सूत उवाच । (१।१)

एवं संक्षेपतः प्रोक्तः सह्यादीनां समुद्भवः । (१।२)

यः पठेच्छृणुयाद्वापि श्रावयेद्वा द्विजोत्तमान् ॥ (१।३)

स याति ब्रह्मसायुज्यं प्रसादात्परमेष्ठिनः । (२।१)

ऋषय ऊचुः । (२।२)

कथं लिङ्गमभूल्लिङ्गे समभ्यर्च्यः स शङ्करः ॥ (२।३)

किं लिङ्गं कस् तथा लिङ्गी सूत वक्तुमिहार्हसि । (३।१)

रोमहर्षण उवाच । (३।२)

एवं देवाश् च ऋषयः प्रणिपत्य पितामहम् ॥ (३।३)

अपृच्छन् भगवंल्लिङ्गं कथमासीदिति स्वयम् । (४।१)

लिङ्गे महेश्वरो रुद्रः समभ्यर्च्यः कथं त्विति ॥ (४।२)

किं लिङ्गं कस् तथा लिङ्गी सोऽप्याह च पितामहः । (५।१)

पितामह उवाच । (५।२)

प्रधानं लिङ्गमाख्यातं लिङ्गी च परमेश्वरः ॥ (५।३)

रक्षार्थमंबुधौ मह्यं विष्णोस्त्वासीत् सुरोत्तमाः । (६।१)

वैमानिके गते सर्गे जनलोकं सहर्षिभिः ॥ (६।२)

स्थितिकाले तदा पूर्णे ततः प्रत्याहृते तथा । (७।१)

चतुर्युगसहस्रान्ते सत्यलोकं गते सुराः ॥ (७।२)

विनाधिपत्यं समतां गते ऽन्ते ब्रह्मणो मम । (८।१)

शुष्के च स्थावरे सर्वे त्वनावृष्ट्या च सर्वशः ॥ (८।२)

पशवो मानुषा वृक्षाः पिशाचाः पिशिताशनाः । (९।१)

गन्धर्वाद्याः क्रमेणैव निर्दग्धा भानुभानुभिः ॥ (९।२)

एकार्णवे महाघोरे तमोभूते समन्ततः । (१०।१)

सुष्वापांभसि योगात्मा निर्मलो निरुपप्लवः ॥ (१०।२)

सहस्रशीर्षा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् । (११।१)

सहस्रबाहुः सर्वज्ञः सर्वदेवभवोद्भवः ॥ (११।२)

हिरण्यगर्भो रजसा तमसा शङ्करः स्वयम् । (१२।१)

सत्त्वेन सर्वगो विष्णुः सर्वात्मत्वे महेश्वरः ॥ (१२।२)

कालात्मा कालनाभस्तु शुक्लः कृष्णस्तु निर्गुणः । (१३।१)

नारायणो महाबाहुः सर्वात्मा सदसन्मयः ॥ (१३।२)

तथाभूतमहं दृष्ट्वा शयानं पङ्कजेक्षणम् । (१४।१)

मायया मोहितस्तस्य तमवोचममर्षितः ॥ (१४।२)

कस्त्वं वदेति हस्तेन समुत्थाप्य सनातनम् । (१५।१)

तदा हस्तप्रहारेण तीव्रेण स दृढेन तु ॥ (१५।२)

प्रबुद्धो ऽहीयशयनात् समासीनः क्षणं वशी । (१६।१)

ददर्श निद्राविक्लिन्ननीरजामललोचनः ॥ (१६।२)

मामग्रे संस्थितं भासाध्यासितो भगवान् हरिः । (१७।१)

आह चोत्थाय भगवान् हसन्मां मधुरं सकृत् ॥ (१७।२)

स्वागतंस्वागतं वत्स पितामह महाद्युते । (१८।१)

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स्मितपूर्वं सुरर्षभाः ॥ (१८।२)

रजसा बद्धवैरश् च तमवोचं जनार्दनम् । (१९।१)

भाषसे वत्स वत्सेति सर्गसंहारकारणम् ॥ (१९।२)

माम् इहान्तःस्मितं कृत्वा गुरुः शिष्यमिवानघ । (२०।१)

कर्तारं जगतां साक्षात्प्रकृतेश् च प्रवर्तकम् ॥ (२०।२)

सनातनमजं विष्णुं विरिञ्चिं विश्वसंभवम् । (२१।१)

विश्वात्मानं विधातारं धातारं पङ्कजेक्षणम् ॥ (२१।२)

किमर्थं भाषसे मोहाद्वक्तुमर्हसि सत्वरम् । (२२।१)

सोऽपि मामाह जगतां कर्ताहमिति लोकय ॥ (२२।२)

भर्ता हर्ता भवान् अङ्गादवतीर्णो ममाव्ययात् । (२३।१)

विस्मृतो ऽसि जगन्नाथं नारायणमनामयम् ॥ (२३।२)

पुरुषं परमात्मानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम् । (२४।१)

विष्णुमच्युतमीशानं विश्वस्य प्रभवोद्भवम् ॥ (२४।२)

तवापराधो नास्त्यत्र मम मायाकृतं त्विदम् । (२५।१)

शृणु सत्यं चतुर्वक्त्र सर्वदेवेश्वरो ह्ययम् ॥ (२५।२)

कर्ता नेता च हर्ता च न मयास्ति समो विभुः । (२६।१)

अहमेव परं ब्रह्म परं तत्त्वं पितामह ॥ (२६।२)

अहमेव परं ज्योतिः परमात्मा त्वहं विभुः । (२७।१)

यद्यद्दृष्टं श्रुतं सर्वं जगत्यस्मिंश्चराचरम् ॥ (२७।२)

तत्तद्विद्धि चतुर्वक्त्र सर्वं मन्मयमित्यथ । (२८।१)

मया सृष्टं पुराव्यक्तं चतुर्विंशतिकं स्वयम् ॥ (२८।२)

नित्यान्ता ह्यणवो बद्धाः सृष्टाः क्रोधोद्भवादयः । (२९।१)

प्रसादाद्धि भवानण्डान्यनेकानीह लीलया ॥ (२९।२)

सृष्टा बुद्धिर्मया तस्यामहङ्कारस्त्रिधा ततः । (३०।१)

तन्मात्रापञ्चकं तस्मान्मनः षष्ठेन्द्रियाणि च ॥ (३०।२)

आकाशादीनि भूतानि भौतिकानि च लीलया । (३१।१)

इत्युक्तवति तस्मिंश् च मयि चापि वचस् तथा ॥ (३१।२)

आवयोश्चाभवद्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् । (३२।१)

प्रलयार्णवमध्ये तु रजसा बद्धवैरयोः ॥ (३२।२)

एतस्मिन्नन्तरे लिङ्गमभवच्चावयोः पुरः । (३३।१)

विवादशमनार्थं हि प्रबोधार्थं च भास्वरम् ॥ (३३।२)

ज्वालामालासहस्राढ्यं कालानलशतोपमम् । (३४।१)

क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तमादिमध्यान्तवर्जितम् ॥ (३४।२)

अनौपम्यमनिर्देश्यमव्यक्तं विश्वसंभवम् । (३५।१)

तस्य ज्वालासहस्रेण मोहितो भगवान् हरिः ॥ (३५।२)

मोहितं प्राह मामत्र परीक्षावो ऽग्निसंभवम् । (३६।१)

अधोगमिष्याम्यनलस्तंभस्यानुपमस्य च ॥ (३६।२)

भवानूर्ध्वं प्रयत्नेन गन्तुमर्हसि सत्वरम् । (३७।१)

एवं व्याहृत्य विश्वात्मा स्वरूपमकरोत्तदा ॥ (३७।२)

वाराहमहमप्याशु हंसत्वं प्राप्तवान्सुराः । (३८।१)

तदाप्रभृति मामाहुर्हंसं हंसो विराडिति ॥ (३८।२)

हंसहंसेति यो ब्रूयान्मां हंसः स भविष्यति । (३९।१)

सुश्वेतो ह्यनलाक्षश् च विश्वतः पक्षसंयुतः ॥ (३९।२)

मनोऽनिलजवो भूत्वा गतोऽहं चोर्ध्वतः सुराः । (४०।१)

नारायणोऽपि विश्वात्मा नीलाञ्जनचयोपमम् ॥ (४०।२)

दशयोजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतम् । (४१।१)

मेरुपर्वतवर्ष्माणं गौरतीक्ष्णाग्रदंष्ट्रिणम् ॥ (४१।२)

कालादित्यसमाभासं दीर्घघोणं महास्वरम् । (४२।१)

ह्रस्वपादं विचित्राङ्गं जैत्रं दृढम् अनौपमम् ॥ (४२।२)

वाराहमसितं रूपमास्थाय गतवानधः । (४३।१)

एवं वर्षसहस्रं तु त्वरन्विष्णुर् अधोगतः ॥ (४३।२)

नापश्यदल्पमप्यस्य मूलं लिङ्गस्य सूकरः । (४४।१)

तावत्कालं गतो ह्यूर्ध्वम् अहमप्यरिसूदनः ॥ (४४।२)

सत्वरं सर्वयत्नेन तस्यान्तं ज्ञातुमिच्छया । (४५।१)

श्रान्तो ह्यदृष्ट्वा तस्यान्तमहङ्कारादधोगतः ॥ (४५।२)

तथैव भगवान् विष्णुः श्रान्तः संत्रस्तलोचनः । (४६।१)

सर्वदेवभवस्तूर्णमुत्थितः सः महावपुः ॥ (४६।२)

समागतो मया सार्धं प्रणिपत्य महामनाः । (४७।१)

मायया मोहितः शंभोस्तस्थौ संविग्नमानसः ॥ (४७।२)

पृष्ठतः पार्श्वतश्चैव चाग्रतः परमेश्वरम् । (४८।१)

प्रणिपत्य मया सार्धं सस्मार किमिदं त्विति ॥ (४८।२)

तदा समभवत्तत्र नादो वै शब्दलक्षणः । (४९।१)

ओमोमिति सुरश्रेष्ठाः सुव्यक्तः प्लुतलक्षणः ॥ (४९।२)

किमिदं त्विति संचिन्त्य मया तिष्ठन्महास्वनम् । (५०।१)

लिङ्गस्य दक्षिणे भागे तदापश्यत्सनातनम् ॥ (५०।२)

आद्यवर्णमकारं तु उकारं चोत्तरे ततः । (५१।१)

मकारं मध्यतश्चैव नादान्तं तस्य चौमिति ॥ (५१।२)

सूर्यमण्डलवद्दृष्ट्वा वर्णमाद्यं तु दक्षिणे । (५२।१)

उत्तरे पावकप्रख्यमुकारं पुरुषर्षभः ॥ (५२।२)

शीतांशुमण्डलप्रख्यं मकारं मध्यमं तथा । (५३।१)

तस्योपरि तदापश्यच्छुद्धस्फटिकवत् प्रभुम् ॥ (५३।२)

तुरीयातीतम् अमृतं निष्कलं निरुपप्लवम् । (५४।१)

निर्द्वन्द्वं केवलं शून्यं बाह्याभ्यन्तरवर्जितम् ॥ (५४।२)

सबाह्याभ्यन्तरं चैव सबाह्याभ्यन्तरस्थितम् । (५५।१)

आदिमध्यान्तरहितमानन्दस्यापि कारणम् ॥ (५५।२)

मात्रास्तिस्रस्त्वर्धमात्रं नादाख्यं ब्रह्मसंज्ञितम् । (५६।१)

ऋग्यजुःसामवेदा वै मात्रारूपेण माधवः ॥ (५६।२)

वेदशब्देभ्य एवेशं विश्वात्मानमचिन्तयत् । (५७।१)

तदाभवदृषिर्वेद ऋषेः सारतमं शुभम् ॥ (५७।२)

तेनैव ऋषिणा विष्णुर् ज्ञातवान् परमेश्वरम् । (५८।१)

देव उवाच । (५८।२)

चिन्तया रहितो रुद्रो वाचो यन्मनसा सह ॥ (५८।३)

अप्राप्य तं निवर्तन्ते वाच्यस्त्वेकाक्षरेण सः । (५९।१)

एकाक्षरेण तद्वाच्यमृतं परमकारणम् ॥ (५९।२)

सत्यमानन्दममृतं परं ब्रह्म परात्परम् । (६०।१)

एकाक्षरादकाराख्यो भगवान्कनकाण्डजः ॥ (६०।२)

एकाक्षरादुकाराख्यो हरिः परमकारणम् । (६१।१)

एकाक्षरान्मकाराख्यो भगवान्नीललोहितः ॥ (६१।२)

सर्गकर्ता त्वकाराख्यो ह्युकाराख्यस्तु मोहकः । (६२।१)

मकाराख्यस् तयोर् नित्यम् अनुग्रहकरो ऽभवत् ॥ (६२।२)

मकाराख्यो विभुर्बीजी ह्यकारो बीजमुच्यते । (६३।१)

उकाराख्यो हरिर्योनिः प्रधानपुरुषेश्वरः ॥ (६३।२)

बीजी च बीजं तद्योनिर्नादाख्यश् च महेश्वरः । (६४।१)

बीजी विभज्य चात्मानं स्वेच्छया तु व्यवस्थितः ॥ (६४।२)

अस्य लिङ्गादभूद्बीजमकारो बीजिनः प्रभोः । (६५।१)

उकारयोनौ निक्षिप्तमवर्धत समन्ततः ॥ (६५।२)

सौवर्णमभवच्चाण्डम् आवेष्ट्याद्यं तदक्षरम् । (६६।१)

अनेकाब्दं तथा चाप्सु दिव्यमण्डं व्यवस्थितम् ॥ (६६।२)

ततो वर्षसहस्रान्ते द्विधा कृतमजोद्भवम् । (६७।१)

अण्डम् अप्सु स्थितं साक्षाद् आद्याख्येनेश्वरेण तु ॥ (६७।२)

तस्याण्डस्य शुभं हैमं कपालं चोर्ध्वसंस्थितम् । (६८।१)

जज्ञे यद्द्यौस्तदपरं पृथिवी पञ्चलक्षणा ॥ (६८।२)

तस्मादण्डोद्भवो जज्ञे त्वकाराख्यश्चतुर्मुखः । (६९।१)

स स्रष्टा सर्वलोकानां स एव त्रिविधः प्रभुः ॥ (६९।२)

एवमोमोमिति प्रोक्तमित्याहुर्यजुषां वराः । (७०।१)

यजुषां वचनं श्रुत्वा ऋचः सामानि सादरम् ॥ (७०।२)

एवमेव हरे ब्रह्मन्नित्याहुः श्रुतयस्तदा । (७१।१)

ततो विज्ञाय देवेशं यथावच्छ्रुतिसंभवैः ॥ (७१।२)

मन्त्रैर्महेश्वरं देवं तुष्टाव सुमहोदयम् । (७२।१)

आवयोः स्तुतिसंतुष्टो लिङ्गे तस्मिन्निरञ्जनः ॥ (७२।२)

दिव्यं शब्दमयं रूपमास्थाय प्रहसन् स्थितः । (७३।१)

अकारस्तस्य मूर्धा तु ललाटं दीर्घमुच्यते ॥ (७३।२)

इकारो दक्षिणं नेत्रमीकारो वामलोचनम् । (७४।१)

उकारो दक्षिणं श्रोत्रमूकारो वाममुच्यते ॥ (७४।२)

ऋकारो दक्षिणं तस्य कपोलं परमेष्ठिनः । (७५।१)

वामं कपोलम् ॠकारो ﾱ ﾲ नासापुटे उभे ॥ (७५।२)

एकारम् ओष्ठमूर्द्ध्वश् च ऐकारस्त्वधरो विभोः । (७६।१)

ओकारश् च तथौकारो दन्तपङ्क्तिद्वयं क्रमात् ॥ (७६।२)

अमस्तु तालुनी तस्य देवदेवस्य धीमतः । (७७।१)

कादिपञ्चाक्षराण्यस्य पञ्च हस्तानि दक्षिणे ॥ (७७।२)

चादिपञ्चाक्षराण्येवं पञ्च हस्तानि वामतः । (७८।१)

टादिपञ्चाक्षरं पादस् तादिपञ्चाक्षरं तथा ॥ (७८।२)

पकारमुदरं तस्य फकारः पार्श्वमुच्यते । (७९।१)

बकारो वामपार्श्वं वै भकारं स्कन्धमस्य तत् ॥ (७९।२)

मकारं हृदयं शंभोर्महादेवस्य योगिनः । (८०।१)

यकारादिसकारान्तं विभोर्वै सप्त धातवः ॥ (८०।२)

हकार आत्मरूपं वै क्षकारः क्रोध उच्यते । (८१।१)

तं दृष्ट्वा उमया सार्धं भगवन्तं महेश्वरम् ॥ (८१।२)

प्रणम्य भगवान् विष्णुः पुनश्चापश्यदूर्द्ध्वतः । (८२।१)

ओङ्कारप्रभवं मन्त्रं कलापञ्चकसंयुतम् ॥ (८२।२)

शुद्धस्फटिकसंकाशं सुभाष्टत्रिंशदक्षरम् । (८३।१)

मेधाकरम् अभूद्भूयः सर्वधर्मार्थसाधकम् ॥ (८३।२)

गायत्रीप्रभवं मन्त्रं हरितं वश्यकारकम् । (८४।१)

चतुर्विंशतिवर्णाढ्यं चतुष्कलमनुत्तमम् ॥ (८४।२)

अथर्वमसितं मन्त्रं कलाष्टकसमायुतम् । (८५।१)

अभिचारिकमत्यर्थं त्रयस्त्रिंशच्छुभाक्षरम् ॥ (८५।२)

यजुर्वेदसमायुक्तं पञ्चत्रिंशच्छुभाक्षरम् । (८६।१)

कलाष्टकसमायुक्तं सुश्वेतं शान्तिकं तथा ॥ (८६।२)

त्रयोदशकलायुक्तं बालाद्यैः सह लोहितम् । (८७।१)

सामोद्भवं जगत्याद्यं वृद्धिसंहारकारणम् ॥ (८७।२)

वर्णाः षडधिकाः षष्टिरस्य मन्त्रवरस्य तु । (८८।१)

पञ्च मन्त्रांस् तथा लब्ध्वा जजाप भगवान् हरिः ॥ (८८।२)

अथ दृष्ट्वा कलावर्णमृग्यजुःसामरूपिणम् । (८९।१)

ईशानमीशमुकुटं पुरुषास्यं पुरातनम् ॥ (८९।२)

अघोरहृदयं हृद्यं वामगुह्यं सदाशिवम् । (९०।१)

सद्यः पादं महादेवं महाभोगीन्द्रभूषणम् ॥ (९०।२)

विश्वतः पादवदनं विश्वतोऽक्षिकरं शिवम् । (९१।१)

ब्रह्मणोऽधिपतिं सर्गस्थितिसंहारकारणम् ॥ (९१।२)

तुष्टाव पुनरिष्टाभिर् वाग्भिर् वरदमीश्वरम् ॥ (९२।१)