LiPur, 1, 106
Select a line for its word-by-word analysis.
नृत्यारम्भः कथं शंभोः किमर्थं वा यथातथम् । (१।२)
nṛtyārambhaḥ kathaṃ śaṃbhoḥ kimarthaṃ vā yathātatham |
वक्तुमर्हसि चास्माकं श्रुतः स्कन्दाग्रजोद्भवः ॥ (१।३)
vaktumarhasi cāsmākaṃ śrutaḥ skandāgrajodbhavaḥ ||
यममिन्द्रमनुप्राप्य स्त्रीवध्य इति चासुरः । (४।१)
yamamindramanuprāpya strīvadhya iti cāsuraḥ |
स्त्रीरूपधारिभिः स्तुत्यैर्ब्रह्माद्यैर्युधि संस्थितैः ॥ (४।२)
strīrūpadhāribhiḥ stutyairbrahmādyairyudhi saṃsthitaiḥ ||
बाधितास्तेन ते सर्वे ब्रह्माणं प्राप्य वै द्विजाः । (५।१)
bādhitāstena te sarve brahmāṇaṃ prāpya vai dvijāḥ |
विज्ञाप्य तस्मै तत्सर्वं तेन सार्धमुमापतिम् ॥ (५।२)
vijñāpya tasmai tatsarvaṃ tena sārdhamumāpatim ||
ब्रह्मा प्राप्य च देवेशं प्रणम्य बहुधा नतः ॥ (६।२)
brahmā prāpya ca deveśaṃ praṇamya bahudhā nataḥ ||
दारुणो भगवान्दारुः पूर्वं तेन विनिर्जिताः । (७।१)
dāruṇo bhagavāndāruḥ pūrvaṃ tena vinirjitāḥ |
निहत्य दारुकं दैत्यं स्त्रीवध्यं त्रातुमर्हसि ॥ (७।२)
nihatya dārukaṃ daityaṃ strīvadhyaṃ trātumarhasi ||
विज्ञप्तिं ब्रह्मणः श्रुत्वा भगवान् भगनेत्रहा । (८।१)
vijñaptiṃ brahmaṇaḥ śrutvā bhagavān bhaganetrahā |
वधार्थं दारुकस्यास्य स्त्रीवध्यस्य वरानने ॥ (९।२)
vadhārthaṃ dārukasyāsya strīvadhyasya varānane ||
न विवेद तदा ब्रह्मा देवाश्चेन्द्रपुरोगमाः ॥ (११।२)
na viveda tadā brahmā devāścendrapurogamāḥ ||
गिरिजां पूर्ववच्छंभोर्दृष्ट्वा पार्श्वस्थितां शुभाम् । (१२।१)
girijāṃ pūrvavacchaṃbhordṛṣṭvā pārśvasthitāṃ śubhām |
मायया मोहितस्तस्याः सर्वज्ञोऽपि चतुर्मुखः ॥ (१२।२)
māyayā mohitastasyāḥ sarvajño'pi caturmukhaḥ ||
सा प्रविष्टा तनुं तस्य देवदेवस्य पार्वती । (१३।१)
sā praviṣṭā tanuṃ tasya devadevasya pārvatī |
कण्ठस्थेन विषेणास्य तनुं चक्रे तदात्मनः ॥ (१३।२)
kaṇṭhasthena viṣeṇāsya tanuṃ cakre tadātmanaḥ ||
तां च ज्ञात्वा तथाभूतां तृतीयेनेक्षणेन वै । (१४।१)
tāṃ ca jñātvā tathābhūtāṃ tṛtīyenekṣaṇena vai |
ससर्ज कालीं कामारिः कालकण्ठीं कपर्दिनीम् ॥ (१४।२)
sasarja kālīṃ kāmāriḥ kālakaṇṭhīṃ kapardinīm ||
जाता यदा कालिमकालकण्ठी जाता तदानीं विपुला जयश्रीः । (१५।१)
jātā yadā kālimakālakaṇṭhī jātā tadānīṃ vipulā jayaśrīḥ |
देवेतराणामजयस्त्वसिद्ध्या तुष्टिर्भवान्याः परमेश्वरस्य ॥ (१५।२)
devetarāṇāmajayastvasiddhyā tuṣṭirbhavānyāḥ parameśvarasya ||
जातां तदानीं सुरसिद्धसंघा दृष्ट्वा भयाद् दुद्रुवुर् अग्निकल्पाम् । (१६।१)
jātāṃ tadānīṃ surasiddhasaṃghā dṛṣṭvā bhayād dudruvur agnikalpām |
कालीं गरालंकृतकालकण्ठीम् उपेन्द्रपद्मोद्भवशक्रमुख्याः ॥ (१६।२)
kālīṃ garālaṃkṛtakālakaṇṭhīm upendrapadmodbhavaśakramukhyāḥ ||
तथैव जातं नयनं ललाटे सितांशुलेखा च शिरस्युदग्रा । (१७।१)
tathaiva jātaṃ nayanaṃ lalāṭe sitāṃśulekhā ca śirasyudagrā |
कण्ठे करालं निशितं त्रिशूलं करे करालं च विभूषणानि ॥ (१७।२)
kaṇṭhe karālaṃ niśitaṃ triśūlaṃ kare karālaṃ ca vibhūṣaṇāni ||
सार्धं दिव्यांबरा देव्याः सर्वाभरणभूषिताः । (१८।१)
sārdhaṃ divyāṃbarā devyāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ |
सिद्धेन्द्रसिद्धाश् च तथा पिशाचा जज्ञिरे पुनः ॥ (१८।२)
siddhendrasiddhāś ca tathā piśācā jajñire punaḥ ||
आज्ञया दारुकं तस्याः पार्वत्याः परमेश्वरी । (१९।१)
ājñayā dārukaṃ tasyāḥ pārvatyāḥ parameśvarī |
संरंभातिप्रसंगाद् वै तस्याः सर्वमिदं जगत् । (२०।१)
saṃraṃbhātiprasaṃgād vai tasyāḥ sarvamidaṃ jagat |
क्रोधाग्निना च विप्रेन्द्राः संबभूव तदातुरम् ॥ (२०।२)
krodhāgninā ca viprendrāḥ saṃbabhūva tadāturam ||
रुरोद मायया तस्याः क्रोधाग्निं पातुम् ईश्वरः ॥ (२१।२)
ruroda māyayā tasyāḥ krodhāgniṃ pātum īśvaraḥ ||
तं दृष्ट्वा बालमीशानं मायया तस्य मोहिता । (२२।१)
taṃ dṛṣṭvā bālamīśānaṃ māyayā tasya mohitā |
उत्थाप्याघ्राय वक्षोजं स्तनं सा प्रददौ द्विजाः ॥ (२२।२)
utthāpyāghrāya vakṣojaṃ stanaṃ sā pradadau dvijāḥ ||
स्तनजेन तदा सार्धं कोपमस्याः पपौ पुनः । (२३।१)
stanajena tadā sārdhaṃ kopamasyāḥ papau punaḥ |
क्रोधेनानेन वै बालः क्षेत्राणां रक्षको ऽभवत् ॥ (२३।२)
krodhenānena vai bālaḥ kṣetrāṇāṃ rakṣako 'bhavat ||
मूर्तयो ऽष्टौ च तस्यापि क्षेत्रपालस्य धीमतः । (२४।१)
mūrtayo 'ṣṭau ca tasyāpi kṣetrapālasya dhīmataḥ |
एवं वै तेन बालेन कृता सा क्रोधमूर्छिता ॥ (२४।२)
evaṃ vai tena bālena kṛtā sā krodhamūrchitā ||
कृतमस्याः प्रसादार्थं देवदेवेन ताण्डवम् । (२५।१)
kṛtamasyāḥ prasādārthaṃ devadevena tāṇḍavam |
संध्यायां सर्वभूतेन्द्रैः प्रेतैः प्रीतेन शूलिना ॥ (२५।२)
saṃdhyāyāṃ sarvabhūtendraiḥ pretaiḥ prītena śūlinā ||
पीत्वा नृत्यामृतं शंभोर् आकण्ठं परमेश्वरी । (२६।१)
pītvā nṛtyāmṛtaṃ śaṃbhor ākaṇṭhaṃ parameśvarī |
ननर्त सा च योगिन्यः प्रेतस्थाने यथासुखम् ॥ (२६।२)
nanarta sā ca yoginyaḥ pretasthāne yathāsukham ||
तत्र सब्रह्मका देवाः सेन्द्रोपेन्द्राः समन्ततः । (२७।१)
tatra sabrahmakā devāḥ sendropendrāḥ samantataḥ |
प्रणेमुस्तुष्टुवुः कालीं पुनर्देवीं च पार्वतीम् ॥ (२७।२)
praṇemustuṣṭuvuḥ kālīṃ punardevīṃ ca pārvatīm ||
एवं संक्षेपतः प्रोक्तं ताण्डवं शूलिनः प्रभोः । (२८।१)
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ tāṇḍavaṃ śūlinaḥ prabhoḥ |
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे शिवताण्डवकथनं नाम षडधिकशततमो ऽध्यायः ॥ (२९।१)
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge śivatāṇḍavakathanaṃ nāma ṣaḍadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.