लिङ्गपुराणLiṅgapurāṇa

LiPur, 1, 67

67 of 163 · 59 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ययाति रेलोअदेद्ययातिरुवाच । (१।१)

Yayāti reloadedyayātiruvāca |

1.2१.२

ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः । (१।२)

brāhmaṇapramukhā varṇāḥ sarve śṛṇvantu me vacaḥ |

1.3१.३

ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथञ्चन ॥ (१।३)

jyeṣṭhaṃ prati yathā rājyaṃ na deyaṃ me kathañcana ||

2.1२.१

मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः । (२।१)

mama jyeṣṭhena yadunā niyogo nānupālitaḥ |

2.2२.२

प्रतिकूलमतिश्चैव न स पुत्रः सतां मतः ॥ (२।२)

pratikūlamatiścaiva na sa putraḥ satāṃ mataḥ ||

3.1३.१

मातापित्रोर्वचनकृत्सद्भिः पुत्रः प्रशस्यते । (३।१)

mātāpitrorvacanakṛtsadbhiḥ putraḥ praśasyate |

3.2३.२

स पुत्रः पुत्रवद् यस् तु वर्तते मातृपितृषु ॥ (३।२)

sa putraḥ putravad yas tu vartate mātṛpitṛṣu ||

4.1४.१

यदुनाहमवज्ञातस् तथा तुर्वसुनापि च । (४।१)

yadunāhamavajñātas tathā turvasunāpi ca |

4.2४.२

द्रुह्येन चानुना चैव मय्यवज्ञा कृता भृशम् ॥ (४।२)

druhyena cānunā caiva mayyavajñā kṛtā bhṛśam ||

5.1५.१

पुरुणा च कृतं वाक्यं मानितश् च विशेषतः । (५।१)

puruṇā ca kṛtaṃ vākyaṃ mānitaś ca viśeṣataḥ |

5.2५.२

कनीयान्मम दायादो जरा येन धृता मम ॥ (५।२)

kanīyānmama dāyādo jarā yena dhṛtā mama ||

6.1६.१

शुक्रेण मे समादिष्टा देवयान्याः कृते जरा । (६।१)

śukreṇa me samādiṣṭā devayānyāḥ kṛte jarā |

6.2६.२

प्रार्थितेन पुनस्तेन जरा संचारिणी कृता ॥ (६।२)

prārthitena punastena jarā saṃcāriṇī kṛtā ||

7.1७.१

शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम् । (७।१)

śukreṇa ca varo dattaḥ kāvyenośanasā svayam |

7.2७.२

पुत्रो यस्त्वनुवर्तेत स ते राज्यधरस्त्विति ॥ (७।२)

putro yastvanuvarteta sa te rājyadharastviti ||

8.1८.१

भवन्तो ऽप्यनुजानन्तु पूरू राज्ये ऽभिषिच्यते । (८।१)

bhavanto 'pyanujānantu pūrū rājye 'bhiṣicyate |

8.2८.२

प्रकृतय ऊचुः । (८।२)

prakṛtaya ūcuḥ |

8.3८.३

यः पुत्रो गुणसम्पन्नो मातापित्रोर्हितः सदा ॥ (८।३)

yaḥ putro guṇasampanno mātāpitrorhitaḥ sadā ||

9.1९.१

सर्वमर्हति कल्याणं कनीयान् अपि स प्रभुः । (९।१)

sarvamarhati kalyāṇaṃ kanīyān api sa prabhuḥ |

9.2९.२

अर्हः पूरुरिदं राज्यं यः सुतो वाक्यकृत्तव ॥ (९।२)

arhaḥ pūruridaṃ rājyaṃ yaḥ suto vākyakṛttava ||

10.1१०.१

वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं कर्तुमन्यथा । (१०।१)

varadānena śukrasya na śakyaṃ kartumanyathā |

10.2१०.२

ययाति दिस्त्रिबुतेस् थे किन्ग्दोम्सूत उवाच । (१०।२)

Yayāti distributes the kingdomsūta uvāca |

10.3१०.३

एवं जानपदैस्तुष्टैर् इत्युक्तो नाहुषस्तदा ॥ (१०।३)

evaṃ jānapadaistuṣṭair ityukto nāhuṣastadā ||

11.1११.१

अभिषिच्य ततो राज्यं पूरुं स सुतम् आत्मनः । (११।१)

abhiṣicya tato rājyaṃ pūruṃ sa sutam ātmanaḥ |

11.2११.२

दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं पुत्रमादिशत् ॥ (११।२)

diśi dakṣiṇapūrvasyāṃ turvasuṃ putramādiśat ||

12.1१२.१

दक्षिणायामथो राजा यदुं ज्येष्ठं न्ययोजयत् । (१२।१)

dakṣiṇāyāmatho rājā yaduṃ jyeṣṭhaṃ nyayojayat |

12.2१२.२

प्रतीच्यामुत्तरस्यां तु द्रुह्युं चानुं च तावुभौ ॥ (१२।२)

pratīcyāmuttarasyāṃ tu druhyuṃ cānuṃ ca tāvubhau ||

13.1१३.१

सप्तद्वीपां ययातिस्तु जित्वा पृथ्वीं ससागराम् । (१३।१)

saptadvīpāṃ yayātistu jitvā pṛthvīṃ sasāgarām |

13.2१३.२

व्यभजच्च त्रिधा राज्यं पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा ॥ (१३।२)

vyabhajacca tridhā rājyaṃ putrebhyo nāhuṣastadā ||

14.1१४.१

पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु हर्षनिर्भरमानसः । (१४।१)

putrasaṃkrāmitaśrīstu harṣanirbharamānasaḥ |

14.2१४.२

प्रीतिमानभवद्राजा भारम् आवेश्य बन्धुषु ॥ (१४।२)

prītimānabhavadrājā bhāram āveśya bandhuṣu ||

15.1१५.१

अत्र गाथा महाराज्ञा पुरा गीता ययातिना । (१५।१)

atra gāthā mahārājñā purā gītā yayātinā |

15.2१५.२

याभिः प्रत्याहरेत् कामान् सर्वतोऽङ्गानि कूर्मवत् ॥ (१५।२)

yābhiḥ pratyāharet kāmān sarvato'ṅgāni kūrmavat ||

16.1१६.१

ताभिर् एव नरः श्रीमान्नान्यथा कर्मकोटिकृत् । (१६।१)

tābhir eva naraḥ śrīmānnānyathā karmakoṭikṛt |

16.2१६.२

न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति ॥ (१६।२)

na jātu kāmaḥ kāmānāmupabhogena śāmyati ||

17.1१७.१

हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते । (१७।१)

haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate |

17.2१७.२

यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ॥ (१७।२)

yatpṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ ||

18.1१८.१

नालमेकस्य तत्सर्वमिति मत्वा शमं व्रजेत् । (१८।१)

nālamekasya tatsarvamiti matvā śamaṃ vrajet |

18.2१८.२

यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेषु पापकम् ॥ (१८।२)

yadā na kurute bhāvaṃ sarvabhūteṣu pāpakam ||

19.1१९.१

कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म सम्पद्यते तदा । (१९।१)

karmaṇā manasā vācā brahma sampadyate tadā |

19.2१९.२

यदा परान्न बिभेति परे चास्मान्न बिभ्यति ॥ (१९।२)

yadā parānna bibheti pare cāsmānna bibhyati ||

20.1२०.१

यदा न निन्देन्न द्वेष्टि ब्रह्म सम्पद्यते तदा । (२०।१)

yadā na nindenna dveṣṭi brahma sampadyate tadā |

20.2२०.२

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर् यानजीर्यति जीर्यतः ॥ (२०।२)

yā dustyajā durmatibhir yānajīryati jīryataḥ ||

21.1२१.१

योऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम् । (२१।१)

yo'sau prāṇāntiko rogastāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham |

21.2२१.२

जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः ॥ (२१।२)

jīryanti jīryataḥ keśā dantā jīryanti jīryataḥ ||

22.1२२.१

चक्षुःश्रोत्रे च जीर्येते तृष्णैका निरुपद्रवा । (२२।१)

cakṣuḥśrotre ca jīryete tṛṣṇaikā nirupadravā |

22.2२२.२

जीर्यन्ति देहिनः सर्वे स्वभावादेव नान्यथा ॥ (२२।२)

jīryanti dehinaḥ sarve svabhāvādeva nānyathā ||

23.1२३.१

जीविताशा धनाशा च जीर्यतोऽपि न जीर्यते । (२३।१)

jīvitāśā dhanāśā ca jīryato'pi na jīryate |

23.2२३.२

यच्च कामसुखं लोके यच्च दिव्यं महत्सुखम् ॥ (२३।२)

yacca kāmasukhaṃ loke yacca divyaṃ mahatsukham ||

24.1२४.१

तृष्णाक्षयसुखस्यैतत्कलां नार्हति षोडशीम् । (२४।१)

tṛṣṇākṣayasukhasyaitatkalāṃ nārhati ṣoḍaśīm |

24.2२४.२

एवमुक्त्वा स राजर्षिः सदारः प्राविशद्वनम् ॥ (२४।२)

evamuktvā sa rājarṣiḥ sadāraḥ prāviśadvanam ||

25.1२५.१

भृगुतुङ्गे तपस्तप्त्वा तत्रैव च महायशाः । (२५।१)

bhṛgutuṅge tapastaptvā tatraiva ca mahāyaśāḥ |

25.2२५.२

साधयित्वा त्वनशनं सदारः स्वर्गमाप्तवान् ॥ (२५।२)

sādhayitvā tvanaśanaṃ sadāraḥ svargamāptavān ||

26.1२६.१

तस्य वंशास्तु पञ्चैते पुण्या देवर्षिसत्कृताः । (२६।१)

tasya vaṃśāstu pañcaite puṇyā devarṣisatkṛtāḥ |

26.2२६.२

यैर्व्याप्ता पृथिवी कृत्स्ना सूर्यस्येव मरीचिभिः ॥ (२६।२)

yairvyāptā pṛthivī kṛtsnā sūryasyeva marīcibhiḥ ||

27.1२७.१

धनी प्रजावान् आयुष्मान् कीर्तिमांश् च भवेन्नरः । (२७।१)

dhanī prajāvān āyuṣmān kīrtimāṃś ca bhavennaraḥ |

27.2२७.२

ययातिचरितं पुण्यं पठञ्छृण्वंश् च बुद्धिमान् ॥ (२७।२)

yayāticaritaṃ puṇyaṃ paṭhañchṛṇvaṃś ca buddhimān ||

28.1२८.१

सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते ॥ (२८।१)

sarvapāpavinirmuktaḥ śivaloke mahīyate ||

29.1२९.१

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे सोमवंशे ययातिचरितं नाम सप्तषष्टितमो ऽध्यायः ॥ (२९।१)

iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge somavaṃśe yayāticaritaṃ nāma saptaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

LiPur, 1, 67

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit