देवा ऊचुः । (१।१)

य एष भगवान् रुद्रो ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । (१।२)

स्कन्दश्चापि तथा चेन्द्रो भुवनानि चतुर्दश । (१।३)

अश्विनौ ग्रहताराश्च नक्षत्राणि च खं दिशः ॥ (१।४)

भूतानि च तथा सूर्यः सोमश्चाष्टौ ग्रहास्तथा । (२।१)

प्राणः कालो यमो मृत्युरमृतः परमेश्वरः ॥ (२।२)

भूतं भव्यं भविष्यच्च वर्तमानं महेश्वरः । (३।१)

विश्वं कृत्स्नं जगत्सर्वं सत्यं तस्मै नमोनमः ॥ (३।२)

त्वमादौ च तथा भूतो भूर्भुवः स्वस्तथैव च । (४।१)

अन्ते त्वं विश्वरूपो ऽसि शीर्षं तु जगतः सदा ॥ (४।२)

ब्रह्मैकस्त्वं द्वित्रिधार्थमधश्च त्वं सुरेश्वरः । (५।१)

शान्तिश्च त्वं तथा पुष्टिस्तुष्टिश्चाप्यहुतं हुतम् ॥ (५।२)

विश्वं चैव तथाविश्वं दत्तं वादत्तम् ईश्वरम् । (६।१)

कृतं चाप्यकृतं देवं परमप्यपरं ध्रुवम् । (६।२)

परायणं सतां चैव ह्यसतामपि शङ्करम् ॥ (६।३)

अपाम सोमम् अमृता अभूमागन्म ज्योतिरविदाम देवान् । (७।१)

किं नूनम् अस्मान् कृणवद् अरातिः किमु धूर्तिरमृतं मर्त्यस्य ॥ (७।२)

एतज्जगद्धितं दिव्यमक्षरं सूक्ष्ममव्ययम् ॥ (८।१)

प्राजापत्यं पवित्रं च सौम्यमग्राह्यमव्ययम् । (९।१)

अग्राह्येणापि वा ग्राह्यं वायव्येन समीरणः ॥ (९।२)

सौम्येन सौम्यं ग्रसति तेजसा स्वेन लीलया । (१०।१)

तस्मै नमो ऽपसंहर्त्रे महाग्रासाय शूलिने ॥ (१०।२)

हृदिस्था देवताः सर्वा हृदि प्राणे प्रतिष्ठिताः । (११।१)

हृदि त्वमसि यो नित्यं तिस्रो मात्राः परस्तु सः ॥ (११।२)

शिरश्चोत्तरतश्चैव पादौ दक्षिणतस्तथा । (१२।१)

यो वै चोत्तरतः साक्षात्स ओङ्कारः सनातनः ॥ (१२।२)

ओङ्कारो यः स एवेह प्रणवो व्याप्य तिष्ठति । (१३।१)

अनन्तस्तारसूक्ष्मं च शुक्लं वैद्युतमेव च ॥ (१३।२)

परं ब्रह्मा स ईशान एको रुद्रः स एव च । (१४।१)

भवान्महेश्वरः साक्षान्महादेवो न संशयः ॥ (१४।२)

ऊर्ध्वमुन्नामयत्येव स ओङ्कारः प्रकीर्तितः । (१५।१)

निरुक्ति ओड़् प्रणवप्राणानवति यस्तस्मात् प्रणवः परिकीर्तितः ॥ (१५।२)

सर्वं व्याप्नोति यस्तस्मात्सर्वव्यापी सनातनः । (१६।१)

ब्रह्मा हरिश्च भगवानाद्यन्तं नोपलब्धवान् ॥ (१६।२)

तथान्ये च ततो ऽनन्तो रुद्रः परमकारणम् । (१७।१)

यस्तारयति संसारात्तार इत्यभिधीयते ॥ (१७।२)

सूक्ष्मो भूत्वा शरीराणि सर्वदा ह्यधितिष्ठति । (१८।१)

तस्मात्सूक्ष्मः समाख्यातो भगवन्नीललोहितः ॥ (१८।२)

नीलश्च लोहितश्चैव प्रधानपुरुषान्वयात् । (१९।१)

स्कन्दते ऽस्य यतः शुक्रं तथा शुक्रम् अपैति च ॥ (१९।२)

विद्योतयति यस्तस्माद्वैद्युतः परिगीयते । (२०।१)

बृहत्त्वाद् बृंहणत्वाच्च बृहते च परापरे ॥ (२०।२)

तस्माद्बृंहति यस्माद्धि परं ब्रह्मेति कीर्तितम् । (२१।१)

अद्वितीयो ऽथ भगवांस्तुरीयः परमेश्वरः ॥ (२१।२)

ईशानमस्य जगतः स्वर्दृशां चक्षुर् ईश्वरम् । (२२।१)

ईशानमिन्द्रसूरयः सर्वेषामपि सर्वदा ॥ (२२।२)

ईशानः सर्वविद्यानां यत्तदीशान उच्यते । (२३।१)

यदीक्षते च भगवान्निरीक्ष्यमिति चाज्ञया ॥ (२३।२)

आत्मज्ञानं महादेवो योगं गमयति स्वयम् । (२४।१)

भगवांश्चोच्यते देवो देवदेवो महेश्वरः ॥ (२४।२)

सर्वांल्लोकान्क्रमेणैव यो गृह्णति महेश्वरः । (२५।१)

विसृजत्येष देवेशो वासयत्यपि लीलया ॥ (२५।२)

एषो हि देवः प्रदिशो ऽनुसर्वाः पूर्वो हि जातः स उ गर्भे अन्तः । (२६।१)

स एव जातः स जनिष्यमाणः प्रत्यङ्मुखास्तिष्ठति सर्वतोमुखः ॥ (२६।२)

उपासितव्यं यत्नेन तदेतत्सद्भिरव्ययम् । (२७।१)

यतो वाचो निवर्तन्ते ह्यप्राप्य मनसा सह ॥ (२७।२)

तदग्रहणमेवेह यद्वाग्वदति यत्नतः । (२८।१)

अपरं च परं वेति परायणमिति स्वयम् ॥ (२८।२)

वदन्ति वाचः सर्वज्ञं शङ्करं नीललोहितम् । (२९।१)

एष सर्वो नमस्तस्मै पुरुषः पिङ्गलः शिवः ॥ (२९।२)

स एष स महारुद्रो विश्वं भूतं भविष्यति । (३०।१)

भुवनं बहुधा जातं जायमानमितस्ततः ॥ (३०।२)

हिरण्यबाहुर्भगवान् हिरण्यपतिरीश्वरः । (३१।१)

अंबिकापतिरीशानो हेमरेता वृषध्वजः ॥ (३१।२)

उमापतिर्विरूपाक्षो विश्वसृग्विश्ववाहनः । (३२।१)

ब्रह्माणं विदधे यो ऽसौ पुत्रमग्रे सनातनम् ॥ (३२।२)

प्रहिणोति स्म तस्यैव ज्ञानमात्मप्रकाशकम् । (३३।१)

तमेकं पुरुषं रुद्रं पुरुहुतं पुरुष्टुतम् ॥ (३३।२)

वालाग्रमात्रं हृदयस्य मध्ये विश्वं देवं वह्निरूपं वरेण्यम् । (३४।१)

तमात्मस्थं ये ऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ (३४।२)

महतो यो महीयांश्च ह्यणोरप्यणुरव्ययः । (३५।१)

गुहायां निहितश्चात्मा जन्तोरस्य महेश्वरः ॥ (३५।२)

वेश्मभूतो ऽस्य विश्वस्य कमलस्थो हृदि स्वयम् । (३६।१)

गह्वरं गहनं तत्स्थं तस्यान्तश्चोर्ध्वतः स्थितः ॥ (३६।२)

तत्रापि दह्रं गगनम् ओङ्कारं परमेश्वरम् । (३७।१)

वालाग्रमात्रं तन्मध्ये ऋतं परमकारणम् ॥ (३७।२)

सत्यं ब्रह्म महादेवं पुरुषं कृष्णपिङ्गलम् । (३८।१)

ऊर्ध्वरेतसम् ईशानं विरूपाक्षमजोद्भवम् ॥ (३८।२)

अधितिष्ठति योनिं यो योनिं वाचैक ईश्वरः । (३९।१)

देहं पञ्चविधं येन तमीशानं पुरातनम् ॥ (३९।२)

प्राणेष्वन्तर्मनसो लिङ्गमाहुर्यस्मिन्क्रोधो या च तृष्णा क्षमा च । (४०।१)

तृष्णां छित्त्वा हेतुजालस्य मूलं बुद्ध्या चिन्त्यं स्थापयित्वा च रुद्रे ॥ (४०।२)

एकं तमाहुर्वै रुद्रं शाश्वतं परमेश्वरम् । (४१।१)

परात्परतरं वापि परात्परतरं ध्रुवम् ॥ (४१।२)

ब्रह्मणो जनकं विष्णोर्वह्नेर्वायोः सदाशिवम् । (४२।१)

ध्यात्वाग्निना च शोध्याङ्गं विशोध्य च पृथक्पृथक् ॥ (४२।२)

पञ्चभूतानि संयम्य मात्राविधिगुणक्रमात् । (४३।१)

मात्राः पञ्च चतस्रश्च त्रिमात्रा द्विस्ततः परम् ॥ (४३।२)

एकमात्रममात्रं हि द्वादशान्ते व्यवस्थितम् । (४४।१)

स्थित्वा स्थाप्यामृतो भूत्वा व्रतं पाशुपतं चरेत् ॥ (४४।२)

एतद्व्रतं पाशुपतं चरिष्यामि समासतः । (४५।१)

अग्निमाधाय विधिवद् ऋग्यजुःसामसंभवैः ॥ (४५।२)

उपोषितः शुचिः स्नातः शुक्लांबरधरः स्वयम् । (४६।१)

शुक्लयज्ञोपवीति च शुक्लमाल्यानुलेपनः ॥ (४६।२)

जुहुयाद् विरजो विद्वान् विरजाश्च भविष्यति । (४७।१)

वायवः पञ्च शुध्यतां वाङ्मनश्चरणादयः ॥ (४७।२)

श्रोत्रं जिह्वा ततः प्राणस्ततो बुद्धिस्तथैव च । (४८।१)

शिरः पाणिस्तथा पार्श्वं पृष्ठोदरमनन्तरम् ॥ (४८।२)

जङ्घे शिश्नम् उपस्थं च पायुर्मेढ्रं तथैव च । (४९।१)

त्वचा मांसं च रुधिरं मेदो ऽस्थीनि तथैव च ॥ (४९।२)

शब्दः स्पर्शं च रूपं च रसो गन्धस्तथैव च । (५०।१)

भूतानि चैव शुध्यन्तां देहे मेदादयस्तथा ॥ (५०।२)

अन्नं प्राणे मनो ज्ञानं शुध्यन्तां वै शिवेच्छया । (५१।१)

हुत्वाज्येन समिद्भिश्च चरुणा च यथाक्रमम् ॥ (५१।२)

उपसंहृत्य रुद्राग्निं गृहीत्वा भस्म यत्नतः । (५२।१)

अग्निरित्यादिना धीमान् विमृज्याङ्गानि संस्पृशेत् ॥ (५२।२)

एतत्पाशुपतं दिव्यं व्रतं पाशविमोचनम् । (५३।१)

ब्राह्मणानां हितं प्रोक्तं क्षत्रियाणां तथैव च ॥ (५३।२)

वैश्यानामपि योग्यानां यतीनां तु विशेषतः । (५४।१)

वानप्रस्थाश्रमस्थानां गृहस्थानां सतामपि ॥ (५४।२)

विमुक्तिर्विधिनानेन दृष्ट्वा वै ब्रह्मचारिणाम् । (५५।१)

अग्निरित्यादिना भस्म गृहीत्वा ह्यग्निहोत्रजम् ॥ (५५।२)

सो ऽपि पाशुपतो विप्रो विमृज्याङ्गानि संस्पृशेत् । (५६।१)

भस्माच्छन्नो द्विजो विद्वान् महापातकसंभवैः ॥ (५६।२)

पापैर् विमुच्यते सद्यो मुच्यते च न संशयः । (५७।१)

वीर्यम् अग्नेर्यतो भस्म वीर्यवान्भस्मसंयुतः ॥ (५७।२)

भस्मस्नानरतो विप्रो भस्मशायी जितेन्द्रियः । (५८।१)

सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवसायुज्यमाप्नुयात् ॥ (५८।२)

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन भूत्यङ्गं पूजयेद् बुधः । (५९।१)

रेरेकारो न कर्तव्यस् तुंतुंकारस्तथैव च ॥ (५९।२)

न तत्क्षमति देवेशो ब्रह्मा वा यदि केशवः । (६०।१)

मम पुत्रो भस्मधारी गणेशश्च वरानने ॥ (६०।२)

तेषां विरुद्धं यत्त्याज्यं स याति नरकार्णवम् । (६१।१)

गृहस्थो ब्रह्महीनोऽपि त्रिपुण्ड्रं यो न कारयेत् ॥ (६१।२)

पूजा कर्म क्रिया तस्य दानं स्नानं तथैव च । (६२।१)

निष्फलं जायते सर्वं यथा भस्मनि वै हुतम् ॥ (६२।२)

तस्माच्च सर्वकार्येषु त्रिपुण्ड्रं धारयेद्बुधः । (६३।१)

इत्युक्त्वा भगवान्ब्रह्मा स्तुत्वा देवैः समं प्रभुः ॥ (६३।२)

भस्माच्छन्नैः स्वयं छन्नो विरराम विशांपते । (६४।१)

अथ तेषां प्रसादार्थं पशूनां पतिरीश्वरः ॥ (६४।२)

सगणश्चांबया सार्धं सान्निध्यमकरोत्प्रभुः । (६५।१)

अथ संनिहितं रुद्रं तुष्टुवुः सुरपुङ्गवम् ॥ (६५।२)

रुद्राध्यायेन सर्वेशं देवदेवम् उमापतिम् । (६६।१)

देवोऽपि देवानालोक्य घृणया वृषभध्वजः ॥ (६६।२)

तुष्टोऽस्मीत्याह देवेभ्यो वरं दातुं सुरारिहा ॥ (६७।१)

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे उत्तरभागे ऽष्टादशो ऽध्यायः ॥ (६८।१)