निरीक्षणं प्रोक्षणं ताडनं च षष्ठेन फडन्तेन अभ्युक्षणं चतुर्थेन खननोत्किरणं षष्ठेन पूरणं समीकरणमाद्येन सेचनं वौषडन्तेन कुट्टनं षष्ठेन संमार्जनोपलेपने तुरीयेण कुण्डपरिकल्पनं निवृत्त्या त्रिभिरेव कुण्डपरिधानं चतुर्थेन कुण्डार्चनमाद्येन रेखाचतुष्टयसंपादनं षष्ठेन फडन्तेन वज्रीकरणं चतुष्पदापादनमाद्येन एवं कुण्डसंस्कारमष्टादशविधम् ॥ (६६।१)

nirīkṣaṇaṃ prokṣaṇaṃ tāḍanaṃ ca ṣaṣṭhena phaḍantena abhyukṣaṇaṃ caturthena khananotkiraṇaṃ ṣaṣṭhena pūraṇaṃ samīkaraṇamādyena secanaṃ vauṣaḍantena kuṭṭanaṃ ṣaṣṭhena saṃmārjanopalepane turīyeṇa kuṇḍaparikalpanaṃ nivṛttyā tribhireva kuṇḍaparidhānaṃ caturthena kuṇḍārcanamādyena rekhācatuṣṭayasaṃpādanaṃ ṣaṣṭhena phaḍantena vajrīkaraṇaṃ catuṣpadāpādanamādyena evaṃ kuṇḍasaṃskāramaṣṭādaśavidham ||

67.1६७.१

कुण्डसंस्कारानन्तरमक्षपाटनं षष्ठेन विष्टरन्यासमाद्येन वज्रासने वागीश्वर्यावाहनम् ॥ (६७।१)

kuṇḍasaṃskārānantaramakṣapāṭanaṃ ṣaṣṭhena viṣṭaranyāsamādyena vajrāsane vāgīśvaryāvāhanam ||

68.1६८.१

ॐ ह्रीं वागीश्वरीं श्यामवर्णां विशालाक्षीं यौवनोन्मत्तविग्रहाम् । (६८।१)

oṃ hrīṃ vāgīśvarīṃ śyāmavarṇāṃ viśālākṣīṃ yauvanonmattavigrahām |

68.2६८.२

ऋतुमतीं वागीश्वरशक्तिमावाहयामि ॥ (६८।२)

ṛtumatīṃ vāgīśvaraśaktimāvāhayāmi ||

69.1६९.१

वागीश्वरीं पूजयामि ॥ (६९।१)

vāgīśvarīṃ pūjayāmi ||

70.1७०.१

ॐ ईं वागीश्वराय नमः । (७०।१)

oṃ īṃ vāgīśvarāya namaḥ |

70.2७०.२

आवाहनस्थापनसन्निधानसंनिरोधपूजान्तं वागीश्वरीं संभाव्य गर्भाधानवह्निसंस्कारम् ॥ (७०।२)

āvāhanasthāpanasannidhānasaṃnirodhapūjāntaṃ vāgīśvarīṃ saṃbhāvya garbhādhānavahnisaṃskāram ||

71.1७१.१

एकवक्त्रं चतुर्भुजं शुद्धस्फटिकाभं वरदाभयहस्तं परशुमृगधरं जटामुकुटमण्डितं सर्वाभरणभूषितमावाहयामि ॥ (७१।१)

ekavaktraṃ caturbhujaṃ śuddhasphaṭikābhaṃ varadābhayahastaṃ paraśumṛgadharaṃ jaṭāmukuṭamaṇḍitaṃ sarvābharaṇabhūṣitamāvāhayāmi ||

72.1७२.१

ॐ ईं वागीश्वराय नमः । (७२।१)

oṃ īṃ vāgīśvarāya namaḥ |

72.2७२.२

आवाहनस्थापनसन्निधानसन्निरोधपूजान्तं वागीश्वरीं संभाव्य गर्भाधानवह्निसंस्कारम् ॥ (७२।२)

āvāhanasthāpanasannidhānasannirodhapūjāntaṃ vāgīśvarīṃ saṃbhāvya garbhādhānavahnisaṃskāram ||

73.1७३.१

अरणीजनितं कान्तोद्भवं वा अग्निहोत्रजं वा ताम्रपात्रे शरावे वा आनीय निरीक्षणताडनाभ्युक्षणप्रक्षालनम् आद्येन क्रव्यादा शिवपरित्यागो ऽपि प्रथमेन वह्नेस् त्रैकारणं जठरभ्रूमध्याद् आवाह्याग्निं वैकारणमूर्तावाग्नेयेन उद्दीपनमाद्येन पुरुषेण संहितया धारणा धेनुमुद्रां तुरीयेणावगुण्ठ्य जानुभ्यामवनिं गत्वा शरावोत्थापनं कुण्डोपरि निधाय प्रदक्षिणमावर्त्य तुरीयेणात्मसम्मुखां वागीश्वरीं गर्भनाड्यां गर्भाधानान्तरीयेण कमलप्रदानमाद्येन वौषडन्तेन कुशार्घ्यं दत्त्वा इन्धनप्रदानमाद्येन प्रज्वालनं गर्भाधानं च सद्येनाद्येन पूजनं वामेन पूजनं द्वितीयेन सीमन्तोन्नयनम् अघोरेण तृतीयेन पूजनम् ॥ (७३।१)

araṇījanitaṃ kāntodbhavaṃ vā agnihotrajaṃ vā tāmrapātre śarāve vā ānīya nirīkṣaṇatāḍanābhyukṣaṇaprakṣālanam ādyena kravyādā śivaparityāgo 'pi prathamena vahnes traikāraṇaṃ jaṭharabhrūmadhyād āvāhyāgniṃ vaikāraṇamūrtāvāgneyena uddīpanamādyena puruṣeṇa saṃhitayā dhāraṇā dhenumudrāṃ turīyeṇāvaguṇṭhya jānubhyāmavaniṃ gatvā śarāvotthāpanaṃ kuṇḍopari nidhāya pradakṣiṇamāvartya turīyeṇātmasammukhāṃ vāgīśvarīṃ garbhanāḍyāṃ garbhādhānāntarīyeṇa kamalapradānamādyena vauṣaḍantena kuśārghyaṃ dattvā indhanapradānamādyena prajvālanaṃ garbhādhānaṃ ca sadyenādyena pūjanaṃ vāmena pūjanaṃ dvitīyena sīmantonnayanam aghoreṇa tṛtīyena pūjanam ||

74.1७४.१

अवयवव्याप्तिर् वक्त्रोद्घाटनं वक्त्रनिष्कृतिरिति तृतीयेन गर्भजातकर्मपुरुषेण पूजनं तुरीयेण षष्ठेन प्रोक्षणं सूतकशुद्धये चाग्निसूनुरक्षाकुशास्त्रेण वक्त्रेणाग्नौ मूलम् ईशाग्रं नैरृतिमूलं वायव्याग्रं वायव्यमूलमीशाग्रमिति कुशास्तरणम् इति पूर्वोक्तम् इध्मम् अग्रमूलघृताक्तं लालापनोदाय षष्ठेन जुहुयात् ॥ (७४।१)

avayavavyāptir vaktrodghāṭanaṃ vaktraniṣkṛtiriti tṛtīyena garbhajātakarmapuruṣeṇa pūjanaṃ turīyeṇa ṣaṣṭhena prokṣaṇaṃ sūtakaśuddhaye cāgnisūnurakṣākuśāstreṇa vaktreṇāgnau mūlam īśāgraṃ nairṛtimūlaṃ vāyavyāgraṃ vāyavyamūlamīśāgramiti kuśāstaraṇam iti pūrvoktam idhmam agramūlaghṛtāktaṃ lālāpanodāya ṣaṣṭhena juhuyāt ||

75.1७५.१

पञ्चपूर्वातिक्रमेण परिधिविष्टरन्यासो ऽपि आद्येन विष्टरोपरि हिरण्यगर्भहरनारायणानपि पूजयेत् ॥ (७५।१)

pañcapūrvātikrameṇa paridhiviṣṭaranyāso 'pi ādyena viṣṭaropari hiraṇyagarbhaharanārāyaṇānapi pūjayet ||

76.1७६.१

इन्द्रादिलोकपालांश्च पूजयेत् ॥ (७६।१)

indrādilokapālāṃśca pūjayet ||

77.1७७.१

वज्रावर्तपर्यन्तानपि पूजयेत् ॥ (७७।१)

vajrāvartaparyantānapi pūjayet ||

78.1७८.१

वागीश्वरवागीश्वरीपूजाद्येनम् उद्वास्य हुतं विसर्जयेत् ॥ (७८।१)

vāgīśvaravāgīśvarīpūjādyenam udvāsya hutaṃ visarjayet ||

79.1७९.१

स्रक्स्रुवसंस्कारमथो निरीक्षणप्रोक्षणताडनाभ्युक्षणादीनि पूर्ववत् स्रक्स्रुवं च हस्तद्वये गृहीत्वा संस्थापनमाद्येन ताडनमपि स्रुक्स्रुवोपरि दर्भानुलेखनमूलमध्यमाग्रेण त्रित्वेन स्रुक्शक्तिं स्रुवमपि शंभुं दक्षिणपार्श्वे कुशोपरि शक्तये नमः शंभवे नमः ॥ (७९।१)

sraksruvasaṃskāramatho nirīkṣaṇaprokṣaṇatāḍanābhyukṣaṇādīni pūrvavat sraksruvaṃ ca hastadvaye gṛhītvā saṃsthāpanamādyena tāḍanamapi sruksruvopari darbhānulekhanamūlamadhyamāgreṇa tritvena srukśaktiṃ sruvamapi śaṃbhuṃ dakṣiṇapārśve kuśopari śaktaye namaḥ śaṃbhave namaḥ ||

80.1८०.१

ततो ह्यन्तिसूत्रेण स्रुक्स्रुवौ तुरीयेण वेष्टयेदर्चयेच्च ॥ (८०।१)

tato hyantisūtreṇa sruksruvau turīyeṇa veṣṭayedarcayecca ||

81.1८१.१

धेनुमुद्रां दर्शयित्वा तुरीयेणावगुण्ठ्य षष्ठेन रक्षां विधाय स्रुक्स्रुवसंस्कारः पूर्वमेवोक्तः ॥ (८१।१)

dhenumudrāṃ darśayitvā turīyeṇāvaguṇṭhya ṣaṣṭhena rakṣāṃ vidhāya sruksruvasaṃskāraḥ pūrvamevoktaḥ ||

82.1८२.१

पुनराज्यसंस्कारः पूर्वम् एवोक्तः निरीक्षणप्रोक्षणताडनाभ्युक्षणादीनि पूर्ववत् ॥ (८२।१)

punarājyasaṃskāraḥ pūrvam evoktaḥ nirīkṣaṇaprokṣaṇatāḍanābhyukṣaṇādīni pūrvavat ||

83.1८३.१

आज्यप्रतापनमैशान्यां वा षष्ठेन वेद्युपरि विन्यस्य घृतपात्रं वितस्तिमात्रं कुशपवित्रं वामहस्ताङ्गुष्ठानामिकाग्रं गृहीत्वा दक्षिणाङ्गुष्ठानामिकामूलं गृहीत्वाग्निज्वालोत्पवनं स्वाहान्तेन तुरीयेण पुनः षड् दर्भान् गृहीत्वा पूर्ववत्स्वात्मसंप्लवनं स्वाहान्तेनाद्येन कुशद्वयपवित्रबन्धनं चाद्येन घृते न्यसेदिति पवित्रीकरणम् ॥ (८३।१)

ājyapratāpanamaiśānyāṃ vā ṣaṣṭhena vedyupari vinyasya ghṛtapātraṃ vitastimātraṃ kuśapavitraṃ vāmahastāṅguṣṭhānāmikāgraṃ gṛhītvā dakṣiṇāṅguṣṭhānāmikāmūlaṃ gṛhītvāgnijvālotpavanaṃ svāhāntena turīyeṇa punaḥ ṣaḍ darbhān gṛhītvā pūrvavatsvātmasaṃplavanaṃ svāhāntenādyena kuśadvayapavitrabandhanaṃ cādyena ghṛte nyasediti pavitrīkaraṇam ||

84.1८४.१

दर्भद्वयं प्रगृह्याग्निप्रज्वालनं घृतं त्रिधा वर्तयेत् । (८४।१)

darbhadvayaṃ pragṛhyāgniprajvālanaṃ ghṛtaṃ tridhā vartayet |

84.2८४.२

संप्रोक्ष्याग्नौ निधापयेदिति नीराजनम् ॥ (८४।२)

saṃprokṣyāgnau nidhāpayediti nīrājanam ||

85.1८५.१

पुनर्दर्भान् गृहीत्वा कीटकादि निरीक्ष्यार्घ्येण संप्रोक्ष्य दर्भानग्नौ निधाय इत्यवद्योतनम् ॥ (८५।१)

punardarbhān gṛhītvā kīṭakādi nirīkṣyārghyeṇa saṃprokṣya darbhānagnau nidhāya ityavadyotanam ||

86.1८६.१

दर्भद्वयं गृहीत्वाग्निज्वालया घृतं निरीक्षयेत् ॥ (८६।१)

darbhadvayaṃ gṛhītvāgnijvālayā ghṛtaṃ nirīkṣayet ||

87.1८७.१

दर्भेण गृहीत्वा तेनाग्रद्वयेन शुक्लपक्षद्वयेनाद्येनेति कृष्णपक्षसम्पातनं घृतं त्रिभागेन विभज्य स्रुवेणैकभागेनाज्येनाग्नये स्वाहा द्वितीयेनाज्येन सोमाय स्वाहा आज्येन ॐ अग्नीषोमाभ्यां स्वाहा आज्येनाग्नये स्विष्टकृते स्वाहा ॥ (८७।१)

darbheṇa gṛhītvā tenāgradvayena śuklapakṣadvayenādyeneti kṛṣṇapakṣasampātanaṃ ghṛtaṃ tribhāgena vibhajya sruveṇaikabhāgenājyenāgnaye svāhā dvitīyenājyena somāya svāhā ājyena oṃ agnīṣomābhyāṃ svāhā ājyenāgnaye sviṣṭakṛte svāhā ||

88.1८८.१

पुनः कुशेन गृहीत्वा संहिताभिमन्त्रेण नमोऽन्तेनाभिमन्त्रयेत् ॥ (८८।१)

punaḥ kuśena gṛhītvā saṃhitābhimantreṇa namo'ntenābhimantrayet ||

89.1८९.१

अभिमन्त्र्य धेनुमुद्राप्रदर्शनकवचावगुण्ठनास्त्रेण रक्षाम् । (८९।१)

abhimantrya dhenumudrāpradarśanakavacāvaguṇṭhanāstreṇa rakṣām |

89.2८९.२

अथ संस्कृते निधापयेत् आज्यसंस्कारः ॥ (८९।२)

atha saṃskṛte nidhāpayet ājyasaṃskāraḥ ||

90.1९०.१

आज्येन स्रुग्वदनेन चक्राभिधारणं शक्तिबीजादीशानमूर्तये स्वाहा । (९०।१)

ājyena srugvadanena cakrābhidhāraṇaṃ śaktibījādīśānamūrtaye svāhā |

90.2९०.२

पूर्ववत् पुरुषवक्त्राय स्वाहा अघोरहृदयाय स्वाहा वामदेवाय गुह्याय स्वाहा सद्योजातमूर्तये स्वाहा । (९०।२)

pūrvavat puruṣavaktrāya svāhā aghorahṛdayāya svāhā vāmadevāya guhyāya svāhā sadyojātamūrtaye svāhā |

90.3९०.३

इति वक्त्रोद्घाटनम् ॥ (९०।३)

iti vaktrodghāṭanam ||

91.1९१.१

ईशानमूर्तये तत्पुरुषवक्त्राय स्वाहा तत्पुरुषवक्त्राय अघोरहृदयाय स्वाहा अघोरहृदयाय वामगुह्याय सद्योजातमूर्तये स्वाहा इति वक्त्रसंधानम् ॥ (९१।१)

īśānamūrtaye tatpuruṣavaktrāya svāhā tatpuruṣavaktrāya aghorahṛdayāya svāhā aghorahṛdayāya vāmaguhyāya sadyojātamūrtaye svāhā iti vaktrasaṃdhānam ||

92.1९२.१

ईशानमूर्तये तत्पुरुषाय वक्त्राय अघोरहृदयाय वामदेवाय गुह्याय सद्योजाताय स्वाहा इति वक्त्रसंधानम् ॥ (९२।१)

īśānamūrtaye tatpuruṣāya vaktrāya aghorahṛdayāya vāmadevāya guhyāya sadyojātāya svāhā iti vaktrasaṃdhānam ||

93.1९३.१

ईशानमूर्तये तत्पुरुषाय वक्त्राय अघोरहृदयाय वामदेवाय गुह्याय सद्योजातमूर्तये स्वाहा इति वक्त्रैक्यकरणम् ॥ (९३।१)

īśānamūrtaye tatpuruṣāya vaktrāya aghorahṛdayāya vāmadevāya guhyāya sadyojātamūrtaye svāhā iti vaktraikyakaraṇam ||

94.1९४.१

शिवाग्निं जनयित्वैवं सर्वकर्माणि कारयेत् । (९४।१)

śivāgniṃ janayitvaivaṃ sarvakarmāṇi kārayet |

94.2९४.२

केवलं जिह्वया वापि शान्तिकाद्यानि सर्वदा ॥ (९४।२)

kevalaṃ jihvayā vāpi śāntikādyāni sarvadā ||

95.1९५.१

गर्भाधानादिकार्येषु वह्नेः प्रत्येकमव्यय । (९५।१)

garbhādhānādikāryeṣu vahneḥ pratyekamavyaya |

95.2९५.२

दश आहुतयो देया योनिबीजेन पञ्चधा ॥ (९५।२)

daśa āhutayo deyā yonibījena pañcadhā ||

96.1९६.१

शिवाग्नौ कल्पयेद्दिव्यं पूर्ववत्परमासनम् । (९६।१)

śivāgnau kalpayeddivyaṃ pūrvavatparamāsanam |

96.2९६.२

आवाहनं तथा न्यासं यथा देवे तथार्चनम् ॥ (९६।२)

āvāhanaṃ tathā nyāsaṃ yathā deve tathārcanam ||

97.1९७.१

मूलमन्त्रं सकृज्जप्त्वा देवदेवं प्रणम्य च । (९७।१)

mūlamantraṃ sakṛjjaptvā devadevaṃ praṇamya ca |

97.2९७.२

प्राणायामत्रयं कृत्वा सगर्भं सर्वसंमतम् ॥ (९७।२)

prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā sagarbhaṃ sarvasaṃmatam ||

98.1९८.१

परिषेचनपूर्वं च तदिध्मम् अभिघार्य च । (९८।१)

pariṣecanapūrvaṃ ca tadidhmam abhighārya ca |

98.2९८.२

जुहुयादग्निमध्ये तु ज्वलिते ऽथ महामुने ॥ (९८।२)

juhuyādagnimadhye tu jvalite 'tha mahāmune ||

99.1९९.१

आघारावपि चाधाय चाज्येनैव तु षण्मुखे । (९९।१)

āghārāvapi cādhāya cājyenaiva tu ṣaṇmukhe |

99.2९९.२

आज्यभागौ तु जुहुयाद्विधिनैव घृतेन च ॥ (९९।२)

ājyabhāgau tu juhuyādvidhinaiva ghṛtena ca ||

100.1१००.१

चक्षुषी चाज्यभागौ तु चाग्नये च तथोत्तरे । (१००।१)

cakṣuṣī cājyabhāgau tu cāgnaye ca tathottare |

100.2१००.२

आत्मनो दक्षिणे चैव सोमायेति द्विजोत्तम ॥ (१००।२)

ātmano dakṣiṇe caiva somāyeti dvijottama ||

101.1१०१.१

प्रत्यङ्मुखस्य देवस्य शिवाग्नेर्ब्रह्मणः सुत । (१०१।१)

pratyaṅmukhasya devasya śivāgnerbrahmaṇaḥ suta |

101.2१०१.२

अक्षि वै दक्षिणं चैव चोत्तरं चोत्तरं तथा ॥ (१०१।२)

akṣi vai dakṣiṇaṃ caiva cottaraṃ cottaraṃ tathā ||

102.1१०२.१

दक्षिणं तु महाभाग भवत्येव न संशयः । (१०२।१)

dakṣiṇaṃ tu mahābhāga bhavatyeva na saṃśayaḥ |

102.2१०२.२

आज्येनाहुतयस्तत्र मूलेनैव दशैव तु ॥ (१०२।२)

ājyenāhutayastatra mūlenaiva daśaiva tu ||

103.1१०३.१

चरुणा च यथावद्धि समिद्भिश्च तथा स्मृतम् । (१०३।१)

caruṇā ca yathāvaddhi samidbhiśca tathā smṛtam |

103.2१०३.२

पूर्णाहुतिं ततो दद्यान्मूलमन्त्रेण सुव्रत ॥ (१०३।२)

pūrṇāhutiṃ tato dadyānmūlamantreṇa suvrata ||

104.1१०४.१

सर्वावरणदेवानां पञ्चपञ्चैव पूर्ववत् । (१०४।१)

sarvāvaraṇadevānāṃ pañcapañcaiva pūrvavat |

104.2१०४.२

ईशानादिक्रमेणैव शक्तिबीजक्रमेण च ॥ (१०४।२)

īśānādikrameṇaiva śaktibījakrameṇa ca ||

105.1१०५.१

प्रायश्चित्तम् अघोरेण स्वेष्टान्तं पूर्ववत्स्मृतम् । (१०५।१)

prāyaścittam aghoreṇa sveṣṭāntaṃ pūrvavatsmṛtam |

105.2१०५.२

त्रिप्रकारं मया प्रोक्तमग्निकार्यं सुशोभनम् ॥ (१०५।२)

triprakāraṃ mayā proktamagnikāryaṃ suśobhanam ||

106.1१०६.१

यथावसरम् एवं हि कुर्यान्नित्यं महामुने । (१०६।१)

yathāvasaram evaṃ hi kuryānnityaṃ mahāmune |

106.2१०६.२

जीवितान्ते लभेत्स्वर्गं लभते अग्निदीपनम् ॥ (१०६।२)

jīvitānte labhetsvargaṃ labhate agnidīpanam ||

107.1१०७.१

नरकं चैव नाप्नोति यस्य कस्यापि कर्मणः । (१०७।१)

narakaṃ caiva nāpnoti yasya kasyāpi karmaṇaḥ |

107.2१०७.२

अहिंसकं चरेद्धोमं साधको मुक्तिकाङ्क्षकः ॥ (१०७।२)

ahiṃsakaṃ careddhomaṃ sādhako muktikāṅkṣakaḥ ||

108.1१०८.१

हृदिस्थं चिन्तयेदग्निं ध्यानयज्ञेन होमयेत् । (१०८।१)

hṛdisthaṃ cintayedagniṃ dhyānayajñena homayet |

108.2१०८.२

देहस्थं सर्वभूतानां शिवं सर्वजगत्पतिम् ॥ (१०८।२)

dehasthaṃ sarvabhūtānāṃ śivaṃ sarvajagatpatim ||

109.1१०९.१

तं ज्ञात्वा होमयेद्भक्त्या प्राणायामेन नित्यशः । (१०९।१)

taṃ jñātvā homayedbhaktyā prāṇāyāmena nityaśaḥ |

109.2१०९.२

बाह्यहोमप्रदाता तु पाषाणे दर्दुरो भवेत् ॥ (१०९।२)

bāhyahomapradātā tu pāṣāṇe darduro bhavet ||

110.1११०.१

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे उत्तरभागे पञ्चविंशतितमो ऽध्यायः ॥ (११०।१)

iti śrīliṅgamahāpurāṇe uttarabhāge pañcaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.