सूत उवाच । (१।१)

अथ ब्रह्मा महादेवमभिवन्द्य कृताञ्जलिः । (१।२)

उद्वाहः क्रियतां देव इत्युवाच महेश्वरम् ॥ (१।३)

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । (२।१)

यथेष्टमिति लोकेशं प्राह भूतपतिः प्रभुः ॥ (२।२)

उद्वाहार्थं महेशस्य तत्क्षणादेव सुव्रताः । (३।१)

ब्रह्मणा कल्पितं दिव्यं पुरं रत्नमयं शुभम् ॥ (३।२)

अथादितिर्दितिः साक्षाद्दनुः कद्रुः सुकालिका । (४।१)

पुलोमा सुरसा चैव सिंहिका विनता तथा ॥ (४।२)

सिद्धिर्माया क्रिया दुर्गा देवी साक्षात्सुधा स्वधा । (५।१)

सावित्री वेदमाता च रजनी दक्षिणा द्युतिः ॥ (५।२)

स्वाहा स्वाहामतिर् बुद्धिर् ऋद्धिर् वृद्धिः सरस्वती । (६।१)

राका कुहूः सिनीवाली देवी अनुमती तथा ॥ (६।२)

धरणी धारणी चेला शची नारायणी तथा । (७।१)

एताश्चान्याश् च देवानां मातरः पत्नयस् तथा ॥ (७।२)

उद्वाहः शङ्करस्येति जग्मुः सर्वा मुदान्विताः । (८।१)

उरगा गरुडा यक्षा गन्धर्वाः किन्नरा गणाः ॥ (८।२)

सागरा गिरयो मेघा मासाः संवत्सरास् तथा । (९।१)

वेदा मन्त्रास् तथा यज्ञाः स्तोमा धर्माश् च सर्वशः ॥ (९।२)

हुङ्कारः प्रणवश्चैव प्रतिहाराः सहस्रशः । (१०।१)

कोटिरप्सरसो दिव्यास्तासां च परिचारिकाः ॥ (१०।२)

याश् च सर्वेषु द्वीपेषु देवलोकेषु निम्नगाः । (११।१)

ताश् च स्त्रीविग्रहाः सर्वाः संजग्मुर्हृष्टमानसाः ॥ (११।२)

गणपाश् च महाभागाः सर्वलोकनमस्कृताः । (१२।१)

उद्वाहः शङ्करस्येति तत्राजग्मुर्मुदान्विताः ॥ (१२।२)

अभ्ययुः शङ्खवर्णाश् च गणकोट्यो गणेश्वराः । (१३।१)

दशभिः केकराक्षश् च विद्युतोऽष्टाभिर् एव च ॥ (१३।२)

चतुःषष्ट्या विशाखाश् च नवभिः पारयात्रिकः । (१४।१)

षड्भिः सर्वान्तकः श्रीमान् तथैव विकृताननः ॥ (१४।२)

ज्वालाकेशो द्वादशभिः कोटिभिर् गणपुङ्गवः । (१५।१)

सप्तभिः समदः श्रीमान् दुन्दुभोऽष्टाभिर् एव च ॥ (१५।२)

पञ्चभिश् च कपालीशः षड्भिः संदारकः शुभः । (१६।१)

कोटिकोटिभिर् एवेह गण्डकः कुंभकस् तथा ॥ (१६।२)

विष्टम्भो ऽष्टाभिर् एवेह गणपः सर्वसत्तमः । (१७।१)

पिप्पलश् च सहस्रेण संनादश् च तथा द्विजाः ॥ (१७।२)

आवेष्टनस् तथाष्टाभिः सप्तभिश्चन्द्रतापनः । (१८।१)

महाकेशः सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः ॥ (१८।२)

कुण्डी द्वादशभिर् वीरस् तथा पर्वतकः शुभः । (१९।१)

कालश् च कालकश्चैव महाकालः शतेन वै ॥ (१९।२)

आग्निकः शतकोट्या वै कोट्याग्निमुख एव च । (२०।१)

आदित्यमूर्धा कोट्या च तथा चैव धनावहः ॥ (२०।२)

संनामश् च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस् तथा । (२१।१)

अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमन्त्रकः ॥ (२१।२)

काकपाटो ऽपरः षष्ट्या षष्ट्या संतानकः प्रभुः । (२२।१)

महाबलश् च नवभिर् मधुपिङ्गश् च पिङ्गलः ॥ (२२।२)

नीलो नवत्या देवेशः पूर्णभद्रस्तथैव च । (२३।१)

कोटीनां चैव सप्तत्या चतुर्वक्त्रो महाबलः ॥ (२३।२)

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर् विंशतिभिर् वृताः । (२४।१)

तत्राजग्मुस् तथा देवास्ते सर्वे शङ्करं भवम् ॥ (२४।२)

भूतकोटिसहस्रेण प्रमथः कोटिभिस्त्रिभिः । (२५।१)

वीरभद्रश्चतुःषष्ट्या रोमजाश्चैव कोटिभिः ॥ (२५।२)

करणश्चैव विंशत्या नवत्या केवलः शुभः । (२६।१)

पञ्चाक्षः शतमन्युश् च मेघमन्युस् तथैव च ॥ (२६।२)

काष्ठकूटश् चतुःषष्ट्या सुकेशो वृषभस् तथा । (२७।१)

विरूपाक्षश् च भगवान् चतुःषष्ट्या सनातनः ॥ (२७।२)

तालुकेतुः षडास्यश् च पञ्चास्यश् च सनातनः । (२८।१)

संवर्तकस् तथा चैत्रो लकुलीशः स्वयं प्रभुः ॥ (२८।२)

लोकान्तकश् च दीप्तास्यस् तथा दैत्यान्तकः प्रभुः । (२९।१)

मृत्युहृत् कालहा कालो मृत्युञ्जयकरस् तथा ॥ (२९।२)

विषादो विषदश्चैव विद्युतः कान्तकः प्रभुः । (३०।१)

देवो भृङ्गी रिटिः श्रीमान् देवदेवप्रियस् तथा ॥ (३०।२)

अशनिर् भासकश् चैव चतुःषष्ट्या सहस्रपात् । (३१।१)

एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलाः ॥ (३१।२)

सर्वे सहस्रहस्ताश् च जटामुकुटधारिणः । (३२।१)

चन्द्ररेखावतंसाश् च नीलकण्ठास् त्रिलोचनाः ॥ (३२।२)

हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैर् अलंकृताः । (३३।१)

ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशा अणिमादिगुणैर्वृताः ॥ (३३।२)

सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः । (३४।१)

पातालचारिणश्चैव सर्वलोकनिवासिनः ॥ (३४।२)

तुंबरुर्नारदो हाहा हूहूश्चैव तु सामगाः । (३५।१)

रत्नान्यादाय वाद्यांश् च तत्राजग्मुस्तदा पुरम् ॥ (३५।२)

ऋषयः कृत्स्नशस्तत्र देवगीतास्तपोधनाः । (३६।१)

पुण्यान् वैवाहिकान् मन्त्रान् जपुर् हृष्टमानसाः ॥ (३६।२)

तत एवं प्रवृत्ते तु सर्वतश् च समागमे । (३७।१)

गिरिजां ताम् अलंकृत्य स्वयमेव शुचिस्मिताम् ॥ (३७।२)

पुरं प्रवेशयामास स्वयम् आदाय केशवः । (३८।१)

सदस्याह च देवेशं नारायणमजो हरिम् ॥ (३८।२)

भवानग्रे समुत्पन्नो भवान्या सह दैवतैः । (३९।१)

वामाङ्गादस्य रुद्रस्य दक्षिणाङ्गादहं प्रभो ॥ (३९।२)

मन्मूर्तिस्तुहिनाद्रीशो यज्ञार्थं सृष्ट एव हि । (४०।१)

एषा हैमवती जज्ञे मायया परमेष्ठिनः ॥ (४०।२)

श्रौतस्मार्तप्रवृत्त्यर्थम् उद्वाहार्थम् इहागतः । (४१।१)

अतोऽसौ जगतां धात्री धाता तव ममापि च ॥ (४१।२)

अस्य देवस्य रुद्रस्य मूर्तिभिर् विहितं जगत् । (४२।१)

क्ष्माबग्निखेन्दुसूर्यात्मपवनात्मा यतो भवः ॥ (४२।२)

तथापि तस्मै दातव्या वचनाच्च गिरेर्मम । (४३।१)

एषा ह्य् अजा शुक्लकृष्णा लोहिता प्रकृतिर्भवान् ॥ (४३।२)

श्रेयोऽपि शैलराजेन संबन्धो ऽयं तवापि च । (४४।१)

तव पाद्मे समुद्भूतः कल्पे नाभ्यंबुजादहम् ॥ (४४।२)

मदंशस्यास्य शैलस्य ममापि च गुरुर्भवान् । (४५।१)

सूत उवाच । (४५।२)

बाढम् इत्यजम् आहासौ देवदेवो जनार्दनः ॥ (४५।३)

देवाश् च मुनयः सर्वे देवदेवश् च शङ्करः । (४६।१)

ततश्चोत्थाय विद्वान्सः पद्मनाभः प्रणम्य ताम् ॥ (४६।२)

पादौ प्रक्षाल्य देवस्य कराभ्यां कमलेक्षणः । (४७।१)

अभ्युक्षद् आत्मनो मूर्ध्नि ब्रह्मणश् च गिरेस् तथा ॥ (४७।२)

त्वदीयैषा विवाहार्थं मेनजा ह्यनुजा मम । (४८।१)

इत्युक्त्वा सोदकं दत्त्वा देवीं देवेश्वराय ताम् ॥ (४८।२)

स्वात्मानमपि देवाय सोदकं प्रददौ हरिः । (४९।१)

अथ सर्वे मुनिश्रेष्ठाः सर्ववेदार्थपारगाः ॥ (४९।२)

ऊचुर्दाता गृहीता च फलं द्रव्यं विचारतः । (५०।१)

एष देवो हरो नूनं मायया हि ततो जगत् ॥ (५०।२)

इत्युक्त्वा तं प्रणेमुश् च प्रीतिकण्टकितत्वचः । (५१।१)

ससृजुः पुष्पवर्षाणि खेचराः सिद्धचारणाः ॥ (५१।२)

देवदुन्दुभयो नेदुर्ननृतुश्चाप्सरोगणाः । (५२।१)

वेदाश् च मूर्तिमन्तस्ते प्रणेमुस्तं महेश्वरम् ॥ (५२।२)

ब्रह्मणा मुनिभिः सार्धं देवदेवमुमापतिम् । (५३।१)

देवोऽपि देवीमालोक्य सलज्जां हिमशैलजाम् ॥ (५३।२)

न तृप्यत्यनवद्याङ्गी सा च देवं वृषध्वजम् । (५४।१)

वरदो ऽस्मीति तं प्राह हरिं सोऽप्याह शङ्करम् ॥ (५४।२)

त्वयि भक्तिः प्रसीदेति ब्रह्माख्यां च ददौ तु सः । (५५।१)

ततस्तु पुनरेवाह ब्रह्मा विज्ञापयन्प्रभुम् ॥ (५५।२)

हविर्जुहोमि वह्नौ तु उपाध्यायपदे स्थितः । (५६।१)

ददासि मम यद्याज्ञां कर्तव्यो ह्यकृतो विधिः ॥ (५६।२)

तमाह शङ्करो देवं देवदेवो जगत्पतिः । (५७।१)

यद्यदिष्टं सुरश्रेष्ठ तत्कुरुष्व यथेप्सितम् ॥ (५७।२)

कर्तास्मि वचनं सर्वं देवदेव पितामह । (५८।१)

ततः प्रणम्य हृष्टात्मा ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ (५८।२)

हस्तं देवस्य देव्याश् च युयोज परमं प्रभुः । (५९।१)

ज्वलनश् च स्वयं तत्र कृताञ्जलिरुपस्थितः ॥ (५९।२)

श्रौतैरेतैर्महामन्त्रैर्मूर्तिमद्भिर् उपस्थितैः । (६०।१)

यथोक्तविधिना हुत्वा लाजानपि यथाक्रमम् ॥ (६०।२)

आनीतान्विष्णुना विप्रान् सम्पूज्य विविधैर्वरैः । (६१।१)

त्रिश् च तं ज्वलनं देवं कारयित्वा प्रदक्षिणम् ॥ (६१।२)

मुक्त्वा हस्तसमायोगं सहितैः सर्वदैवतैः । (६२।१)

सुरैश् च मानवैः सर्वैः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ (६२।२)

ननाम भगवान्ब्रह्मा देवदेवमुमापतिम् । (६३।१)

ततः पाद्यं तयोर् दत्त्वा शंभोराचमनं तथा ॥ (६३।२)

मधुपर्कं तथा गां च प्रणम्य च पुनः शिवम् । (६४।१)

अतिष्ठद्भगवान्ब्रह्मा देवैरिन्द्रपुरोगमैः ॥ (६४।२)

भृग्वाद्यमुनयः सर्वे चाक्षतैस्तिलतण्डुलैः । (६५।१)

सूर्यादयः समभ्यर्च्य तुष्टुवुर्वृषभध्वजम् ॥ (६५।२)

शिवः समाप्य देवोक्तं वह्निमारोप्य चात्मनि । (६६।१)

तया समागतो रुद्रः सर्वलोकहिताय वै ॥ (६६।२)

यः पठेच्छृणुयाद्वापि भवोद्वाहं शुचिस्मितः । (६७।१)

श्रावयेद्वा द्विजाञ्छुद्धान्वेदवेदाङ्गपारगान् ॥ (६७।२)

स लब्ध्वा गाणपत्यं च भवेन सह मोदते । (६८।१)

यत्रायं कीर्त्यते विप्रैस्तावदास्ते तदा भवः ॥ (६८।२)

तस्मात् सम्पूज्य विधिवत् कीर्तयेन्नान्यथा द्विजाः । (६९।१)

उद्वाहे च द्विजेन्द्राणां क्षत्रियाणां द्विजोत्तमाः ॥ (६९।२)

कीर्तनीयमिदं सर्वं भवोद्वाहमनुत्तमम् । (७०।१)

कृतोद्वाहस्तदा देव्या हैमवत्या वृषध्वजः ॥ (७०।२)

सगणो नन्दिना सार्धं सर्वदेवगणैर्वृतः । (७१।१)

पुरीं वाराणसीं दिव्यामाजगाम महाद्युतिः ॥ (७१।२)

अविमुक्ते सुखासीनं प्रणम्य वृषभध्वजम् । (७२।१)

अपृच्छत्क्षेत्रमाहात्म्यं भवानी हर्षितानना ॥ (७२।२)

अथाहार्धेन्दुतिलकः क्षेत्रमाहात्म्यमुत्तमम् । (७३।१)

अविमुक्तस्य माहात्म्यं विस्तराच्छक्यते नहि ॥ (७३।२)

वक्तुं मया सुरेशानि ऋषिसंघाभिपूजितम् । (७४।१)

किं मया वर्ण्यते देवी ह्यविमुक्तफलोदयः ॥ (७४।२)

पापिनां यत्र मुक्तिः स्यान्मृतानाम् एकजन्मना । (७५।१)

अन्यत्र तु कृतं पापं वाराणस्यां व्यपोहति ॥ (७५।२)

वाराणस्यां कृतं पापं पैशाच्यनरकावहम् । (७६।१)

कृत्वा पापसहस्राणि पिशाचत्वं वरं नृणाम् ॥ (७६।२)

न तु शक्रसहस्रत्वं स्वर्गे काशीपुरीं विना । (७७।१)

यत्र त्रिविष्टपो देवो यत्र विश्वेश्वरो विभुः ॥ (७७।२)

ॐकारेशः कृत्तिवासा मृतानां न पुनर्भवः । (७८।१)

उक्त्वा क्षेत्रस्य माहात्म्यं संक्षेपाच्छशिशेखरः ॥ (७८।२)

दर्शयामास चोद्यानं परित्यज्य गणेश्वरान् । (७९।१)

तत्रैव भगवान् जातो गजवक्त्रो विनायकः ॥ (७९।२)

दैत्यानां विघ्नरूपार्थम् अविघ्नाय दिवौकसाम् । (८०।१)

एतद्वः कथितं सर्वं कथासर्वस्वमुत्तमम् ॥ (८०।२)

यथाश्रुतं मया सर्वं प्रसादाद्वः सुशोभनम् ॥ (८१।१)

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे पार्वतीविवाहवर्णनं नाम त्र्यधिकशततमो ऽध्यायः ॥ (८२।१)