सनत्कुमार उवाच । (१।१)

पुनरेव महाबुद्धे श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । (१।२)

बहुभिर्बहुधा शब्दैः शब्दितानि मुनीश्वरैः ॥ (१।३)

शैलादिरुवाच । (२।१)

पुनः पुनः प्रवक्ष्यामि शिवरूपाणि ते मुने । (२।२)

बहुभिर्बहुधा शब्दैः शब्दितानि मुनीश्वरैः ॥ (२।३)

क्षेत्रज्ञः प्रकृतिर्व्यक्तं कालात्मेति मुनीश्वरैः । (३।१)

उच्यते कैश्चिदाचार्यैरागमार्णवपारगैः ॥ (३।२)

क्षेत्रज्ञं पुरुषं प्राहुः प्रधानं प्रकृतिं बुधाः । (४।१)

विकारजातं निःशेषं प्रकृतेर्व्यक्तमित्यपि ॥ (४।२)

प्रधानव्यक्तयोः कालः परिणामैककारणम् । (५।१)

तच्चतुष्टयमीशस्य रूपाणां हि चतुष्टयम् ॥ (५।२)

हिरण्यगर्भं पुरुषं प्रधानं व्यक्तरूपिणम् । (६।१)

कथयन्ति शिवं केचिदाचार्याः परमेश्वरम् ॥ (६।२)

हिरण्यगर्भः कर्तास्य भोक्ता विश्वस्य पूरुषः । (७।१)

विकारजातं व्यक्ताख्यं प्रधानं कारणं परम् ॥ (७।२)

तेषां चतुष्टयं बुद्धेः शिवरूपचतुष्टयम् । (८।१)

प्रोच्यते शङ्करादन्यदस्ति वस्तु न किंचन ॥ (८।२)

पिण्डजातिस्वरूपी तु कथ्यते कैश्चिद् ईश्वरः । (९।१)

चराचरशरीराणि पिण्डाख्यान्य् अखिलान्य् अपि ॥ (९।२)

सामान्यानि समस्तानि महासामान्यमेव च । (१०।१)

कथ्यन्ते जातिशब्देन तानि रूपाणि धीमतः ॥ (१०।२)

विराट् हिरण्यगर्भात्मा कैश्चिदीशो निगद्यते । (११।१)

हिरण्यगर्भो लोकानां हेतुर्लोकात्मको विराट् ॥ (११।२)

सूत्राव्याकृतरूपं तं शिवं शंसन्ति केचन । (१२।१)

अव्याकृतं प्रधानं हि तद्रूपं परमेष्ठिनः ॥ (१२।२)

लोका येनैव तिष्ठन्ति सूत्रे मणिगणा इव । (१३।१)

तत्सूत्रमिति विज्ञेयं रूपमद्भुतविक्रमम् ॥ (१३।२)

अन्तर्यामी परः कैश्चित्कैश्चिदीशः प्रकीर्त्यते । (१४।१)

स्वयंज्योतिः स्वयंवेद्यः शिवः शंभुर्महेश्वरः ॥ (१४।२)

सर्वेषामेव भूतानामन्तर्यामी शिवः स्मृतः । (१५।१)

सर्वेषामेव भूतानां परत्वात्पर उच्यते ॥ (१५।२)

परमात्मा शिवः शंभुः शङ्करः परमेश्वरः । (१६।१)

प्राज्ञतैजसविश्वाख्यं तस्य रूपत्रयं विदुः ॥ (१६।२)

सुषुप्तिस्वप्नजाग्रन्तमवस्थात्रयमेव तत् । (१७।१)

विराट् हिरण्यगर्भाख्यम् अव्याकृतपदाह्वयम् ॥ (१७।२)

तुरीयस्य शिवस्यास्य अवस्थात्रयगामिनः । (१८।१)

हिरण्यगर्भः पुरुषः काल इत्य् एव कीर्तिताः ॥ (१८।२)

तिस्रो ऽवस्था जगत्सृष्टिस्थितिसंहारहेतवः । (१९।१)

भवविष्णुविरिञ्चाख्यमवस्थात्रयमीशितुः ॥ (१९।२)

आराध्य भक्त्या मुक्तिं च प्राप्नुवन्ति शरीरिणः । (२०।१)

कर्ता क्रिया च कार्यं च करणं चेति सूरिभिः ॥ (२०।२)

शंभोश्चत्वारि रूपाणि कीर्त्यन्ते परमेष्ठिनः । (२१।१)

प्रमाता च प्रमाणं च प्रमेयं प्रमितिस्तथा ॥ (२१।२)

चत्वार्येतानि रूपाणि शिवस्यैव न संशयः । (२२।१)

ईश्वराव्याकृतप्राणविराड्भूतेन्द्रियात्मकम् ॥ (२२।२)

शिवस्यैव विकारो ऽयं समुद्रस्येव वीचयः । (२३।१)

ईश्वरं जगतामाहुर्निमित्तं कारणं तथा ॥ (२३।२)

अव्याकृतं प्रधानं हि तदुक्तं वेदवादिभिः । (२४।१)

हिरण्यगर्भः प्राणाख्यो विराट् लोकात्मकः स्मृतः ॥ (२४।२)

महाभूतानि भूतानि कार्याणि इन्द्रियाणि च । (२५।१)

शिवस्यैतानि रूपाणि शंसन्ति मुनिसत्तमाः ॥ (२५।२)

परमात्मा शिवादन्यो नास्तीति कवयो विदुः । (२६।१)

शिवजातानि तत्त्वानि पञ्चविंशन्मनीषिभिः ॥ (२६।२)

उक्तानि न तदन्यानि सलिलादूर्मिवृन्दवत् । (२७।१)

पञ्चविंशत्पदार्थेभ्यः शिवतत्त्वं परं विदुः ॥ (२७।२)

तानि तस्मादनन्यानि सुवर्णकटकादिवत् । (२८।१)

सदाशिवेश्वराद्यानि तत्त्वानि शिवतत्त्वतः ॥ (२८।२)

जातानि न तदन्यानि मृद्द्रव्यं कुंभभेदवत् । (२९।१)

माया विद्या क्रिया शक्तिर्ज्ञानशक्तिः क्रियामयी ॥ (२९।२)

जाताः शिवान्न संदेहः किरणा इव सूर्यतः । (३०।१)

सर्वात्मकं शिवं देवं सर्वाश्रयविधायिनम् ॥ (३०।२)

भजस्व सर्वभावेन श्रेयश्चेत्प्राप्तुमिच्छसि ॥ (३१।१)

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे उत्तरभागे षोडशो ऽध्यायः ॥ (३२।१)