ऋषय ऊचुः । (१।१)

निष्कलो निर्मलो नित्यः सकलत्वं कथं गतः । (१।२)

वक्तुमर्हसि चास्माकं यथा पूर्वं यथा श्रुतम् ॥ (१।३)

सूत उवाच । (२।१)

परमार्थविदः केचिदूचुः प्रणवरूपिणम् । (२।२)

विज्ञानमिति विप्रेन्द्राः श्रुत्वा श्रुतिशिरस्यजम् ॥ (२।३)

शब्दादिविषयं ज्ञानं ज्ञानमित्यभिधीयते । (३।१)

तज्ज्ञानं भ्रान्तिरहितमित्यन्ये नेति चापरे ॥ (३।२)

यज्ज्ञानं निर्मलं शुद्धं निर्विकल्पं निराश्रयम् । (४।१)

गुरुप्रकाशकं ज्ञानमित्यन्ये मुनयो द्विजाः ॥ (४।२)

ज्ञानेनैव भवेन्मुक्तिः प्रसादो ज्ञानसिद्धये । (५।१)

उभाभ्यां मुच्यते योगी तत्रानन्दमयो भवेत् ॥ (५।२)

वदन्ति मुनयः केचित्कर्मणा तस्य संगतिम् । (६।१)

कल्पनाकल्पितं रूपं संहृत्य स्वेच्छयैव हि ॥ (६।२)

द्यौर्मूर्धा तु विभोस्तस्य खं नाभिः परमेष्ठिनः । (७।१)

सोमसूर्याग्नयो नेत्रे दिशः श्रोत्रं महात्मनः ॥ (७।२)

चरणौ चैव पातालं समुद्रस्तस्य चांबरम् । (८।१)

देवास्तस्य भुजाः सर्वे नक्षत्राणि च भूषणम् ॥ (८।२)

प्रकृतिस्तस्य पत्नी च पुरुषो लिङ्गमुच्यते । (९।१)

वक्त्राद्वै ब्राह्मणाः सर्वे ब्रह्मा च भगवान्प्रभुः ॥ (९।२)

इन्द्रोपेन्द्रौ भुजाभ्यां तु क्षत्रियाश् च महात्मनः । (१०।१)

वैश्याश्चोरुप्रदेशात्तु शूद्राः पादात्पिनाकिनः ॥ (१०।२)

पुष्करावर्तकाद्यास्तु केशास्तस्य प्रकीर्तिताः । (११।१)

वायवो घ्राणजास्तस्य गतिः श्रौतं स्मृतिस् तथा ॥ (११।२)

अथानेनैव कर्मात्मा प्रकृतेस्तु प्रवर्तकः । (१२।१)

पुंसां तु पुरुषः श्रीमान् ज्ञानगम्यो न चान्यथा ॥ (१२।२)

कर्मयज्ञसहस्रेभ्यस्तपोयज्ञो विशिष्यते । (१३।१)

तपोयज्ञसहस्रेभ्यो जपयज्ञो विशिष्यते ॥ (१३।२)

जपयज्ञसहस्रेभ्यो ध्यानयज्ञो विशिष्यते । (१४।१)

ध्यानयज्ञात्परो नास्ति ध्यानं ज्ञानस्य साधनम् ॥ (१४।२)

यदा समरसे निष्ठो योगी ध्यानेन पश्यति । (१५।१)

ध्यानयज्ञरतस्यास्य तदा संनिहितः शिवः ॥ (१५।२)

नास्ति विज्ञानिनां शौचं प्रायश्चित्तादि चोदना । (१६।१)

विशुद्धा विद्यया सर्वे ब्रह्मविद्याविदो जनाः ॥ (१६।२)

नास्ति क्रिया च लोकेषु सुखं दुःखं विचारतः । (१७।१)

धर्माधर्मौ जपो होमो ध्यानिनां संनिधिः सदा ॥ (१७।२)

परानन्दात्मकं लिङ्गं विशुद्धं शिवमक्षरम् । (१८।१)

निष्कलं सर्वगं ज्ञेयं योगिनां हृदि संस्थितम् ॥ (१८।२)

लिङ्गं तु द्विविधं प्राहुर्बाह्यमाभ्यन्तरं द्विजाः । (१९।१)

बाह्यं स्थूलं मुनिश्रेष्ठाः सूक्ष्ममाभ्यन्तरं द्विजाः ॥ (१९।२)

कर्मयज्ञरताः स्थूलाः स्थूललिङ्गार्चने रताः । (२०।१)

असतां भावनार्थाय नान्यथा स्थूलविग्रहः ॥ (२०।२)

आध्यात्मिकं च यल्लिङ्गं प्रत्यक्षं यस्य नो भवेत् । (२१।१)

असौ मूढो बहिः सर्वं कल्पयित्वैव नान्यथा ॥ (२१।२)

ज्ञानिनां सूक्ष्मममलं भवेत्प्रत्यक्षमव्ययम् । (२२।१)

यथा स्थूलमयुक्तानां मृत्काष्ठाद्यैः प्रकल्पितम् ॥ (२२।२)

अर्थो विचारतो नास्तीत्यन्ये तत्त्वार्थवेदिनः । (२३।१)

निष्कलः सकलश्चेति सर्वं शिवमयं ततः ॥ (२३।२)

व्योमैकमपि दृष्टं हि शरावं प्रति सुव्रताः । (२४।१)

पृथक्त्वं चापृथक्त्वं च शङ्करस्येति चापरे ॥ (२४।२)

प्रत्ययार्थं हि जगताम् एकस्थोऽपि दिवाकरः । (२५।१)

एकोऽपि बहुधा दृष्टो जलाधारेषु सुव्रताः ॥ (२५।२)

जन्तवो दिवि भूमौ च सर्वे वै पाञ्चभौतिकाः । (२६।१)

तथापि बहुला दृष्टा जातिव्यक्तिविभेदतः ॥ (२६।२)

दृश्यते श्रूयते यद्यत्तत्तद्विद्धि शिवात्मकम् । (२७।१)

भेदो जनानां लोकेऽस्मिन् प्रतिभासो विचारतः ॥ (२७।२)

स्वप्ने च विपुलान् भोगान् भुक्त्वा मर्त्यः सुखी भवेत् । (२८।१)

दुःखी च भोगं दुःखं च नानुभूतं विचारतः ॥ (२८।२)

एवमाहुस्तथान्ये च सर्वे वेदार्थतत्त्वगाः । (२९।१)

हृदि संसारिणां साक्षात्सकलः परमेश्वरः ॥ (२९।२)

योगिनां निष्कलो देवो ज्ञानिनां च जगन्मयः । (३०।१)

त्रिविधं परमेशस्य वपुर्लोके प्रशस्यते ॥ (३०।२)

निष्कलं प्रथमं चैकं ततः सकलनिष्कलम् । (३१।१)

तृतीयं सकलं चैव नान्यथेति द्विजोत्तमाः ॥ (३१।२)

अर्चयन्ति मुहुः केचित्सदा सकलनिष्कलम् । (३२।१)

सर्वज्ञं हृदये केचिच्छिवलिङ्गे विभावसौ ॥ (३२।२)

सकलं मुनयः केचित्सदा संसारवर्तिनः । (३३।१)

एवमभ्यर्चयन्त्येव सदाराः ससुता नराः ॥ (३३।२)

यथा शिवस् तथा देवी यथा देवी तथा शिवः । (३४।१)

तस्मादभेदबुद्ध्यैव सप्तविंशत्प्रभेदतः ॥ (३४।२)

यजन्ति देहे बाह्ये च चतुष्कोणे षडस्रके । (३५।१)

दशारे द्वादशारे च षोडशारे त्रिरस्रके ॥ (३५।२)

स स्वेच्छया शिवः साक्षाद्देव्या सार्धं स्थितः प्रभुः । (३६।१)

संतारणार्थं च शिवः सदसद्व्यक्तिवर्जितः ॥ (३६।२)

तमेकमाहुर्द्विगुणं च केचित्केचित्तमाहुस्त्रिगुणात्मकं च । (३७।१)

ऊचुस् तथा तं च शिवं तथान्ये संसारिणं वेदविदो वदन्ति ॥ (३७।२)

भक्त्या च योगेन शुभेन युक्ता विप्राः सदा धर्मरता विशिष्टाः । (३८।१)

यजन्ति योगेशम् अशेषमूर्तिं षडस्रमध्ये भगवन्तमेव ॥ (३८।२)

ये तत्र पश्यन्ति शिवं त्रिरस्रे त्रितत्त्वमध्ये त्रिगुणं त्रियक्षम् । (३९।१)

ते यान्ति चैनं न च योगिनो ऽन्ये तया च देव्या पुरुषं पुराणम् ॥ (३९।२)

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे शिवाद्वैतकथनं नाम पञ्चसप्ततितमो ऽध्यायः ॥ (४०।१)