सूत उवाच । (१।१)

तपसा च महादेव्याः पार्वत्या वृषभध्वज । (१।२)

प्रीतिश् च भगवाञ्छर्वो वचनाद्ब्रह्मणस्तदा ॥ (१।३)

हिताय चाश्रमाणां च क्रीडार्थं भगवान्भवः । (२।१)

तदा हैमवतीं देवीमुपयेमे यथाविधि ॥ (२।२)

जगाम स स्वयं ब्रह्मा मरीच्याद्यैर्महर्षिभिः । (३।१)

तपोवनं महादेव्याः पार्वत्याः पद्मसंभवः ॥ (३।२)

प्रदक्षिणीकृत्य च तां देवीं स जगतोऽरणीम् । (४।१)

किम् अर्थं तपसा लोकान्संतापयसि शैलजे ॥ (४।२)

त्वया सृष्टं जगत्सर्वं मातस्त्वं मा विनाशय । (५।१)

त्वं हि संधारयेल्लोकान् इमान् सर्वान् स्वतेजसा ॥ (५।२)

सर्वदेवेश्वरः श्रीमान्सर्वलोकपतिर्भवः । (६।१)

यस्य वै देवदेवस्य वयं किङ्करवादिनः ॥ (६।२)

स एवं परमेशानः स्वयं च वरयिष्यति । (७।१)

वरदे येन सृष्टासि न विना यस्त्वयांबिके ॥ (७।२)

वर्तते नात्र संदेहस्तव भर्त्ता भविष्यति । (८।१)

इत्युक्त्वा तां नमस्कृत्य मुहुः सम्प्रेक्ष्य पार्वतीम् ॥ (८।२)

गते पितामहे देवो भगवान् परमेश्वरः । (९।१)

जगामानुग्रहं कर्तुं द्विजरूपेण चाश्रमम् ॥ (९।२)

सा च दृष्ट्वा महादेवं द्विजरूपेण संस्थितम् । (१०।१)

प्रतिभाद्यैः प्रभुं ज्ञात्वा ननाम वृषभध्वजम् ॥ (१०।२)

सम्पूज्य वरदं देवं ब्राह्मणच्छद्मनागतम् । (११।१)

तुष्टाव परमेशानं पार्वती परमेश्वरम् ॥ (११।२)

अनुगृह्य तदा देवीमुवाच प्रहसन्निव । (१२।१)

कुलधर्माश्रयं रक्षन् भूधरस्य महात्मनः ॥ (१२।२)

क्रीडार्थं च सतां मध्ये सर्वदेवपतिर्भवः । (१३।१)

स्वयंवरे महादेवी तव दिव्यसुशोभने ॥ (१३।२)

आस्थाय रूपं यत्सौम्यं समेष्येऽहं सह त्वया । (१४।१)

इत्युक्त्वा तां समालोक्य देवो दिव्येन चक्षुषा ॥ (१४।२)

जगामेष्टं तदा दिव्यं स्वपुरं प्रययौ च सा । (१५।१)

दृष्ट्वा हृष्टस्तदा देवीं मेनया तुहिनाचलः ॥ (१५।२)

आलिङ्ग्याघ्राय सम्पूज्य पुत्रीं साक्षात्तपस्विनीम् । (१६।१)

दुहितुर्देवदेवेन न जानन्नभिमन्त्रितम् ॥ (१६।२)

स्वयंवरं तदा देव्याः सर्वलोकेष्वघोषयत् । (१७।१)

अथ ब्रह्मा च भगवान् विष्णुः साक्षाज्जनार्दनः ॥ (१७।२)

शक्रश् च भगवान् वह्निर्भास्करो भग एव च । (१८।१)

त्वष्टार्यमा विवस्वांश् च यमो वरुण एव च ॥ (१८।२)

वायुः सोमस्तथेशानो रुद्राश् च मुनयस् तथा । (१९।१)

अश्विनौ द्वादशादित्या गन्धर्वा गरुडस् तथा ॥ (१९।२)

यक्षाः सिद्धास्तथा साध्या दैत्याः किंपुरुषोरगाः । (२०।१)

समुद्राश् च नदा वेदा मन्त्राः स्तोत्रादयः क्षणाः ॥ (२०।२)

नागाश् च पर्वताः सर्वे यज्ञाः सूर्यादयो ग्रहाः । (२१।१)

त्रयस्त्रिंशच्च देवानां त्रयश् च त्रिशतं तथा ॥ (२१।२)

त्रयश् च त्रिसहस्रं च तथान्ये बहवः सुरा । (२२।१)

जग्मुर् गिरीन्द्रपुत्र्यास्तु स्वयंवरमनुत्तमम् ॥ (२२।२)

अथ शैलसुता देवी हैममारुह्य शोभनम् । (२३।१)

विमानं सर्वतोभद्रं सर्वरत्नैर् अलंकृतम् ॥ (२३।२)

अप्सरोभिः प्रनृत्ताभिः सर्वाभरणभूषितैः । (२४।१)

गन्धर्वसिद्धैर्विविधैः किन्नरैश् च सुशोभनैः ॥ (२४।२)

बन्दिभिः स्तूयमाना च स्थिता शैलसुता तदा । (२५।१)

सितातपत्रं रत्नांशुमिश्रितं चावहत्तथा ॥ (२५।२)

मालिनी गिरिपुत्र्यास्तु संध्या पूर्णेन्दुमण्डलम् । (२६।१)

चामरासक्तहस्ताभिर् दिव्यस्त्रीभिश् च संवृता ॥ (२६।२)

मालां गृह्य जया तस्थौ सुरद्रुमसमुद्भवाम् । (२७।१)

विजया व्यजनं गृह्य स्थिता देव्याः समीपगा ॥ (२७।२)

मालां प्रगृह्य देव्यां तु स्थितायां देवसंसदि । (२८।१)

शिशुर्भूत्वा महादेवः क्रीडार्थं वृषभध्वजः ॥ (२८।२)

उत्सङ्गतलसंसुप्तो बभूव भगवान्भवः । (२९।१)

अथ दृष्ट्वा शिशुं देवास्तस्या उत्संगवर्त्तिनम् ॥ (२९।२)

कोऽयम् अत्रेति संमन्त्र्य चुक्षुभुश् च समागताः । (३०।१)

वज्रमाहारयत्तस्य बाहुम् उद्यम्य वृत्रहा ॥ (३०।२)

स बाहुरुद्यमस्तस्य तथैव समुपस्थितः । (३१।१)

स्तम्भितः शिशुरूपेण देवदेवेन लीलया ॥ (३१।२)

वज्रं क्षेप्तुं न शशाक बाहुं चालयितुं तथा । (३२।१)

वह्निः शक्तिं तथा क्षेप्तुं न शशाक तथा स्थितः ॥ (३२।२)

यमोऽपि दण्डं खड्गं च निरृतिर्मुनिपुङ्गवाः । (३३।१)

वरुणो नागपाशं च ध्वजयष्टिं समीरणः ॥ (३३।२)

सोमो गदां धनेशश् च दण्डं दण्डभृतां वरः । (३४।१)

ईशानश् च तथा शूलं तीव्रमुद्यम्य संस्थितः ॥ (३४।२)

रुद्राश् च शूलमादित्या मुशलं वसवस् तथा । (३५।१)

मुद्गरं स्तम्भिताः सर्वे देवेनाशु दिवौकसः ॥ (३५।२)

स्तम्भिता देवदेवेन तथान्ये च दिवौकसः । (३६।१)

शिरः प्रकम्पयन् विष्णुश् चक्रम् उद्यम्य संस्थितः ॥ (३६।२)

तस्यापि शिरसो बालः स्थिरत्वं प्रचकार ह । (३७।१)

चक्रं क्षेप्तुं न शशाक बाहूंश्चालयितुं न च ॥ (३७।२)

पूषा दन्तान् दशन् दन्तैर् बालमैक्षत मोहितः । (३८।१)

तस्यापि दशनाः पेतुर् दृष्टमात्रस्य शंभुना ॥ (३८।२)

बलं तेजश् च योगं च तथैवास्तम्भयद् विभुः । (३९।१)

अथ तेषु स्थितेष्वेव मन्युमत्सु सुरेष्वपि ॥ (३९।२)

ब्रह्मा परमसंविग्नो ध्यानमास्थाय शङ्करम् । (४०।१)

बुबुधे देवमीशानम् उमोत्संगे तमास्थितम् ॥ (४०।२)

स बुद्ध्वा देवमीशानं शीघ्रम् उत्थाय विस्मितः । (४१।१)

ववन्दे चरणौ शंभोरस्तुवच्च पितामहः ॥ (४१।२)

बुद्धिस्त्वं सर्वलोकानाम् अहङ्कारस् त्वम् ईश्वरः । (४२।१)

भूतानामिन्द्रियाणां च त्वमेवेश प्रवर्त्तकः ॥ (४२।२)

तवाहं दक्षिणाद्धस्तात्सृष्टः पूर्वं पुरातनः । (४३।१)

वामहस्तान् महाबाहो देवो नारायणः प्रभुः ॥ (४३।२)

इयं च प्रकृतिर्देवी सदा ते सृष्टिकारण । (४४।१)

पत्नीरूपं समास्थाय जगत्कारणमागता ॥ (४४।२)

नमस्तुभ्यं महादेव महादेव्यै नमोनमः । (४५।१)

प्रसादात्तव देवेश नियोगाच्च मया प्रजाः ॥ (४५।२)

देवाद्यास्तु इमाः सृष्टा मूढास्त्वद्योगमोहिताः । (४६।१)

कुरु प्रसादमेतेषां यथापूर्वं भवन्त्विमे ॥ (४६।२)

सूत उवाच । (४७।१)

विज्ञाप्यैवं तदा ब्रह्मा देवदेवं महेश्वरम् । (४७।२)

संस्तम्भितांस्तदा तेन भगवान् आह पद्मजः ॥ (४७।३)

मूढास्थ देवताः सर्वा नैव बुध्यत शङ्करम् । (४८।१)

देवदेवम् इहायान्तं सर्वदेवनमस्कृतम् ॥ (४८।२)

गच्छध्वं शरणं शीघ्रं देवाः शक्रपुरोगमाः । (४९।१)

सनारायणकाः सर्वे मुनिभिः शङ्करं प्रभुम् ॥ (४९।२)

सार्धं मयैव देवेशं परमात्मानमीश्वरम् । (५०।१)

अनया हैमवत्या च प्रकृत्या सह सत्तमम् ॥ (५०।२)

तत्र ते स्तम्भितास्तेन तथैव सुरसत्तमाः । (५१।१)

प्रणेमुर् मनसा सर्वे सनारायणकाः प्रभुम् ॥ (५१।२)

अथ तेषां प्रसन्नो भूद्देवदेवस्त्रियंबकः । (५२।१)

यथापूर्वं चकाराशु वचनाद्ब्रह्मणः प्रभुः ॥ (५२।२)

तत एवं प्रसन्ने तु सर्वदेवनिवारणम् । (५३।१)

वपुश्चकार देवेशो दिव्यं परममद्भुतम् ॥ (५३।२)

तेजसा तस्य देवास्ते सेन्द्रचन्द्रदिवाकराः । (५४।१)

सब्रह्मकाः ससाध्याश् च सनारायणकास् तथा ॥ (५४।२)

सयमाश् च सरुद्राश् च चक्षुरप्रार्थयन् विभुम् । (५५।१)

तेभ्यश् च परमं चक्षुः सर्वदृष्टौ च शक्तिमत् ॥ (५५।२)

ददावंबापतिः शर्वो भवान्याश् च चलस्य च । (५६।१)

लब्ध्वा चक्षुस्तदा देवा इन्द्रविष्णुपुरोगमाः ॥ (५६।२)

सब्रह्मकः सशक्राश् च तमपश्यन्महेश्वरम् । (५७।१)

ब्रह्माद्या नेमिरे तूर्णं भवानी च गिरीश्वरः ॥ (५७।२)

मुनयश् च महादेवं गणेशाः शिवसंमताः । (५८।१)

ससर्जुः पुष्पवृष्टिं च खेचराः सिद्धचारणाः ॥ (५८।२)

देवदुन्दुभयो नेदुस्तुष्टुवुर्मुनयः प्रभुम् । (५९।१)

जगुर्गन्धर्वमुख्याश् च ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥ (५९।२)

मुमुहुर्गणपाः सर्वे मुमोदांबा च पार्वती । (६०।१)

तस्य देवी तदा हृष्टा समक्षं त्रिदिवौकसाम् ॥ (६०।२)

पादयोः स्थापयामास मालां दिव्यां सुगन्धिनीम् । (६१।१)

साधु साध्विति सम्प्रोच्य तया तत्रैव चार्चितम् ॥ (६१।२)

सह देव्या नमश्चक्रुः शिरोभिर् भूतलाश्रितैः । (६२।१)

सर्वे सब्रह्मका देवाः सयक्षोरगराक्षसाः ॥ (६२।२)

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे उमास्वयंवरो नाम द्व्यधिकशततमो ऽध्यायः ॥ (६३।१)