ऋषय ऊचुः । (१।१)

देवैः पुरा कृतं दिव्यं व्रतं पाशुपतं शुभम् । (१।२)

ब्रह्मणा च स्वयं सूत कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा ॥ (१।३)

पतितेन च विप्रेण धौन्धुमूकेन वै तथा । (२।१)

कृत्वा जप्त्वा गतिः प्राप्ता कथं पाशुपतं व्रतम् ॥ (२।२)

कथं पशुपतिर्देवः शङ्करः परमेश्वरः । (३।१)

वक्तुमर्हसि चास्माकं परं कौतूहलं हि नः ॥ (३।२)

सूत उवाच । (४।१)

त्रदितिओन् ओड़् पुराणस्पुरा शापाद्विनिर्मुक्तो ब्रह्मपुत्रो महायशाः । (४।२)

रुद्रस्य देवदेवस्य मरुदेशादिहागतः ॥ (४।३)

त्यक्त्वा प्रसादाद्रुद्रस्य उष्ट्रदेहमजाज्ञया । (५।१)

शिलादपुत्रमासाद्य नमस्कृत्य विधानतः ॥ (५।२)

मेरुपृष्ठे मुनिवरः श्रुत्वा धर्ममनुत्तमम् । (६।१)

माहेश्वरं मुनिश्रेष्ठा ह्यपृच्छच्च पुनः पुनः ॥ (६।२)

नन्दिनं प्रणिपत्यैनं कथं पशुपतिः प्रभुः । (७।१)

वक्तुमर्हसि चास्माकं तत्सर्वं च तदाह सः ॥ (७।२)

तत्सर्वं श्रुतवान् व्यासः कृष्णद्वैपायनः प्रभुः । (८।१)

तस्माद् अहम् उपश्रुत्य युष्माकं प्रवदामि वै ॥ (८।२)

सर्वे शृण्वन्तु वचनं नमस्कृत्वा महेश्वरम् । (९।१)

सनत्कुमार उवाच । (९।२)

कथं पशुपतिर्देवः पशवः के प्रकीर्तिताः ॥ (९।३)

कैः पाशैस्ते निबध्यन्ते विमुच्यन्ते च ते कथम् । (१०।१)

शैलादिर् उवाच । (१०।२)

पति।पशु।पाशसनत्कुमार वक्ष्यामि सर्वम् एतद् यथातथम् ॥ (१०।३)

रुद्रभक्तस्य शान्तस्य तव कल्याणचेतसः । (११।१)

ब्रह्माद्याः स्थावरान्ताश्च देवदेवस्य धीमतः ॥ (११।२)

पशवः परिकीर्त्यन्ते संसारवशवर्तिनः । (१२।१)

तेषां पतित्वाद्भगवान् रुद्रः पशुपतिः स्मृतः ॥ (१२।२)

अनादिनिधनो धाता भगवान्विष्णुरव्ययः । (१३।१)

मायापाशेन बध्नाति पशुवत्परमेश्वरः ॥ (१३।२)

स एव मोचकस्तेषां ज्ञानयोगेन सेवितः । (१४।१)

अविद्यापाशबद्धानां नान्यो मोचक इष्यते ॥ (१४।२)

तमृते परमात्मानं शङ्करं परमेश्वरम् । (१५।१)

चतुर्विंशतितत्त्वानि पाशा हि परमेष्ठिनः ॥ (१५।२)

तैः पाशैर्मोचयत्येकः शिवो जीवैरुपासितः । (१६।१)

निबध्नाति पशूनेकश्चतुर्विंशतिपाशकैः ॥ (१६।२)

स एव भगवान्रुद्रो मोचयत्यपि सेवितः । (१७।१)

दशेन्द्रियमयैः पाशैरन्तः करणसंभवैः ॥ (१७।२)

भूततन्मात्रपाशैश्च पशून्मोचयति प्रभुः । (१८।१)

इन्द्रियार्थमयैः पाशैर् बद्ध्वा विषयिनः प्रभुः ॥ (१८।२)

आशु भक्ता भवन्त्येवं परमेश्वरसेवया । (१९।१)

भज इत्येष धातुर् वै सेवायां परिकीर्तितः ॥ (१९।२)

तस्मात्सेवा बुधैः प्रोक्ता भक्तिशब्देन भूयसी । (२०।१)

ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं पशून्बद्ध्वा महेश्वरः ॥ (२०।२)

त्रिभिर्गुणमयैः पाशैः कार्यं कारयति स्वयम् । (२१।१)

दृढेन भक्तियोगेन पशुभिः समुपासितः ॥ (२१।२)

मोचयत्येव तान्सद्यः शङ्करः परमेश्वरः । (२२।१)

भजनं भक्तिरित्युक्ता वाङ्मनःकायकर्मभिः ॥ (२२।२)

सर्वकार्येण हेतुत्वात् पाशच्छेदपटीयसी । (२३।१)

सत्यः सर्वग इत्यादि शिवस्य गुणचिन्तना ॥ (२३।२)

रूपोपादानचिन्ता च मानसं भजनं विदुः । (२४।१)

वाचिकं भजनं धीराः प्रणवादिजपं विदुः ॥ (२४।२)

कायिकं भजनं सद्भिः प्राणायामादि कथ्यते । (२५।१)

धर्माधर्ममयैः पाशैर्बन्धनं देहिनामिदम् ॥ (२५।२)

मोचकः शिव एवैको भगवान्परमेश्वरः । (२६।१)

चतुर्विंशतितत्त्वानि मायाकर्मगुणा इति ॥ (२६।२)

कीर्त्यन्ते विषयाश्चेति पाशा जीवनिबन्धनात् । (२७।१)

तैर्बद्धाः शिवभक्त्यैव मुच्यन्ते सर्वदेहिनः ॥ (२७।२)

पञ्चक्लेशमयैः पाशैः पशून्बध्नाति शङ्करः । (२८।१)

स एव मोचकस् तेषां भक्त्या सम्यगुपासितः ॥ (२८।२)

अविद्यामस्मितां रागं द्वेषं च द्विपदां वराः । (२९।१)

वदन्त्यभिनिवेशं च क्लेशान्पाशत्वमागतान् ॥ (२९।२)

अविद्यातमो मोहो महामोहस् तामिस्र इति पण्डिताः । (३०।१)

अन्धतामिस्र इत्याहुरविद्यां पञ्चधा स्थिताम् ॥ (३०।२)

ताञ्जीवान् मुनिशार्दूलाः सर्वांश्चैवाप्यविद्यया । (३१।१)

शिवो मोचयति श्रीमान्नान्यः कश्चिद्विमोचकः ॥ (३१।२)

अविद्यां तम इत्याहुरस्मितां मोह इत्यपि । (३२।१)

महामोह इति प्राज्ञा रागं योगपरायणाः ॥ (३२।२)

द्वेषं तामिस्र इत्याहुरन्धतामिस्र इत्यपि । (३३।१)

तथैवाभिनिवेशं च मिथ्याज्ञानं विवेकिनः ॥ (३३।२)

तमसो ऽष्टविधा भेदा मोहश्चाष्टविधः स्मृतः । (३४।१)

महामोहप्रभेदाश्च बुधैर्दश विचिन्तिताः ॥ (३४।२)

अष्टादशविधं चाहुस्तामिस्रं च विचक्षणाः । (३५।१)

अन्धतामिस्रभेदाश्च तथाष्टादशधा स्मृताः ॥ (३५।२)

अविद्ययास्य संबन्धो नातीतो नास्त्यनागतः । (३६।१)

भवेद्रागेण देवस्य शंभोरङ्गनिवासिनः ॥ (३६।२)

कालेषु त्रिषु संबन्धस्तस्य द्वेषेण नो भवेत् । (३७।१)

मायातीतस्य देवस्य स्थाणोः पशुपतेर्विभोः ॥ (३७।२)

तथैवाभिनिवेशेन संबन्धो न कदाचन । (३८।१)

शङ्करस्य शरण्यस्य शिवस्य परमात्मनः ॥ (३८।२)

कुशलाकुशलैस्तस्य संबन्धो नैव कर्मभिः । (३९।१)

भवेत्कालत्रये शंभोरविद्यामतिवर्तिनः ॥ (३९।२)

विपाकैः कर्मणां वापि न भवेदेव संगमः । (४०।१)

कालेषु त्रिषु सर्वस्य शिवस्य शिवदायिनः ॥ (४०।२)

सुखदुःखैर् असंस्पृश्यः कालत्रितयवर्तिभिः । (४१।१)

स तैर् विनश्वरैः शंभुर् बोधानन्दात्मकः परः ॥ (४१।२)

आशयैरपरामृष्टः कालत्रितयगोचरैः । (४२।१)

धियां पतिः स्वभूर् एष महादेवो महेश्वरः ॥ (४२।२)

अस्पृश्यः कर्मसंस्कारैः कालत्रितयवर्तिभिः । (४३।१)

तथैव भोगसंस्कारैर्भगवानन्तकान्तकः ॥ (४३।२)

पुंविशेषपरो देवो भगवान्परमेश्वरः । (४४।१)

चेतनाचेतनायुक्तप्रपञ्चाद् अखिलात् परः ॥ (४४।२)

लोके सातिशयत्वेन ज्ञानैश्वर्यं विलोक्यते । (४५।१)

शिवेनातिशयत्वेन शिवं प्राहुर्मनीषिणः ॥ (४५।२)

प्रतिसर्गं प्रसूतानां ब्रह्मणां शास्त्रविस्तरम् । (४६।१)

उपदेष्टा स एवादौ कालावच्छेदवर्तिनाम् ॥ (४६।२)

कालावच्छेदयुक्तानां गुरूणामप्यसौ गुरुः । (४७।१)

सर्वेषामेव सर्वेशः कालावच्छेदवर्जितः ॥ (४७।२)

अनादिरेष संबन्धो विज्ञानोत्कर्षयोः परः । (४८।१)

स्थितयोरीदृशः सर्वः परिशुद्धः स्वभावतः ॥ (४८।२)

आत्मप्रयोजनाभावे परानुग्रह एव हि । (४९।१)

प्रयोजनं समस्तानां कार्याणां परमेश्वरः ॥ (४९।२)

इम्पोर्तन्चे ओड़् ॐप्रणवो वाचकस्तस्य शिवस्य परमात्मनः । (५०।१)

शिवरुद्रादिशब्दानां प्रणवोऽपि परः स्मृतः ॥ (५०।२)

शंभोः प्रणववाच्यस्य भावना तज्जपादपि । (५१।१)

या सिद्धिः स्वपरा प्राप्या भवत्येव न संशयः ॥ (५१।२)

ज्ञानतत्त्वं प्रयत्नेन योगः पाशुपतः परः । (५२।१)

उक्तस्तु देवदेवेन सर्वेषाम् अनुकंपया ॥ (५२।२)

स होवाचैव याज्ञवल्क्यो यदक्षरं गार्ग्ययोगिनः । (५३।१)

अभिवदन्ति स्थूलमनन्तं महाश्चर्यम् अदीर्घम् अलोहितम् अमस्तकम् आसायम् अत एवोपुरानसमसंगम् अगन्धम् अरसम् अचक्षुष्कम् अश्रोत्रम् अवाङ्मनो ऽतेजस्कम् अप्रमाणम् अनुसुखम् अनामगोत्रम् अमरम् अजरम् अनामयम् अमृतम् ॐशब्दम् अमृतम् असंवृतम् अपूर्वम् अनपरम् अनन्तम् अबाह्यं तद् अश्नाति किंचन न तद् अश्नाति किंचन ॥ (५३।२)

एतत्कालव्यये ज्ञात्वा परं पाशुपतं प्रभुम् । (५४।१)

योगे पाशुपते चास्मिन् यस्यार्थः किल उत्तमे ॥ (५४।२)

कृत्वौंकारं प्रदीपं मृगय गृहपतिं सूक्ष्मम् आद्यन्तरस्थं संयम्य द्वारवासं पवनपटुतरं नायकं चेन्द्रियाणाम् । (५५।१)

वाग्जालैः कस्य हेतोर् विभटसि तु भयं दृश्यते नैव किंचिद् देहस्थं पश्य शंभुं भ्रमसि किमु परे शास्त्रजाले ऽन्धकारे ॥ (५५।२)

एवं सम्यग्बुधैर्ज्ञात्वा मुनीनामथ चोक्तं शिवेन । (५६।१)

असमरसं पञ्चधा कृत्वा भवं चात्मनि योजयेत् ॥ (५६।२)

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे उत्तरभागे नवमो ऽध्यायः ॥ (५७।१)