LiPur, 1, 94
Select a line for its word-by-word analysis.
विष्णुना सूदितो विष्णुर् वाराहत्वं कथं गतः ॥ (१।३)
viṣṇunā sūdito viṣṇur vārāhatvaṃ kathaṃ gataḥ ||
तस्य शृङ्गं महेशस्य भूषणत्वं कथं गतम् । (२।१)
tasya śṛṅgaṃ maheśasya bhūṣaṇatvaṃ kathaṃ gatam |
देवाञ्जित्वाथ दैत्येन्द्रो बद्ध्वा च धरणीमिमाम् । (४।१)
devāñjitvātha daityendro baddhvā ca dharaṇīmimām |
नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीम् इन्दीवरप्रभाम् ॥ (४।२)
nītvā rasātalaṃ cakre vandīm indīvaraprabhām ||
बाधितास्ताडिता बद्ध्वा हिरण्याक्षेण तेन वै ॥ (५।२)
bādhitāstāḍitā baddhvā hiraṇyākṣeṇa tena vai ||
प्रणम्य शिरसा विष्णुं दैत्यकोटिविमर्दनम् ॥ (६।२)
praṇamya śirasā viṣṇuṃ daityakoṭivimardanam ||
श्रुत्वैतद्भगवान् विष्णुर्धरणीबन्धनं हरिः ॥ (७।२)
śrutvaitadbhagavān viṣṇurdharaṇībandhanaṃ hariḥ ||
भूत्वा यज्ञवराहो ऽसौ यथा लिङ्गोद्भवे तथा । (८।१)
bhūtvā yajñavarāho 'sau yathā liṅgodbhave tathā |
दैत्यैश् च सार्धं दैत्येन्द्रं हिरण्याक्षं महाबलम् ॥ (८।२)
daityaiś ca sārdhaṃ daityendraṃ hiraṇyākṣaṃ mahābalam ||
दंष्ट्राग्रकोट्या हत्वैनं रेजे दैत्यान्तकृत्प्रभुः । (९।१)
daṃṣṭrāgrakoṭyā hatvainaṃ reje daityāntakṛtprabhuḥ |
शक्राद्यैः सहितो भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा । (११।१)
śakrādyaiḥ sahito bhūtvā harṣagadgadayā girā |
शाश्वताय वराहाय दंष्ट्रिणे दण्डिने नमः ॥ (११।२)
śāśvatāya varāhāya daṃṣṭriṇe daṇḍine namaḥ ||
कर्त्रे धर्त्रे धरायास्तु हर्त्रे देवारिणां स्वयम् । (१२।२)
kartre dhartre dharāyāstu hartre devāriṇāṃ svayam |
कर्त्रे नेत्रे सुरेन्द्राणां शास्त्रे च सकलस्य च ॥ (१२।३)
kartre netre surendrāṇāṃ śāstre ca sakalasya ca ||
त्वमष्टमूर्तिस्त्वमनन्तमूर्तिस्त्वमादिदेवस्त्वमनन्तवेदितः । (१३।१)
tvamaṣṭamūrtistvamanantamūrtistvamādidevastvamanantaveditaḥ |
त्वया कृतं सर्वमिदं प्रसीद सुरेश लोकेश वराह विष्णो ॥ (१३।२)
tvayā kṛtaṃ sarvamidaṃ prasīda sureśa lokeśa varāha viṣṇo ||
तथैकदंष्ट्राग्रमुखाग्रकोटिभागैकभागार्धतमेन विष्णो । (१४।१)
tathaikadaṃṣṭrāgramukhāgrakoṭibhāgaikabhāgārdhatamena viṣṇo |
हताः क्षणात् कामद दैत्यमुख्याः स्वदंष्ट्रकोट्या सह पुत्रभृत्यैः ॥ (१४।२)
hatāḥ kṣaṇāt kāmada daityamukhyāḥ svadaṃṣṭrakoṭyā saha putrabhṛtyaiḥ ||
त्वयोद्धृता देव धरा धरेश धराधराकार धृताग्रदंष्ट्रे । (१५।१)
tvayoddhṛtā deva dharā dhareśa dharādharākāra dhṛtāgradaṃṣṭre |
धराधरैः सर्वजनैः समुद्रैः सुरासुरैः सेवितचन्द्रवक्त्र ॥ (१५।२)
dharādharaiḥ sarvajanaiḥ samudraiḥ surāsuraiḥ sevitacandravaktra ||
त्वयैव देवेश विभो कृतश् च जयः सुराणामसुरेश्वराणाम् । (१६।१)
tvayaiva deveśa vibho kṛtaś ca jayaḥ surāṇāmasureśvarāṇām |
अहो प्रदत्तस्तु वरः प्रसीद वाग्देवता वारिजसंभवाय ॥ (१६।२)
aho pradattastu varaḥ prasīda vāgdevatā vārijasaṃbhavāya ||
तव रोम्णि सकलामरेश्वरा नयनद्वये शशिरवी पदद्वये । (१७।१)
tava romṇi sakalāmareśvarā nayanadvaye śaśiravī padadvaye |
निहिता रसातलगता वसुंधरा तव पृष्ठतः सकलतारकादयः ॥ (१७।२)
nihitā rasātalagatā vasuṃdharā tava pṛṣṭhataḥ sakalatārakādayaḥ ||
जगतां हिताय भवता वसुंधरा भगवन् रसातलपुटं गता तदा । (१८।१)
jagatāṃ hitāya bhavatā vasuṃdharā bhagavan rasātalapuṭaṃ gatā tadā |
अबलोद्धृता च भगवंस्तवैव सकलं त्वयैव हि धृतं जगद्गुरो ॥ (१८।२)
abaloddhṛtā ca bhagavaṃstavaiva sakalaṃ tvayaiva hi dhṛtaṃ jagadguro ||
इति वाक्पतिर्बहुविधैस्तवार्चनैः प्रणिपत्य विष्णुममरैः प्रजापतिः । (१९।१)
iti vākpatirbahuvidhaistavārcanaiḥ praṇipatya viṣṇumamaraiḥ prajāpatiḥ |
विविधान्वरान् हरिमुखात्तु लब्धवान् हरिनाभिवारिजदेहभृत् स्वयम् ॥ (१९।२)
vividhānvarān harimukhāttu labdhavān harinābhivārijadehabhṛt svayam ||
अथ तामुद्धृतां तेन धरां देवा मुनीश्वराः । (२०।१)
atha tāmuddhṛtāṃ tena dharāṃ devā munīśvarāḥ |
मूर्ध्न्यारोप्य नमश्चक्रुश् चक्रिणः संनिधौ तदा ॥ (२०।२)
mūrdhnyāropya namaścakruś cakriṇaḥ saṃnidhau tadā ||
कृष्णेनाक्लिष्टकार्येण शतहस्तेन विष्णुना ॥ (२१।२)
kṛṣṇenākliṣṭakāryeṇa śatahastena viṣṇunā ||
धरणि त्वं महाभोगे भूमिस्त्वं धेनुरव्यये । (२२।१)
dharaṇi tvaṃ mahābhoge bhūmistvaṃ dhenuravyaye |
लोकानां धारिणी त्वं हि मृत्तिके हर पातकम् ॥ (२२।२)
lokānāṃ dhāriṇī tvaṃ hi mṛttike hara pātakam ||
इत्युक्ता सा तदा देवी धरा देवैर् अथाब्रवीत् । (२४।१)
ityuktā sā tadā devī dharā devair athābravīt |
वराहदंष्ट्राभिन्नायां धरायां मृत्तिकां द्विजाः ॥ (२४।२)
varāhadaṃṣṭrābhinnāyāṃ dharāyāṃ mṛttikāṃ dvijāḥ ||
मन्त्रेणानेन यो बिभ्रत् मूर्ध्नि पापात्प्रमुच्यते । (२५।१)
mantreṇānena yo bibhrat mūrdhni pāpātpramucyate |
आयुष्मान् बलवान् धन्यः पुत्रपौत्रसमन्वितः ॥ (२५।२)
āyuṣmān balavān dhanyaḥ putrapautrasamanvitaḥ ||
क्रमाद्भुवि दिवं प्राप्य कर्मान्ते मोदते सुरैः । (२६।१)
kramādbhuvi divaṃ prāpya karmānte modate suraiḥ |
अथ देवे गते त्यक्त्वा वराहे क्षीरसागरम् ॥ (२६।२)
atha deve gate tyaktvā varāhe kṣīrasāgaram ||
तस्य दंष्ट्राभराक्रान्ता देवदेवस्य धीमतः ॥ (२७।२)
tasya daṃṣṭrābharākrāntā devadevasya dhīmataḥ ||
दंष्ट्रां जग्राह दृष्ट्वा तां भूषणार्थमथात्मनः ॥ (२८।२)
daṃṣṭrāṃ jagrāha dṛṣṭvā tāṃ bhūṣaṇārthamathātmanaḥ ||
देवाश् च तुष्टुवुः सेन्द्रा देवदेवस्य वैभवम् ॥ (२९।२)
devāś ca tuṣṭuvuḥ sendrā devadevasya vaibhavam ||
भूतानां संप्लवे चापि विष्णोश्चैव कलेवरम् ॥ (३०।२)
bhūtānāṃ saṃplave cāpi viṣṇoścaiva kalevaram ||
कथं विमुक्तिर्विप्राणां तस्माद्दंष्ट्री महेश्वरः ॥ (३२।१)
kathaṃ vimuktirviprāṇāṃ tasmāddaṃṣṭrī maheśvaraḥ ||
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे वराहप्रादुर्भावो नाम चतुर्नवतितमो ऽध्यायः ॥ (३३।१)
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge varāhaprādurbhāvo nāma caturnavatitamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.