LiPur, 2, 8
Select a line for its word-by-word analysis.
मन्त्रः षडक्षरो विप्राः सर्ववेदार्थसंचयः । (२।१)
mantraḥ ṣaḍakṣaro viprāḥ sarvavedārthasaṃcayaḥ |
यश्चौं नमः शिवायेति मन्त्रः सर्वार्थसाधकः ॥ (२।२)
yaścauṃ namaḥ śivāyeti mantraḥ sarvārthasādhakaḥ ||
सप्ताक्षरो ऽयं रुद्रस्य प्रधानपुरुषस्य वै । (४।१)
saptākṣaro 'yaṃ rudrasya pradhānapuruṣasya vai |
ब्रह्मा च भगवान्विष्णुः सर्वे देवाः सवासवाः ॥ (४।२)
brahmā ca bhagavānviṣṇuḥ sarve devāḥ savāsavāḥ ||
मन्त्रैरेतैर्द्विजश्रेष्ठा मुनयश्च यजन्ति तम् । (५।१)
mantrairetairdvijaśreṣṭhā munayaśca yajanti tam |
जप्त्वा मुच्येत वै विप्रो ब्रह्महत्यादिभिः क्षणात् ॥ (७।२)
japtvā mucyeta vai vipro brahmahatyādibhiḥ kṣaṇāt ||
स्तोर्य् ओड़् धुन्धुमूकपुरा कश्चिद्द्विजः शक्तो धुन्धुमूक इति श्रुतः । (८।१)
story of Dhundhumūkapurā kaściddvijaḥ śakto dhundhumūka iti śrutaḥ |
आसीत्तृतीये त्रेतायामावर्त्ते च मनोः प्रभोः ॥ (८।२)
āsīttṛtīye tretāyāmāvartte ca manoḥ prabhoḥ ||
खिन्नो ऽतिभाराद्रुद्रस्य निःश्वासोच्छ्वासवर्जितः ॥ (१०।२)
khinno 'tibhārādrudrasya niḥśvāsocchvāsavarjitaḥ ||
विज्ञाप्य शितिकण्ठाय तपश्चक्रे ऽम्बुजेक्षणः । (११।१)
vijñāpya śitikaṇṭhāya tapaścakre 'mbujekṣaṇaḥ |
तपसा परमैश्वर्यं बलं चैव तथाद्भुतम् ॥ (११।२)
tapasā paramaiśvaryaṃ balaṃ caiva tathādbhutam ||
तस्मिन्कल्पे मुनेः शापाद् धुन्धुमूकसमुद्भवः । (१३।१)
tasminkalpe muneḥ śāpād dhundhumūkasamudbhavaḥ |
धुन्धुमूकात्मजस्तेन दुरात्मा च बभूव सः ॥ (१३।२)
dhundhumūkātmajastena durātmā ca babhūva saḥ ||
धुन्धुमूकः पुरासक्तो भार्यया सह मोहितः । (१४।१)
dhundhumūkaḥ purāsakto bhāryayā saha mohitaḥ |
तस्यां वै स्थापितो गर्भः कामासक्तेन चेतसा ॥ (१४।२)
tasyāṃ vai sthāpito garbhaḥ kāmāsaktena cetasā ||
अन्तर्वत्नी तदा भार्या मुक्ता तेन यथासुखम् ॥ (१५।२)
antarvatnī tadā bhāryā muktā tena yathāsukham ||
रुद्रे मुहूर्ते मन्देन वीक्षिते मुनिसत्तमाः ॥ (१६।२)
rudre muhūrte mandena vīkṣite munisattamāḥ ||
मातुः पितुस्तथारिष्टं स संजातस्तथात्मनः । (१७।१)
mātuḥ pitustathāriṣṭaṃ sa saṃjātastathātmanaḥ |
ऋषी तमूचतुर्विप्रा धुन्धुमूकं मिथस्तदा ॥ (१७।२)
ṛṣī tamūcaturviprā dhundhumūkaṃ mithastadā ||
वसिष्ठः प्राह नीचो ऽपि प्रभावाद्वै बृहस्पतेः ॥ (१८।२)
vasiṣṭhaḥ prāha nīco 'pi prabhāvādvai bṛhaspateḥ ||
पुत्रस्तवासौ दुर्बुद्धिरपि मुच्यति किल्बिषात् । (१९।१)
putrastavāsau durbuddhirapi mucyati kilbiṣāt |
दुःखितो धुन्धुमूको ऽसौ दृष्ट्वा पुत्रम् अवस्थितम् ॥ (१९।२)
duḥkhito dhundhumūko 'sau dṛṣṭvā putram avasthitam ||
अध्यापयामास च तं विधिनैव द्विजोत्तमाः ॥ (२०।२)
adhyāpayāmāsa ca taṃ vidhinaiva dvijottamāḥ ||
तेनाधीतं यथान्यायं धौन्धुमूकेन सुव्रताः । (२१।१)
tenādhītaṃ yathānyāyaṃ dhaundhumūkena suvratāḥ |
अनेनैव मुनिश्रेष्ठा धौन्धुमूकेन दुर्मदात् । (२२।१)
anenaiva muniśreṣṭhā dhaundhumūkena durmadāt |
भुक्त्वान्यां वृषलीं दृष्ट्वा स्वभार्यावद् दिवानिशम् ॥ (२२।२)
bhuktvānyāṃ vṛṣalīṃ dṛṣṭvā svabhāryāvad divāniśam ||
तथा चचार दुर्बुद्धिस्त्यक्त्वा धर्मगतिं पराम् ॥ (२३।२)
tathā cacāra durbuddhistyaktvā dharmagatiṃ parām ||
माध्वी पीता तया सार्धं तेन रागविवृद्धये । (२४।१)
mādhvī pītā tayā sārdhaṃ tena rāgavivṛddhaye |
केनापि कारणेनैव ताम् उद्दिश्य द्विजोत्तमाः ॥ (२४।२)
kenāpi kāraṇenaiva tām uddiśya dvijottamāḥ ||
ततस्तस्यास्तदा तस्य भ्रातृभिर्निहतः पिता ॥ (२५।२)
tatastasyāstadā tasya bhrātṛbhirnihataḥ pitā ||
माता च तस्य दुर्बुद्धेर् धौन्धुमूकस्य शोभना । (२६।१)
mātā ca tasya durbuddher dhaundhumūkasya śobhanā |
भार्या च तस्य दुर्बुद्धेः श्यालास्ते चापि सुव्रताः ॥ (२६।२)
bhāryā ca tasya durbuddheḥ śyālāste cāpi suvratāḥ ||
राज्ञा क्षणादहो नष्टं कुलं तस्याश्च तस्य च । (२७।१)
rājñā kṣaṇādaho naṣṭaṃ kulaṃ tasyāśca tasya ca |
गत्वासौ धौन्धुमूकश्च येन केनापि लीलया ॥ (२७।२)
gatvāsau dhaundhumūkaśca yena kenāpi līlayā ||
दृष्ट्वा तु तं मुनिश्रेष्ठं रुद्रजाप्यपरायणम् । (२८।१)
dṛṣṭvā tu taṃ muniśreṣṭhaṃ rudrajāpyaparāyaṇam |
लब्ध्वा पाशुपतं तद्वै पुरा देवान्महेश्वरात् ॥ (२८।२)
labdhvā pāśupataṃ tadvai purā devānmaheśvarāt ||
लब्ध्वा पञ्चाक्षरं चैव षडक्षरमनुत्तमम् । (२९।१)
labdhvā pañcākṣaraṃ caiva ṣaḍakṣaramanuttamam |
पुनः पञ्चाक्षरं चैव जप्त्वा लक्षं पृथक् पृथक् ॥ (२९।२)
punaḥ pañcākṣaraṃ caiva japtvā lakṣaṃ pṛthak pṛthak ||
व्रतं कृत्वा च विधिना दिव्यं द्वादशमासिकम् । (३०।१)
vrataṃ kṛtvā ca vidhinā divyaṃ dvādaśamāsikam |
उद्धृता च तथा माता पिता श्यालाश्च सुव्रताः । (३१।१)
uddhṛtā ca tathā mātā pitā śyālāśca suvratāḥ |
पत्नी च सुभगा जाता सुस्मिता च पतिव्रता ॥ (३१।२)
patnī ca subhagā jātā susmitā ca pativratā ||
ताभिर् विमानम् आरुह्य देवैः सेन्द्रैर् अभिष्टुतः । (३२।१)
tābhir vimānam āruhya devaiḥ sendrair abhiṣṭutaḥ |
गाणपत्यम् अनुप्राप्य रुद्रस्य दयितो ऽभवत् ॥ (३२।२)
gāṇapatyam anuprāpya rudrasya dayito 'bhavat ||
तस्माद् अष्टाक्षरान्मन्त्रात् तथा वै द्वादशाक्षरात् । (३३।१)
tasmād aṣṭākṣarānmantrāt tathā vai dvādaśākṣarāt |
भवेत्कोटिगुणं पुण्यं नात्र कार्या विचारणा ॥ (३३।२)
bhavetkoṭiguṇaṃ puṇyaṃ nātra kāryā vicāraṇā ||
तस्माज्जपेद्धियो नित्यं प्रागुक्तेन विधानतः । (३४।१)
tasmājjapeddhiyo nityaṃ prāguktena vidhānataḥ |
एतद्वः कथितं सर्वं कथासर्वस्वमुत्तमम् । (३५।१)
etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ kathāsarvasvamuttamam |
यः पठेच्छृणुयाद्वापि श्रावयेद्वा द्विजोत्तमान् ॥ (३५।२)
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi śrāvayedvā dvijottamān ||
स याति ब्रह्मलोकं तु रुद्रजाप्यमनुत्तमम् ॥ (३६।१)
sa yāti brahmalokaṃ tu rudrajāpyamanuttamam ||
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे उत्तरभागे अष्टमो ऽध्यायः ॥ (३७।१)
iti śrīliṅgamahāpurāṇe uttarabhāge aṣṭamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.