सनत्कुमार उवाच । (१।१)

भूय एव ममाचक्ष्व महिमानमुमापतेः । (१।२)

भवभक्त महाप्राज्ञ भगवन्नन्दिकेश्वर ॥ (१।३)

शैलादिरुवाच । (२।१)

सनत्कुमार संक्षेपात्तव वक्ष्याम्यशेषतः । (२।२)

महिमानं महेशस्य भवस्य परमेष्ठिनः ॥ (२।३)

नास्य प्रकृतिबन्धो ऽभूद्बुद्धिबन्धो न कश्चन । (३।१)

न चाहङ्कारबन्धश्च मनोबन्धश्च नो ऽभवत् ॥ (३।२)

चित्तबन्धो न तस्याभूच्छ्रोत्रबन्धो न चाभवत् । (४।१)

न त्वचां चक्षुषां वापि बन्धो जज्ञे कदाचन ॥ (४।२)

जिह्वाबन्धो न तस्याभूद्घ्राणबन्धो न कश्चन । (५।१)

पादबन्धः पाणिबन्धो वाग्बन्धश्चैव सुव्रत ॥ (५।२)

उपस्थेन्द्रियबन्धश्च भूततन्मात्रबन्धनम् । (६।१)

नित्यशुद्धस्वभावेन नित्यबुद्धो निसर्गतः ॥ (६।२)

नित्यमुक्त इति प्रोक्तो मुनिभिस्तत्त्ववेदिभिः । (७।१)

अनादिमध्यनिष्ठस्य शिवस्य परमेष्ठिनः ॥ (७।२)

च्रेअतिओन् ओड़् थे wओर्ल्द् ड़्रोम् प्रकृतिबुद्धिं सूते नियोगेन प्रकृतिः पुरुषस्य च । (८।१)

अहङ्कारं प्रसूते ऽस्या बुद्धिस्तस्य नियोगतः ॥ (८।२)

अन्तर्यामीति देहेषु प्रसिद्धस्य स्वयंभुवः । (९।१)

इन्द्रियाणि दशैकं च तन्मात्राणि च शासनात् ॥ (९।२)

अहङ्कारो ऽति संसूते शिवस्य परमेष्ठिनः । (१०।१)

तन्मात्राणि नियोगेन तस्य संसुवते प्रभोः ॥ (१०।२)

महाभूतान्यशेषेण महादेवस्य धीमतः । (११।१)

ब्रह्मादीनां तृणान्तं हि देहिनां देहसंगतिम् ॥ (११।२)

महाभूतान्यशेषाणि जनयन्ति शिवाज्ञया । (१२।१)

अध्यवस्यति सर्वार्थान्बुद्धिस्तस्याज्ञया विभोः ॥ (१२।२)

अन्तर्यामीति देहेषु प्रसिद्धस्य स्वयंभुवः । (१३।१)

स्वभावसिद्धमैश्वर्यं स्वभावादेव भूतयः ॥ (१३।२)

तस्याज्ञया समस्तार्थानहङ्कारो ऽतिमन्यते । (१४।१)

चित्तं चेतयते चापि मनः संकल्पयत्यपि ॥ (१४।२)

श्रोत्रं शृणोति तच्छक्त्या शब्दस्पर्शादिकं च यत् । (१५।१)

शम्भोर् आज्ञाबलेनैव भवस्य परमेष्ठिनः ॥ (१५।२)

वचनं कुरुते वाक्यं नादानादि कदाचन । (१६।१)

शरीराणामशेषाणां तस्य देवस्य शासनात् ॥ (१६।२)

करोति पाणिरादानं न गत्यादि कदाचन । (१७।१)

सर्वेषामेव जन्तूनां नियमादेव वेधसः ॥ (१७।२)

विहारं कुरुते पादो नोत्सर्गादि कदाचन । (१८।१)

समस्तदेहिवृन्दानां शिवस्यैव नियोगतः ॥ (१८।२)

उत्सर्गं कुरुते पायुर्न वदेत कदाचन । (१९।१)

जन्तोर्जातस्य सर्वस्य परमेश्वरशासनात् ॥ (१९।२)

आनन्दं कुरुते शश्वदुपस्थं वचनाद्विभोः । (२०।१)

सर्वेषामेव भूतानामीश्वरस्यैव शासनात् ॥ (२०।२)

अवकाशमशेषाणां भूतानां सम्प्रयच्छति । (२१।१)

आकाशं सर्वदा तस्य परमस्यैव शासनात् ॥ (२१।२)

निर्देशेन शिवस्यैव भेदैः प्राणादिभिर्निजैः । (२२।१)

बिभर्ति सर्वभूतानां शरीराणि प्रभञ्जनः ॥ (२२।२)

निर्देशाद्देवदेवस्य सप्तस्कन्धगतो मरुत् । (२३।१)

लोकयात्रां वहत्येव भेदैः स्वैरावहादिभिः ॥ (२३।२)

नागाद्यैः पञ्चभिर्भेदैः शरीरेषु प्रवर्तते । (२४।१)

अपदेशेन देवस्य परमस्य समीरणः ॥ (२४।२)

हव्यं वहति देवानां कव्यं कव्याशिनामपि । (२५।१)

पाकं च कुरुते वह्निः शङ्करस्यैव शासनात् ॥ (२५।२)

भुक्तमाहारजातं यत् पचते देहिनां तथा । (२६।१)

उदरस्थः सदा वह्निर्विश्वेश्वरनियोगतः ॥ (२६।२)

संजीवयन्त्यशेषाणि भूतान्यापस्तदाज्ञया । (२७।१)

अविलङ्घ्या हि सर्वेषामाज्ञा तस्य गरीयसी ॥ (२७।२)

चराचराणि भूतानि बिभर्त्येव तदाज्ञया । (२८।१)

आज्ञया तस्य देवस्य देवदेवः पुरन्दरः ॥ (२८।२)

जीवतां व्याधिभिः पीडां मृतानां यातनाशतैः । (२९।१)

विश्वम्भरः सदाकालं लोकैः सर्वैरलङ्घ्यया ॥ (२९।२)

देवान् पात्यसुरान् हन्ति त्रैलोक्यमखिलं स्थितः । (३०।१)

अधार्मिकाणां वै नाशं करोति शिवशासनात् ॥ (३०।२)

वरुणः सलिलैर्लोकान् संभावयति शासनात् । (३१।१)

मज्जयत्याज्ञया तस्य पाशैर्बध्नाति चासुरान् ॥ (३१।२)

पुण्यानुरूपं सर्वेषां प्राणिनां सम्प्रयच्छति । (३२।१)

वित्तं वित्तेश्वरस्तस्य शासनात् परमेष्ठिनः ॥ (३२।२)

उदयास्तमये कुर्वन्कुरुते कालमाज्ञया । (३३।१)

आदित्यस्तस्य नित्यस्य सत्यस्य परमात्मनः ॥ (३३।२)

पुष्पाण्यौषधिजातानि प्रह्लादयति च प्रजाः । (३४।१)

अमृतांशुः कलाधारः कालकालस्य शासनात् ॥ (३४।२)

आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ मरुतस्तथा । (३५।१)

अन्याश्च देवताः सर्वास्तच्छासनविनिर्मिताः ॥ (३५।२)

गन्धर्वा देवसंघाश् च सिद्धाः साध्याश्च चारणाः । (३६।१)

यक्षरक्षःपिशाचाश्च स्थिताः शास्त्रेषु वेधसः ॥ (३६।२)

ग्रहनक्षत्रताराश्च यज्ञा वेदास्तपांसि च । (३७।१)

ऋषीणां च गणाः सर्वे शासनं तस्य धिष्ठिताः ॥ (३७।२)

कव्याशिनां गणाः सप्त समुद्रा गिरिसिंधवः । (३८।१)

शासने तस्य वर्तन्ते काननानि सरांसि च ॥ (३८।२)

कलाः काष्ठा निमेषाश्चमुहूर्ता दिवसाः क्षपाः । (३९।१)

ऋत्वब्दपक्षमासाश्च नियोगात्तस्य धिष्ठिताः ॥ (३९।२)

युगमन्वन्तराण्यस्य शंभोस्तिष्ठन्ति शासनात् । (४०।१)

पराश्चैव परार्धाश्च कालभेदास्तथापरे ॥ (४०।२)

देवानां जातयश्चाष्टौ तिरश्चां पञ्च जातयः । (४१।१)

मनुष्याश्च प्रवर्तन्ते देवदेवस्य धीमतः ॥ (४१।२)

जातानि भूतवृन्दानि चतुर्दशसु योनिषु । (४२।१)

सर्वलोकनिषण्णानि तिष्ठन्त्यस्यैव शासनात् ॥ (४२।२)

चतुर्दशसु लोकेषु स्थिता जाताः प्रजाः प्रभोः । (४३।१)

सर्वेश्वरस्य तस्यैव नियोगवशवर्तिनः ॥ (४३।२)

पातालानि समस्तानि भुवनान्यस्य शासनात् । (४४।१)

ब्रह्माण्डानि च शेषाणि तथा सावरणानि च ॥ (४४।२)

वर्तमानानि सर्वाणि ब्रह्माण्डानि तदाज्ञया । (४५।१)

वर्तन्ते सर्वभूताद्यैः समेतानि समन्ततः ॥ (४५।२)

अतीतान्यप्यसंख्यानि ब्रह्माण्डानि तदाज्ञया । (४६।१)

प्रवृत्तानि पदार्थौघैः सहितानि समन्ततः ॥ (४६।२)

ब्रह्माण्डानि भविष्यन्ति सह वस्तुभिर् आत्मकैः । (४७।१)

करिष्यन्ति शिवस्याज्ञां सर्वैरावरणैः सह ॥ (४७।२)

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे उत्तरभागे दशमो ऽध्यायः ॥ (४८।१)