LiPur, 1, 97
Select a line for its word-by-word analysis.
जित्वैव देवसंघातं ब्रह्माणं वै जलन्धरः ॥ (४।२)
jitvaiva devasaṃghātaṃ brahmāṇaṃ vai jalandharaḥ ||
तयोः समभवद्युद्धं दिवारात्रम् अविश्रमम् ॥ (५।२)
tayoḥ samabhavadyuddhaṃ divārātram aviśramam ||
प्रोवाचेदं दितेः पुत्रान् न्यायधीर्जेतुमीश्वरम् । (७।१)
provācedaṃ diteḥ putrān nyāyadhīrjetumīśvaram |
सर्वे जिता मया युद्धे शङ्करो ह्यजितो रणे ॥ (७।२)
sarve jitā mayā yuddhe śaṅkaro hyajito raṇe ||
तं जित्वा सर्वमीशानं गणपैर् नन्दिना क्षणात् । (८।१)
taṃ jitvā sarvamīśānaṃ gaṇapair nandinā kṣaṇāt |
अहमेव भवत्वं च ब्रह्मत्वं वैष्णवं तथा ॥ (८।२)
ahameva bhavatvaṃ ca brahmatvaṃ vaiṣṇavaṃ tathā ||
जगर्जुरुच्चैः पापिष्ठा मृत्युदर्शनतत्पराः । (१०।१)
jagarjuruccaiḥ pāpiṣṭhā mṛtyudarśanatatparāḥ |
दैत्यैरेतैस्तथान्यैश् च रथनागतुरङ्गमैः ॥ (१०।२)
daityairetaistathānyaiś ca rathanāgaturaṅgamaiḥ ||
संनद्धैः सह संनह्य शर्वं प्रति ययौ बली । (११।१)
saṃnaddhaiḥ saha saṃnahya śarvaṃ prati yayau balī |
भवोऽपि दृष्ट्वा दैत्येन्द्रं मेरुकूटमिव स्थितम् ॥ (११।२)
bhavo'pi dṛṣṭvā daityendraṃ merukūṭamiva sthitam ||
अवध्यत्वम् अपि श्रुत्वा तथान्यैर् भगनेत्रहा । (१२।१)
avadhyatvam api śrutvā tathānyair bhaganetrahā |
ब्रह्मणो वचनं रक्षन् रक्षको जगतां प्रभुः ॥ (१२।२)
brahmaṇo vacanaṃ rakṣan rakṣako jagatāṃ prabhuḥ ||
किं कृत्यमसुरेशान युद्धेनानेन सांप्रतम् ॥ (१३।२)
kiṃ kṛtyamasureśāna yuddhenānena sāṃpratam ||
मद्बाणैर्भिन्नसर्वाङ्गो मर्तुमभ्युद्यते मुदा । (१४।१)
madbāṇairbhinnasarvāṅgo martumabhyudyate mudā |
जलन्धरोऽपि तद्वाक्यं श्रुत्वा श्रोत्रविदारणम् ॥ (१४।२)
jalandharo'pi tadvākyaṃ śrutvā śrotravidāraṇam ||
चन्द्रांशुसन्निभैः शस्त्रैर्हर योद्धुमिहागतः । (१६।१)
candrāṃśusannibhaiḥ śastrairhara yoddhumihāgataḥ |
निशम्यास्य वचः शूली पादाङ्गुष्ठेन लीलया । (१६।२)
niśamyāsya vacaḥ śūlī pādāṅguṣṭhena līlayā |
महांभसि चकाराशु रथाङ्गं रौद्रमायुधम् ॥ (१६।३)
mahāṃbhasi cakārāśu rathāṅgaṃ raudramāyudham ||
कृत्वार्णवांभसि सितं भगवान् रथाङ्गं स्मृत्वा जगत्त्रयमनेन हताः सुराश् च । (१७।१)
kṛtvārṇavāṃbhasi sitaṃ bhagavān rathāṅgaṃ smṛtvā jagattrayamanena hatāḥ surāś ca |
दक्षान्धकान्तकपुरत्रययज्ञहर्ता लोकत्रयान्तककरः प्रहसंतदाह ॥ (१७।२)
dakṣāndhakāntakapuratrayayajñahartā lokatrayāntakakaraḥ prahasaṃtadāha ||
बलवान् यदि चोद्धर्तुं तिष्ठ योद्धुं न चान्यथा ॥ (१८।२)
balavān yadi coddhartuṃ tiṣṭha yoddhuṃ na cānyathā ||
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा क्रोधेनादीप्तलोचनः । (१९।१)
tasya tadvacanaṃ śrutvā krodhenādīptalocanaḥ |
प्रदहन्निव नेत्राभ्यां प्राहालोक्य जगत्त्रयम् ॥ (१९।२)
pradahanniva netrābhyāṃ prāhālokya jagattrayam ||
गदामुद्धृत्य हत्वा च नन्दिनं त्वां च शङ्कर । (२०।२)
gadāmuddhṛtya hatvā ca nandinaṃ tvāṃ ca śaṅkara |
हत्वा लोकान्सुरैः सार्धं डुण्डुभान् गरुडो यथा ॥ (२०।३)
hatvā lokānsuraiḥ sārdhaṃ ḍuṇḍubhān garuḍo yathā ||
हन्तुं चराचरं सर्वं समर्थोऽहं सवासवम् । (२१।१)
hantuṃ carācaraṃ sarvaṃ samartho'haṃ savāsavam |
को महेश्वर मद्बाणैरच्छेद्यो भुवनत्रये ॥ (२१।२)
ko maheśvara madbāṇairacchedyo bhuvanatraye ||
ब्रह्मा बली यौवने वै मुनयः सुरपुङ्गवैः ॥ (२२।२)
brahmā balī yauvane vai munayaḥ surapuṅgavaiḥ ||
दग्धं क्षणेन सकलं त्रैलोक्यं सचराचरम् । (२३।१)
dagdhaṃ kṣaṇena sakalaṃ trailokyaṃ sacarācaram |
न लब्ध्वा दिवि भूमौ च बाहवो मम शङ्कर । (२५।१)
na labdhvā divi bhūmau ca bāhavo mama śaṅkara |
समस्तान्पर्वतान्प्राप्य घर्षिताश् च गणेश्वर ॥ (२५।२)
samastānparvatānprāpya gharṣitāś ca gaṇeśvara ||
गिरीन्द्रो मन्दरः श्रीमान्नीलो मेरुः सुशोभनः । (२६।१)
girīndro mandaraḥ śrīmānnīlo meruḥ suśobhanaḥ |
घर्षितो बाहुदण्डेन कण्डूनोदार्थम् आपतत् ॥ (२६।२)
gharṣito bāhudaṇḍena kaṇḍūnodārtham āpatat ||
गङ्गा निरुद्धा बाहुभ्यां लीलार्थं हिमवद्गिरौ । (२७।१)
gaṅgā niruddhā bāhubhyāṃ līlārthaṃ himavadgirau |
नारीणां मम भृत्यैश् च वज्रो बद्धो दिवौकसाम् ॥ (२७।२)
nārīṇāṃ mama bhṛtyaiś ca vajro baddho divaukasām ||
वडवाया मुखं भग्नं गृहीत्वा वै करेण तु । (२८।१)
vaḍavāyā mukhaṃ bhagnaṃ gṛhītvā vai kareṇa tu |
सरथो भगवानिन्द्रः क्षिप्तश् च शतयोजनम् ॥ (२९।२)
saratho bhagavānindraḥ kṣiptaś ca śatayojanam ||
उर्वश्याद्या मया नीता नार्यः कारागृहान्तरम् ॥ (३०।२)
urvaśyādyā mayā nītā nāryaḥ kārāgṛhāntaram ||
कथंचिल्लब्धवान् शक्रः शचीमेकां प्रणम्य माम् । (३१।१)
kathaṃcillabdhavān śakraḥ śacīmekāṃ praṇamya mām |
मां न जानासि दैत्येन्द्रं जलन्धरमुमापते ॥ (३१।२)
māṃ na jānāsi daityendraṃ jalandharamumāpate ||
तस्य नेत्राग्निभागैककलार्धार्धेन चाकुलम् ॥ (३२।३)
tasya netrāgnibhāgaikakalārdhārdhena cākulam ||
दैत्यानामतुलबलैर्हयैश् च नागैर् दैत्येन्द्रास् त्रिपुररिपोर् निरीक्षणेन । (३३।१)
daityānāmatulabalairhayaiś ca nāgair daityendrās tripuraripor nirīkṣaṇena |
नागाद् वैशसम् अनुसंवृतश् च नागैर्देवेशं वचनमुवाच चाल्पबुद्धिः ॥ (३३।२)
nāgād vaiśasam anusaṃvṛtaś ca nāgairdeveśaṃ vacanamuvāca cālpabuddhiḥ ||
किं कार्यं मम युधि देवदैत्यसंघैर्हन्तुं यत्सकलमिदं क्षणात्समर्थः । (३४।१)
kiṃ kāryaṃ mama yudhi devadaityasaṃghairhantuṃ yatsakalamidaṃ kṣaṇātsamarthaḥ |
यत्तस्माद्भयमिहनास्ति योद्धुम् ईश वाञ्छैषा विपुलतरा न संशयोऽत्र ॥ (३४।२)
yattasmādbhayamihanāsti yoddhum īśa vāñchaiṣā vipulatarā na saṃśayo'tra ||
तस्मात्त्वं मम मदनारिदक्षशत्रो यज्ञारे त्रिपुररिपो ममैव वीरैः । (३५।१)
tasmāttvaṃ mama madanāridakṣaśatro yajñāre tripuraripo mamaiva vīraiḥ |
भूतेन्द्रैर्हरिवदनेन देवसंघैर्योद्धुं ते बलमिह चास्ति चेद्धि तिष्ठ ॥ (३५।२)
bhūtendrairharivadanena devasaṃghairyoddhuṃ te balamiha cāsti ceddhi tiṣṭha ||
दुर्मदेनाविनीतात्मा दोर्भ्यामास्फोट्य दोर्बलात् । (३७।१)
durmadenāvinītātmā dorbhyāmāsphoṭya dorbalāt |
सुदर्शनाख्यं यच्चक्रं तेन हन्तुं समुद्यतः ॥ (३७।२)
sudarśanākhyaṃ yaccakraṃ tena hantuṃ samudyataḥ ||
दुर्धरेण रथाङ्गेन कृच्छ्रेणापि द्विजोत्तमाः । (३८।१)
durdhareṇa rathāṅgena kṛcchreṇāpi dvijottamāḥ |
स्थापयामास वै स्कन्धे द्विधाभूतश् च तेन वै ॥ (३८।२)
sthāpayāmāsa vai skandhe dvidhābhūtaś ca tena vai ||
कुलिशेन यथा छिन्नो द्विधा गिरिवरो द्विजाः । (३९।१)
kuliśena yathā chinno dvidhā girivaro dvijāḥ |
तस्य रक्तेन रौद्रेण सम्पूर्णम् अभवत्क्षणात् । (४०।१)
tasya raktena raudreṇa sampūrṇam abhavatkṣaṇāt |
जलन्धरं हतं दृष्ट्वा देवगन्धर्वपार्षदाः ॥ (४१।२)
jalandharaṃ hataṃ dṛṣṭvā devagandharvapārṣadāḥ ||
सिंहनादं महत्कृत्वा साधु देवेति चाब्रुवन् । (४२।१)
siṃhanādaṃ mahatkṛtvā sādhu deveti cābruvan |
श्रावयेद्वा यथान्यायं गाणपत्यमवाप्नुयात् ॥ (४३।१)
śrāvayedvā yathānyāyaṃ gāṇapatyamavāpnuyāt ||
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे जलन्धरवधो नाम सप्तनवतितमो ऽध्यायः ॥ (४४।१)
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge jalandharavadho nāma saptanavatitamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.