लिङ्गपुराणLiṅgapurāṇa

LiPur, 1, 2

2 of 163 · 113 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सूत उवाच । (१।१)

sūta uvāca

1.2१.२

ईशानकल्पवृत्तान्तमधिकृत्य महात्मना । (१।२)

īśānakalpavṛttāntamadhikṛtya mahātmanā |

1.3१.३

ब्रह्मणा कल्पितं पूर्वं पुराणं लैङ्गम् उत्तमम् ॥ (१।३)

brahmaṇā kalpitaṃ pūrvaṃ purāṇaṃ laiṅgam uttamam ||

2.1२.१

ग्रन्थकोटिप्रमाणं तु शतकोटिप्रविस्तरे । (२।१)

granthakoṭipramāṇaṃ tu śatakoṭipravistare |

2.2२.२

चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते व्यासैः सर्वान्तरेषु वै ॥ (२।२)

caturlakṣeṇa saṃkṣipte vyāsaiḥ sarvāntareṣu vai ||

3.1३.१

व्यस्तेष्टा दशधा चैव ब्रह्मादौ द्वापरादिषु । (३।१)

vyasteṣṭā daśadhā caiva brahmādau dvāparādiṣu |

3.2३.२

लिङ्गमेकादशं प्रोक्तं मया व्यासाच्छ्रुतं च तत् ॥ (३।२)

liṅgamekādaśaṃ proktaṃ mayā vyāsācchrutaṃ ca tat ||

4.1४.१

अस्यैकादशसाहस्रे ग्रन्थमानमिह द्विजाः । (४।१)

asyaikādaśasāhasre granthamānamiha dvijāḥ |

4.2४.२

तस्मात्संक्षेपतो वक्ष्ये न श्रुतं विस्तरेण यत् ॥ (४।२)

tasmātsaṃkṣepato vakṣye na śrutaṃ vistareṇa yat ||

5.1५.१

चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते कृष्णद्वैपायनेन तु । (५।१)

caturlakṣeṇa saṃkṣipte kṛṣṇadvaipāyanena tu |

5.2५.२

अत्रैकादशसाहस्रैः कथितो लिङ्गसम्भवः ॥ (५।२)

atraikādaśasāhasraiḥ kathito liṅgasambhavaḥ ||

6.1६.१

सर्गः प्राधानिकः पश्चात् प्राकृतो वैकृतानि च । (६।१)

sargaḥ prādhānikaḥ paścāt prākṛto vaikṛtāni ca |

6.2६.२

अण्डस्यास्य च सम्भूतिर् अण्डस्यावरणाष्टकम् ॥ (६।२)

aṇḍasyāsya ca sambhūtir aṇḍasyāvaraṇāṣṭakam ||

7.1७.१

अण्डोद्भवत्वं शर्वस्य रजोगुणसमाश्रयात् । (७।१)

aṇḍodbhavatvaṃ śarvasya rajoguṇasamāśrayāt |

7.2७.२

विष्णुत्वं कालरुद्रत्वं शयनं चाप्सु तस्य च ॥ (७।२)

viṣṇutvaṃ kālarudratvaṃ śayanaṃ cāpsu tasya ca ||

8.1८.१

प्रजापतीनां सर्गश् च पृथिव्युद्धरणं तथा । (८।१)

prajāpatīnāṃ sargaś ca pṛthivyuddharaṇaṃ tathā |

8.2८.२

ब्रह्मणश् च दिवारात्रमायुषो गणनं पुनः ॥ (८।२)

brahmaṇaś ca divārātramāyuṣo gaṇanaṃ punaḥ ||

9.1९.१

सवनं ब्रह्मणश्चैव युगकल्पश् च तस्य तु । (९।१)

savanaṃ brahmaṇaścaiva yugakalpaś ca tasya tu |

9.2९.२

दिव्यं च मानुषं वर्षमार्षं वै ध्रौव्यमेव च ॥ (९।२)

divyaṃ ca mānuṣaṃ varṣamārṣaṃ vai dhrauvyameva ca ||

10.1१०.१

पित्र्यं पितॄणां सम्भूतिर् धर्मश्चाश्रमिणां तथा । (१०।१)

pitryaṃ pitṝṇāṃ sambhūtir dharmaścāśramiṇāṃ tathā |

10.2१०.२

अवृद्धिर्जगतो भूयो देव्याः शक्त्युद्भवस्तथा ॥ (१०।२)

avṛddhirjagato bhūyo devyāḥ śaktyudbhavastathā ||

11.1११.१

स्त्रीपुम्भावो विरिञ्चस्य सर्गो मिथुनसम्भवः । (११।१)

strīpumbhāvo viriñcasya sargo mithunasambhavaḥ |

11.2११.२

आख्याष्टकं हि रुद्रस्य कथितं रोदनान्तरे ॥ (११।२)

ākhyāṣṭakaṃ hi rudrasya kathitaṃ rodanāntare ||

12.1१२.१

ब्रह्मविष्णुविवादश् च पुनर्लिङ्गस्य सम्भवः । (१२।१)

brahmaviṣṇuvivādaś ca punarliṅgasya sambhavaḥ |

12.2१२.२

शिलादस्य तपश्चैव वृत्रारेर्दर्शनं तथा ॥ (१२।२)

śilādasya tapaścaiva vṛtrārerdarśanaṃ tathā ||

13.1१३.१

प्रार्थना योनिजस्याथ दुर्लभत्वं सुतस्य तु । (१३।१)

prārthanā yonijasyātha durlabhatvaṃ sutasya tu |

13.2१३.२

शिलादशक्रसंवादः पद्मयोनित्वमेव च ॥ (१३।२)

śilādaśakrasaṃvādaḥ padmayonitvameva ca ||

14.1१४.१

भवस्य दर्शनं चैव तिष्येष्वाचार्यशिष्ययोः । (१४।१)

bhavasya darśanaṃ caiva tiṣyeṣvācāryaśiṣyayoḥ |

14.2१४.२

व्यासावताराश् च तथा कल्पमन्वन्तराणि च ॥ (१४।२)

vyāsāvatārāś ca tathā kalpamanvantarāṇi ca ||

15.1१५.१

कल्पत्वं चैव कल्पानाम् आख्याभेदेष्वनुक्रमात् । (१५।१)

kalpatvaṃ caiva kalpānām ākhyābhedeṣvanukramāt |

15.2१५.२

कल्पेषु कल्पे वाराहे वाराहत्वं हरेस् तथा ॥ (१५।२)

kalpeṣu kalpe vārāhe vārāhatvaṃ hares tathā ||

16.1१६.१

मेघवाहनकल्पस्य वृत्तान्तं रुद्रगौरवम् । (१६।१)

meghavāhanakalpasya vṛttāntaṃ rudragauravam |

16.2१६.२

पुनर्लिङ्गोद्भवश्चैव ऋषिमध्ये पिनाकिनः ॥ (१६।२)

punarliṅgodbhavaścaiva ṛṣimadhye pinākinaḥ ||

17.1१७.१

लिङ्गस्याराधनं स्नानविधानं शौचलक्षणम् । (१७।१)

liṅgasyārādhanaṃ snānavidhānaṃ śaucalakṣaṇam |

17.2१७.२

वाराणस्याश् च माहात्म्यं क्षेत्रमाहात्म्यवर्णनम् ॥ (१७।२)

vārāṇasyāś ca māhātmyaṃ kṣetramāhātmyavarṇanam ||

18.1१८.१

भुवि रुद्रालयानां तु संख्या विष्णोर्गृहस्य च । (१८।१)

bhuvi rudrālayānāṃ tu saṃkhyā viṣṇorgṛhasya ca |

18.2१८.२

अन्तरिक्षे तथाण्डे ऽस्मिन् देवायतनवर्णनम् ॥ (१८।२)

antarikṣe tathāṇḍe 'smin devāyatanavarṇanam ||

19.1१९.१

दक्षस्य पतनं भूमौ पुनः स्वारोचिषे ऽन्तरे । (१९।१)

dakṣasya patanaṃ bhūmau punaḥ svārociṣe 'ntare |

19.2१९.२

दक्षशापश् च दक्षस्य शापमोक्षस्तथैव च ॥ (१९।२)

dakṣaśāpaś ca dakṣasya śāpamokṣastathaiva ca ||

20.1२०.१

कैलासवर्णनं चैव योगः पाशुपतस् तथा । (२०।१)

kailāsavarṇanaṃ caiva yogaḥ pāśupatas tathā |

20.2२०.२

चतुर्युगप्रमाणं च युगधर्मः सुविस्तरः ॥ (२०।२)

caturyugapramāṇaṃ ca yugadharmaḥ suvistaraḥ ||

21.1२१.१

संध्यांशकप्रमाणं च संध्यावृत्तं भवस्य च । (२१।१)

saṃdhyāṃśakapramāṇaṃ ca saṃdhyāvṛttaṃ bhavasya ca |

21.2२१.२

श्मशाननिलयश्चैव चन्द्ररेखासमुद्भवः ॥ (२१।२)

śmaśānanilayaścaiva candrarekhāsamudbhavaḥ ||

22.1२२.१

उद्वाहः शंकरस्याथ पुत्रोत्पादनमेव च । (२२।१)

udvāhaḥ śaṃkarasyātha putrotpādanameva ca |

22.2२२.२

मैथुनातिप्रसङ्गेन विनाशो जगतां भयम् ॥ (२२।२)

maithunātiprasaṅgena vināśo jagatāṃ bhayam ||

23.1२३.१

शापः सत्या कृतो देवान्पुरा विष्णुं च पालितम् । (२३।१)

śāpaḥ satyā kṛto devānpurā viṣṇuṃ ca pālitam |

23.2२३.२

शुक्रोत्सर्गस्तु रुद्रस्य गाङ्गेयोद्भव एव च ॥ (२३।२)

śukrotsargastu rudrasya gāṅgeyodbhava eva ca ||

24.1२४.१

ग्रहणादिषु कालेषु स्नाप्य लिङ्गं फलं तथा । (२४।१)

grahaṇādiṣu kāleṣu snāpya liṅgaṃ phalaṃ tathā |

24.2२४.२

क्षुब्धधी च विवादश् च दधीचोपेन्द्रयोस् तथा ॥ (२४।२)

kṣubdhadhī ca vivādaś ca dadhīcopendrayos tathā ||

25.1२५.१

उत्पत्तिर्नन्दिनाम्ना तु देवदेवस्य शूलिनः । (२५।१)

utpattirnandināmnā tu devadevasya śūlinaḥ |

25.2२५.२

पतिव्रतायाश्चाख्यानं पशुपाशविचारणा ॥ (२५।२)

pativratāyāścākhyānaṃ paśupāśavicāraṇā ||

26.1२६.१

प्रवृत्तिलक्षणं ज्ञानं निवृत्त्यधिकृता तथा । (२६।१)

pravṛttilakṣaṇaṃ jñānaṃ nivṛttyadhikṛtā tathā |

26.2२६.२

वसिष्ठतनयोत्पत्तिर्वासिष्ठानां महात्मनाम् ॥ (२६।२)

vasiṣṭhatanayotpattirvāsiṣṭhānāṃ mahātmanām ||

27.1२७.१

मुनीनां वंशविस्तारो राज्ञां शक्तेर्विनाशनम् । (२७।१)

munīnāṃ vaṃśavistāro rājñāṃ śaktervināśanam |

27.2२७.२

दौरात्म्यं कौशिकस्याथ सुरभेर्बन्धनं तथा ॥ (२७।२)

daurātmyaṃ kauśikasyātha surabherbandhanaṃ tathā ||

28.1२८.१

सुतशोको वसिष्ठस्य अरुन्धत्याः प्रलापनम् । (२८।१)

sutaśoko vasiṣṭhasya arundhatyāḥ pralāpanam |

28.2२८.२

स्नुषायाः प्रेषणं चैव गर्भस्थस्य वचस् तथा ॥ (२८।२)

snuṣāyāḥ preṣaṇaṃ caiva garbhasthasya vacas tathā ||

29.1२९.१

पराशरस्यावतारो व्यासस्य च शुकस्य च । (२९।१)

parāśarasyāvatāro vyāsasya ca śukasya ca |

29.2२९.२

विनाशो राक्षसानां च कृतो वै शक्तिसूनुना ॥ (२९।२)

vināśo rākṣasānāṃ ca kṛto vai śaktisūnunā ||

30.1३०.१

देवतापरमार्थं तु विज्ञानं च प्रसादतः । (३०।१)

devatāparamārthaṃ tu vijñānaṃ ca prasādataḥ |

30.2३०.२

पुराणकरणं चैव पुलस्त्यस्याज्ञया गुरोः ॥ (३०।२)

purāṇakaraṇaṃ caiva pulastyasyājñayā guroḥ ||

31.1३१.१

भुवनानां प्रमाणं च ग्रहाणां ज्योतिषां गतिः । (३१।१)

bhuvanānāṃ pramāṇaṃ ca grahāṇāṃ jyotiṣāṃ gatiḥ |

31.2३१.२

जीवच्छ्राद्धविधानं च श्राद्धार्हाः श्राद्धमेव च ॥ (३१।२)

jīvacchrāddhavidhānaṃ ca śrāddhārhāḥ śrāddhameva ca ||

32.1३२.१

नान्दीश्राद्धविधानं च तथाध्ययनलक्षणम् । (३२।१)

nāndīśrāddhavidhānaṃ ca tathādhyayanalakṣaṇam |

32.2३२.२

पञ्चयज्ञप्रभावश् च पञ्चयज्ञविधिस् तथा ॥ (३२।२)

pañcayajñaprabhāvaś ca pañcayajñavidhis tathā ||

33.1३३.१

रजस्वलानां वृत्तिश् च वृत्त्या पुत्रविशिष्टता । (३३।१)

rajasvalānāṃ vṛttiś ca vṛttyā putraviśiṣṭatā |

33.2३३.२

मैथुनस्य विधिश्चैव प्रतिवर्णमनुक्रमात् ॥ (३३।२)

maithunasya vidhiścaiva prativarṇamanukramāt ||

34.1३४.१

भोज्याभोज्यविधानं च सर्वेषामेव वर्णिनाम् । (३४।१)

bhojyābhojyavidhānaṃ ca sarveṣāmeva varṇinām |

34.2३४.२

प्रायश्चित्तम् अशेषस्य प्रत्येकं चैव विस्तरात् ॥ (३४।२)

prāyaścittam aśeṣasya pratyekaṃ caiva vistarāt ||

35.1३५.१

नरकाणां स्वरूपं च दण्डः कर्मानुरूपतः । (३५।१)

narakāṇāṃ svarūpaṃ ca daṇḍaḥ karmānurūpataḥ |

35.2३५.२

स्वर्गिनारकिणां पुंसां चिह्नं जन्मान्तरेषु च ॥ (३५।२)

svarginārakiṇāṃ puṃsāṃ cihnaṃ janmāntareṣu ca ||

36.1३६.१

नानाविधानि दानानि प्रेतराजपुरं तथा । (३६।१)

nānāvidhāni dānāni pretarājapuraṃ tathā |

36.2३६.२

कल्पं पञ्चाक्षरस्याथ रुद्रमाहात्म्यमेव च ॥ (३६।२)

kalpaṃ pañcākṣarasyātha rudramāhātmyameva ca ||

37.1३७.१

वृत्रेन्द्रयोर्महायुद्धं विश्वरूपविमर्दनम् । (३७।१)

vṛtrendrayormahāyuddhaṃ viśvarūpavimardanam |

37.2३७.२

श्वेतस्य मृत्योः संवादः श्वेतार्थे कालनाशनम् ॥ (३७।२)

śvetasya mṛtyoḥ saṃvādaḥ śvetārthe kālanāśanam ||

38.1३८.१

देवदारुवने शम्भोः प्रवेशः शंकरस्य तु । (३८।१)

devadāruvane śambhoḥ praveśaḥ śaṃkarasya tu |

38.2३८.२

सुदर्शनस्य चाख्यानं क्रमसंन्यासलक्षणम् ॥ (३८।२)

sudarśanasya cākhyānaṃ kramasaṃnyāsalakṣaṇam ||

39.1३९.१

श्रद्धासाध्यो ऽथ रुद्रस्तु कथितं ब्रह्मणा तदा । (३९।१)

śraddhāsādhyo 'tha rudrastu kathitaṃ brahmaṇā tadā |

39.2३९.२

मधुना कैटभेनैव पुरा हृतगतेर्विभोः ॥ (३९।२)

madhunā kaiṭabhenaiva purā hṛtagatervibhoḥ ||

40.1४०.१

ब्रह्मणः परमं ज्ञानमादातुं मीनता हरेः । (४०।१)

brahmaṇaḥ paramaṃ jñānamādātuṃ mīnatā hareḥ |

40.2४०.२

सर्वावस्थासु विष्णोश् च जननं लीलयैव तु ॥ (४०।२)

sarvāvasthāsu viṣṇoś ca jananaṃ līlayaiva tu ||

41.1४१.१

रुद्रप्रसादाद्विष्णोश् च जिष्णोश्चैव तु सम्भवः । (४१।१)

rudraprasādādviṣṇoś ca jiṣṇoścaiva tu sambhavaḥ |

41.2४१.२

मन्थानधारणार्थाय हरेः कूर्मत्वमेवच ॥ (४१।२)

manthānadhāraṇārthāya hareḥ kūrmatvamevaca ||

42.1४२.१

संकर्षणस्य चोत्पत्तिः कौशिक्याश् च पुनर्भवः । (४२।१)

saṃkarṣaṇasya cotpattiḥ kauśikyāś ca punarbhavaḥ |

42.2४२.२

यदूनां चैव सम्भूतिर् यादवत्वं हरेः स्वयम् ॥ (४२।२)

yadūnāṃ caiva sambhūtir yādavatvaṃ hareḥ svayam ||

43.1४३.१

भोजराजस्य दौरात्म्यं मातुलस्य हरेर्विभोः । (४३।१)

bhojarājasya daurātmyaṃ mātulasya harervibhoḥ |

43.2४३.२

बालभावे हरेः क्रीडा पुत्रार्थं शंकरार्चनम् ॥ (४३।२)

bālabhāve hareḥ krīḍā putrārthaṃ śaṃkarārcanam ||

44.1४४.१

नारस्य च तथोत्पत्तिः कपाले वैष्णवाद्धरात् । (४४।१)

nārasya ca tathotpattiḥ kapāle vaiṣṇavāddharāt |

44.2४४.२

भूभारनिग्रहार्थे तु रुद्रस्याराधनं हरेः ॥ (४४।२)

bhūbhāranigrahārthe tu rudrasyārādhanaṃ hareḥ ||

45.1४५.१

वैन्येन पृथुना भूमेः पुरा दोहप्रवर्तनम् । (४५।१)

vainyena pṛthunā bhūmeḥ purā dohapravartanam |

45.2४५.२

देवासुरे पुरा लब्धो भृगुशापश् च विष्णुना ॥ (४५।२)

devāsure purā labdho bhṛguśāpaś ca viṣṇunā ||

46.1४६.१

कृष्णत्वे द्वारकायां तु निलयो माधवस्य तु । (४६।१)

kṛṣṇatve dvārakāyāṃ tu nilayo mādhavasya tu |

46.2४६.२

लब्धो हिताय शापस्तु दुर्वासस्याननाद्धरेः ॥ (४६।२)

labdho hitāya śāpastu durvāsasyānanāddhareḥ ||

47.1४७.१

वृष्ण्यन्धकविनाशाय शापः पिण्डारवासिनाम् । (४७।१)

vṛṣṇyandhakavināśāya śāpaḥ piṇḍāravāsinām |

47.2४७.२

एरकस्य तथोत्पत्तिस्तोमरस्योद्भवस् तथा ॥ (४७।२)

erakasya tathotpattistomarasyodbhavas tathā ||

48.1४८.१

एरकालाभतो ऽन्योन्यं विवादे वृष्णिविग्रहः । (४८।१)

erakālābhato 'nyonyaṃ vivāde vṛṣṇivigrahaḥ |

48.2४८.२

लीलया चैव कृष्णेन स्वकुलस्य च संहृतिः ॥ (४८।२)

līlayā caiva kṛṣṇena svakulasya ca saṃhṛtiḥ ||

49.1४९.१

एरकास्त्रबलेनैव गमनं स्वेच्छयैव तु । (४९।१)

erakāstrabalenaiva gamanaṃ svecchayaiva tu |

49.2४९.२

ब्रह्मणश्चैव मोक्षस्य विज्ञानं तु सुविस्तरम् ॥ (४९।२)

brahmaṇaścaiva mokṣasya vijñānaṃ tu suvistaram ||

50.1५०.१

पुरान्धकाग्निदक्षाणां शक्रेभमृगरूपिणाम् । (५०।१)

purāndhakāgnidakṣāṇāṃ śakrebhamṛgarūpiṇām |

50.2५०.२

मदनस्यादिदेवस्य ब्रह्मणश् चामरारिणाम् ॥ (५०।२)

madanasyādidevasya brahmaṇaś cāmarāriṇām ||

51.1५१.१

हलाहलस्य दैत्यस्य कृतावज्ञा पिनाकिना । (५१।१)

halāhalasya daityasya kṛtāvajñā pinākinā |

51.2५१.२

जालंधरवधश्चैव सुदर्शनसमुद्भवः ॥ (५१।२)

jālaṃdharavadhaścaiva sudarśanasamudbhavaḥ ||

52.1५२.१

विष्णोर्वरायुधावाप्तिस् तथा रुद्रस्य चेष्टितम् । (५२।१)

viṣṇorvarāyudhāvāptis tathā rudrasya ceṣṭitam |

52.2५२.२

तथान्यानि च रुद्रस्य चरितानि सहस्रशः ॥ (५२।२)

tathānyāni ca rudrasya caritāni sahasraśaḥ ||

53.1५३.१

हरेः पितामहस्याथ शक्रस्य च महात्मनः । (५३।१)

hareḥ pitāmahasyātha śakrasya ca mahātmanaḥ |

53.2५३.२

प्रभावानुभवश्चैव शिवलोकस्य वर्णनम् ॥ (५३।२)

prabhāvānubhavaścaiva śivalokasya varṇanam ||

54.1५४.१

भूमौ रुद्रस्य लोकं च पाताले हाटकेश्वरम् । (५४।१)

bhūmau rudrasya lokaṃ ca pātāle hāṭakeśvaram |

54.2५४.२

तपसां लक्षणं चैव द्विजानां वैभवं तथा ॥ (५४।२)

tapasāṃ lakṣaṇaṃ caiva dvijānāṃ vaibhavaṃ tathā ||

55.1५५.१

आधिक्यं सर्वमूर्तीनां लिङ्गमूर्तेर् विशेषतः । (५५।१)

ādhikyaṃ sarvamūrtīnāṃ liṅgamūrter viśeṣataḥ |

55.2५५.२

लिङ्गे ऽस्मिन्नानुपूर्व्येण विस्तरेणानुकीर्त्यते ॥ (५५।२)

liṅge 'sminnānupūrvyeṇa vistareṇānukīrtyate ||

56.1५६.१

एतज्ज्ञात्वा पुराणस्य संक्षेपं कीर्तयेत्तु यः । (५६।१)

etajjñātvā purāṇasya saṃkṣepaṃ kīrtayettu yaḥ |

56.2५६.२

सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ (५६।२)

sarvapāpavinirmukto brahmalokaṃ sa gacchati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

LiPur, 1, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit