः ॥ (३२।१)
śarva dharāṃ me gopāya ghrāṇe gandhaṃ śarvasya devasya patnyai bhūrnamaḥ ||
ॐ शर्व धरां मे गोपाय घ्राणे गन्धं शर्वपत्न्यै भूः स्वाहा ॥ (३३।१)
oṃ śarva dharāṃ me gopāya ghrāṇe gandhaṃ śarvapatnyai bhūḥ svāhā ||
ॐ भव जलं मे गोपाय जिह्वायां रसं भवाय देवाय भुवो नमः ॥ (३४।१)
oṃ bhava jalaṃ me gopāya jihvāyāṃ rasaṃ bhavāya devāya bhuvo namaḥ ||
ॐ भव जलं मे गोपाय जिह्वायां रसं भवाय देवाय भुवः स्वाहा ॥ (३५।१)
oṃ bhava jalaṃ me gopāya jihvāyāṃ rasaṃ bhavāya devāya bhuvaḥ svāhā ||
ॐ भव जलं मे गोपाय जिह्वायां रसं भवस्य देवस्य पत्न्यै भुवो नमः ॥ (३६।१)
oṃ bhava jalaṃ me gopāya jihvāyāṃ rasaṃ bhavasya devasya patnyai bhuvo namaḥ ||
ॐ भव जलं मे गोपाय जिह्वायां रसं भवस्य पत्न्यै भुवः स्वाहा ॥ (३७।१)
oṃ bhava jalaṃ me gopāya jihvāyāṃ rasaṃ bhavasya patnyai bhuvaḥ svāhā ||
रुद्राग्निं मे गोपाय नेत्रे रूपं रुद्राय देवाय स्वर्ॐ नमः ॥ (३८।१)
rudrāgniṃ me gopāya netre rūpaṃ rudrāya devāya svaroṃ namaḥ ||
रुद्राग्निं मे गोपाय नेत्रे रूपं रुद्राय देवाय स्वः स्वाहा ॥ (३९।१)
rudrāgniṃ me gopāya netre rūpaṃ rudrāya devāya svaḥ svāhā ||
रुद्राग्निं मे गोपाय नेत्रे रूपं रुद्रस्य पत्न्यै स्वर्ॐ नमः ॥ (४०।१)
rudrāgniṃ me gopāya netre rūpaṃ rudrasya patnyai svaroṃ namaḥ ||
रुद्राग्निं मे गोपाय नेत्रे रूपं रुद्रस्य देवस्य पत्न्यै स्वः स्वाहा ॥ (४१।१)
rudrāgniṃ me gopāya netre rūpaṃ rudrasya devasya patnyai svaḥ svāhā ||
उग्र वायुं मे गोपाय त्वचि स्पर्शं उग्राय देवाय महर्नमः ॥ (४२।१)
ugra vāyuṃ me gopāya tvaci sparśaṃ ugrāya devāya maharnamaḥ ||
उग्र वायुं मे गोपाय त्वचि स्पर्शमुग्राय देवाय महः स्वाहा ॥ (४३।१)
ugra vāyuṃ me gopāya tvaci sparśamugrāya devāya mahaḥ svāhā ||
उग्र वायुं मे गोपाय त्वचि स्पर्शमुग्रस्य देवस्य पत्न्यै महर् ॐ नमः ॥ (४४।१)
ugra vāyuṃ me gopāya tvaci sparśamugrasya devasya patnyai mahar oṃ namaḥ ||
ॐ उग्र वायुं मे गोपाय त्वचि स्पर्शमुग्रस्य देवस्य पत्न्यै देवाय जनः स्वाहा ॥ (४५।१)
oṃ ugra vāyuṃ me gopāya tvaci sparśamugrasya devasya patnyai devāya janaḥ svāhā ||
भीम सुषिरं मे गोपाय श्रोत्रे शब्दं भीमाय देवाय जनो नमः ॥ (४६।१)
bhīma suṣiraṃ me gopāya śrotre śabdaṃ bhīmāya devāya jano namaḥ ||
भीम सुषिरं मे गोपाय श्रोत्रे शब्दं भीमाय देवाय जनः स्वाहा ॥ (४७।१)
bhīma suṣiraṃ me gopāya śrotre śabdaṃ bhīmāya devāya janaḥ svāhā ||
भीम सुषिरं मे गोपाय श्रोत्रे शब्दं भीमस्य पत्न्यै जनो नमः ॥ (४८।१)
bhīma suṣiraṃ me gopāya śrotre śabdaṃ bhīmasya patnyai jano namaḥ ||
भीम सुषिरं मे गोपाय श्रोत्रे शब्दं भीमस्य देवस्य पत्न्यै जनः स्वाहा ॥ (४९।१)
bhīma suṣiraṃ me gopāya śrotre śabdaṃ bhīmasya devasya patnyai janaḥ svāhā ||
ईश रजो मे गोपाय द्रव्ये तृष्णामीशाय देवाय तपो नमः ॥ (५०।१)
īśa rajo me gopāya dravye tṛṣṇāmīśāya devāya tapo namaḥ ||
ईश रजो मे गोपाय द्रव्ये तृष्णाम् ईशाय देवाय तपः स्वाहा ॥ (५१।१)
īśa rajo me gopāya dravye tṛṣṇām īśāya devāya tapaḥ svāhā ||
रजो मे गोपाय द्रव्ये तृष्णामीशस्य पत्न्यै तपो नमः ॥ (५२।१)
rajo me gopāya dravye tṛṣṇāmīśasya patnyai tapo namaḥ ||
ईश रजो मे गोपाय द्रव्ये तृष्णाम् ईशस्य पत्न्यै तपः स्वाहा ॥ (५३।१)
īśa rajo me gopāya dravye tṛṣṇām īśasya patnyai tapaḥ svāhā ||
महादेव सत्यं मे गोपाय श्रद्धां धर्मे महादेवाय ऋतं नमः ॥ (५४।१)
mahādeva satyaṃ me gopāya śraddhāṃ dharme mahādevāya ṛtaṃ namaḥ ||
महादेव सत्यं मे गोपाय श्रद्धां धर्मे महादेवाय ऋतं स्वाहा ॥ (५५।१)
mahādeva satyaṃ me gopāya śraddhāṃ dharme mahādevāya ṛtaṃ svāhā ||
महादेव सत्यं मे गोपाय श्रद्धां धर्मे महादेवस्य पत्न्यै ऋतं नमः ॥ (५६।१)
mahādeva satyaṃ me gopāya śraddhāṃ dharme mahādevasya patnyai ṛtaṃ namaḥ ||
महादेव सत्यं मे गोपाय श्रद्धां महादेवस्य पत्न्यै ऋतं स्वाहा ॥ (५७।१)
mahādeva satyaṃ me gopāya śraddhāṃ mahādevasya patnyai ṛtaṃ svāhā ||
पशुपते पाशं मे गोपाय भोक्तृत्वभोग्यं पशुपतये देवाय सत्यं नमः ॥ (५८।१)
paśupate pāśaṃ me gopāya bhoktṛtvabhogyaṃ paśupataye devāya satyaṃ namaḥ ||
पशुपते पाशं मे गोपाय भोक्तृत्वभोग्यं पशुपतये देवस्य सत्यं स्वाहा ॥ (५९।१)
paśupate pāśaṃ me gopāya bhoktṛtvabhogyaṃ paśupataye devasya satyaṃ svāhā ||
ॐ पशुपते पाशं मे गोपाय भोक्तृत्वभोग्यं पशुपतेर् देवस्य पत्न्यै सत्यं नमः ॥ (६०।१)
oṃ paśupate pāśaṃ me gopāya bhoktṛtvabhogyaṃ paśupater devasya patnyai satyaṃ namaḥ ||
ॐ पशुपते पाशं मे गोपाय भोक्तृत्वभोग्यं पशुपतेर्देवस्य पत्न्यै सत्यं स्वाहा ॥ (६१।१)
oṃ paśupate pāśaṃ me gopāya bhoktṛtvabhogyaṃ paśupaterdevasya patnyai satyaṃ svāhā ||
एवं शिवाय होतव्यं विरिञ्च्याद्यं च पूर्ववत् । (६४।१)
evaṃ śivāya hotavyaṃ viriñcyādyaṃ ca pūrvavat |
विरिञ्चाद्यं च पूर्वोक्तं सृष्टिमार्गेषु सुव्रताः ॥ (६४।२)
viriñcādyaṃ ca pūrvoktaṃ sṛṣṭimārgeṣu suvratāḥ ||
पुनः पशुपतेः पत्नीं तथा पशुपतिं क्रमात् । (६५।१)
punaḥ paśupateḥ patnīṃ tathā paśupatiṃ kramāt |
सम्पूज्य पूर्ववन्मन्त्रैर् होतव्यं च क्रमेण वै ॥ (६५।२)
sampūjya pūrvavanmantrair hotavyaṃ ca krameṇa vai ||
चर्वन्तम् आज्यपूर्वं च समिदन्तं समाहितः ॥ (६६।१)
carvantam ājyapūrvaṃ ca samidantaṃ samāhitaḥ ||
ॐ शर्व धरां मे छिन्द्धि घ्राणे गन्धं छिन्द्धि मेघं जहि भूः स्वाहा ॥ (६७।१)
oṃ śarva dharāṃ me chinddhi ghrāṇe gandhaṃ chinddhi meghaṃ jahi bhūḥ svāhā ||
सहस्रं वा तदर्धं वा शतमष्टोत्तरं तु वा ॥ (७१।२)
sahasraṃ vā tadardhaṃ vā śatamaṣṭottaraṃ tu vā ||
प्राणादिभिश्च जुहुयाद् घृतेनैव तु केवलम् ॥ (७२।२)
prāṇādibhiśca juhuyād ghṛtenaiva tu kevalam ||
ॐ प्राणे निविष्टो ऽमृतं जुहोमि शिवो मा विशा प्रदाहाय प्राणाय स्वाहा ॥ (७३।१)
oṃ prāṇe niviṣṭo 'mṛtaṃ juhomi śivo mā viśā pradāhāya prāṇāya svāhā ||
एवं क्रमेण जुहुयाच्छ्राद्धोक्तं च यथाक्रमम् । (७९।१)
evaṃ krameṇa juhuyācchrāddhoktaṃ ca yathākramam |
सप्तमे ऽहनि योगीन्द्राञ्छ्राद्धार्हान् अपि भोजयेत् ॥ (७९।२)
saptame 'hani yogīndrāñchrāddhārhān api bhojayet ||
शर्वादीनां च विप्राणां वस्त्राभरणकम्बलान् । (८०।१)
śarvādīnāṃ ca viprāṇāṃ vastrābharaṇakambalān |
हैमं च राजतं धेनुं तिलान् क्षेत्रं च वैभवम् । (८१।१)
haimaṃ ca rājataṃ dhenuṃ tilān kṣetraṃ ca vaibhavam |
पिण्डं च पूर्ववद्दद्यात्पृथगष्टप्रकारतः । (८२।१)
piṇḍaṃ ca pūrvavaddadyātpṛthagaṣṭaprakārataḥ |
ब्राह्मणानां सहस्रं च भोजयेच्च सदक्षिणम् ॥ (८२।२)
brāhmaṇānāṃ sahasraṃ ca bhojayecca sadakṣiṇam ||
एकं वा योगनिरतं भस्मनिष्ठं जितेन्द्रियम् । (८३।१)
ekaṃ vā yoganirataṃ bhasmaniṣṭhaṃ jitendriyam |
त्र्यहं चैव तु रुद्रस्य महाचरुनिवेदनम् ॥ (८३।२)
tryahaṃ caiva tu rudrasya mahācarunivedanam ||
मृते कुर्यान्न कुर्याद्वा जीवन्मुक्तो यतः स्वयम् ॥ (८४।२)
mṛte kuryānna kuryādvā jīvanmukto yataḥ svayam ||
नित्यनैमित्तिकादीनि कुर्याद् वा संत्यजेत् तु वा । (८५।१)
nityanaimittikādīni kuryād vā saṃtyajet tu vā |
बान्धवे ऽपि मृते तस्य शौचाशौचं न विद्यते ॥ (८५।२)
bāndhave 'pi mṛte tasya śaucāśaucaṃ na vidyate ||
सूतकं च न संदेहः स्नानमात्रेण शुध्यति । (८६।१)
sūtakaṃ ca na saṃdehaḥ snānamātreṇa śudhyati |
पश्चाज्जाते कुमारे च स्वे क्षेत्रे चात्मनो यदि ॥ (८६।२)
paścājjāte kumāre ca sve kṣetre cātmano yadi ||
तस्य सर्वं प्रकर्तव्यं पुत्रो ऽपि ब्रह्मविद् भवेत् । (८७।१)
tasya sarvaṃ prakartavyaṃ putro 'pi brahmavid bhavet |
कन्यका यदि संजाता पश्चात्तस्य महात्मनः ॥ (८७।२)
kanyakā yadi saṃjātā paścāttasya mahātmanaḥ ||
कालं गते द्विजे भूमौ खनेच्चापि दहेत्तु वा । (९०।१)
kālaṃ gate dvije bhūmau khaneccāpi dahettu vā |
पुत्रकृत्यमशेषं च कृत्वा दोषो न विद्यते ॥ (९०।२)
putrakṛtyamaśeṣaṃ ca kṛtvā doṣo na vidyate ||
ब्रह्मणा कथितं सर्वं मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ (९१।२)
brahmaṇā kathitaṃ sarvaṃ munīnāṃ bhāvitātmanām ||
प्रसादात्तस्य देवस्य वेदव्यासस्य धीमतः । (९३।१)
prasādāttasya devasya vedavyāsasya dhīmataḥ |
ज्ञातं मया कृतं चैव नियोगादेव तस्य तु ॥ (९३।२)
jñātaṃ mayā kṛtaṃ caiva niyogādeva tasya tu ||
एतद्वः कथितं सर्वं रहस्यं ब्रह्मसिद्धिदम् । (९४।१)
etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ rahasyaṃ brahmasiddhidam |
मुनिपुत्राय दातव्यं न चाभक्ताय सुव्रताः ॥ (९४।२)
muniputrāya dātavyaṃ na cābhaktāya suvratāḥ ||
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे उत्तरभागे जीवच्छ्राद्धविधिर् नाम पञ्चचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः ॥ (९५।१)
iti śrīliṅgamahāpurāṇe uttarabhāge jīvacchrāddhavidhir nāma pañcacatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.