ऋषय ऊचुः । (१।१)

कथं पशुपतिं दृष्ट्वा पशुपाशविमोक्षणम् । (१।२)

पशुत्वं तत्यजुर्देवास्तन्नो वक्तुमिहार्हसि ॥ (१।३)

सूत उवाच । (२।१)

पुरा कैलासशिखरे भोग्याख्ये स्वपुरे स्थितम् । (२।२)

समेत्य देवाः सर्वज्ञमाजग्मुस्तत्प्रसादतः ॥ (२।३)

हिताय सर्वदेवानां ब्रह्मणा च जनार्दनः । (३।१)

गरुडस्य तथा स्कन्धमारुह्य पुरुषोत्तमः ॥ (३।२)

जगाम देवताभिर् वै देवदेवान्तिकं हरिः । (४।१)

सर्वे सम्प्राप्य देवस्य सार्धं गिरिवरं शुभम् ॥ (४।२)

सेन्द्राः ससाध्याः सयमाः प्रणेमुर् गिरिमुत्तमम् । (५।१)

भगवान् वासुदेवो ऽसौ गरुडाद् गरुडध्वजः । (५।२)

अवतीर्य गिरिं मेरुमारुरोह सुरोत्तमैः ॥ (५।३)

देस्च्रिप्तिओन् ओड़् म्त्। मेरुसकलदुरितहीनं सर्वदं भोगमुख्यं मुदितकुररवृन्दं नादितं नागवृन्दैः । (६।१)

मधुररणितगीतं सानुकूलान्धकारं पदरचितवनान्तं कान्तवातान्ततोयम् ॥ (६।२)

भवनशतसहस्रैर् जुष्टम् आदित्यकल्पैर् ललितगतिविदग्धैर् हंसवृन्दैश् च भिन्नम् । (७।१)

धवखदिरपलाशैश् चन्दनाद्यैश् च वृक्षैर्द्विजवरगणवृन्दैः कोकिलाद्यैर्द्विरेफैः ॥ (७।२)

क्वचिदशेषसुरद्रुमसंकुलं कुरबकैः प्रियकैस्तिलकैस् तथा । (८।१)

बहुकदम्बतमाललतावृतं गिरिवरं शिखरैर्विविधैस् तथा ॥ (८।२)

देस्च्रिप्तिओन् ओड़् शिवस् चित्य् ओन् म्त्। मेरुगिरेः पृष्ठे परं शार्वं कल्पितं विश्वकर्मणा । (९।१)

क्रीडार्थं देवदेवस्य भवस्य परमेष्ठिनः ॥ (९।२)

अपश्यंस्तत्पुरं देवाः सेन्द्रोपेन्द्राः समाहिताः । (१०।१)

प्रणेमुर्दूरतश्चैव प्रभावादेव शूलिनः ॥ (१०।२)

सहस्रसूर्यप्रतिमं महान्तं सहस्रशः सर्वगुणैश् च भिन्नम् । (११।१)

जगाम कैलासगिरिं महात्मा मेरुप्रभागे पुरमादिदेवः ॥ (११।२)

ततोऽथ नारिगजवाजिसंकुलं रथैर् अनेकैर् अमरारिसूदनः । (१२।१)

गणैर्गणेशैश् च गिरीन्द्रसन्निभं महापुरद्वारमजो हरिश् च ॥ (१२।२)

अथ जांबूनदमयैर्भवनैर्मणिभूषितैः । (१३।१)

विमानैर्विविधाकारैः प्राकारैश् च समावृतम् ॥ (१३।२)

दृष्ट्वा शंभोः पुरं बाह्यं देवैः सब्रह्मकैर्हरिः । (१४।१)

प्रहृष्टवदनो भूत्वा प्रविवेश ततः पुरम् ॥ (१४।२)

हर्म्यप्रासादसम्बाधं महाट्टालसमन्वितम् । (१५।१)

द्वितीयं देवदेवस्य चतुर्द्वारं सुशोभनम् ॥ (१५।२)

वज्रवैडूर्यमाणिक्यमणिजालैः समावृतम् । (१६।१)

दोलाविक्षेपसंयुक्तं घण्टाचामरभूषितम् ॥ (१६।२)

मृदङ्गमुरजैर्जुष्टं वीणावेणुनिनादितम् । (१७।१)

नृत्यद्भिर् अप्सरःसंघैर् भूतसंघैश् च संवृतम् । (१७।२)

देवेन्द्रभवनाकारैर् भवनैर् दृष्टिमोहनैः ॥ (१७।३)

प्रासादशृङ्गेष्वथ पौरनार्यः सहस्रशः पुष्पफलाक्षताद्यैः । (१८।१)

स्थिताः करैस्तस्य हरेः समन्तात्प्रचिक्षिपुर्मूर्ध्नि यथा भवस्य ॥ (१८।२)

दृष्ट्वा नार्यस्तदा विष्णुं मदाघूर्णितलोचनाः ॥ (१९।१)

विशालजघनाः सद्यो ननृतुर्मुमुदुर्जगुः । (२०।१)

काश्चिद्दृष्ट्वा हरिं नार्यः किंचित् प्रहसिताननाः ॥ (२०।२)

किंचिद् विस्रस्तवस्त्राश् च स्रस्तकाञ्चीगुणा जगुः । (२१।१)

चतुर्थं पञ्चमं चैव षष्ठं च सप्तमं तथा ॥ (२१।२)

अष्टमं नवमं चैव दशमं च पुरोत्तमम् । (२२।१)

अतीत्यासाद्य देवस्य पुरं शंभोः सुशोभनम् ॥ (२२।२)

सुवृत्तं सुतरां शुभ्रं कैलासशिखरे शुभे । (२३।१)

सूर्यमण्डलसंकाशैर्विमानैश् च विभूषितम् ॥ (२३।२)

स्फाटिकैर् मण्डपैः शुभ्रैर्जांबूनदमयैस् तथा । (२४।१)

नानारत्नमयैश्चैव दिग्विदिक्षु विभूषितम् ॥ (२४।२)

गोपुरैर्गोपतेः शंभोर्नानाभूषणभूषितैः । (२५।१)

अनेकैः सर्वतोभद्रैः सर्वरत्नमयैस् तथा ॥ (२५।२)

प्राकारैर्विविधाकारैरष्टाविंशतिभिर् वृतम् । (२६।१)

उपद्वारैर्महाद्वारैर् विदिक्षु विविधैर्दृढैः ॥ (२६।२)

गुह्यालयैर्गुह्यगृहैर्गुहस्य भवनैः शुभैः । (२७।१)

ग्राम्यैर् अन्यैर् महाभागा मौक्तिकैर् दृष्टिमोहनैः ॥ (२७।२)

गणेशायतनैर् दिव्यैः पद्मरागमयैस् तथा । (२८।१)

चन्दनैर्विविधाकारैः पुष्पोद्यानैश् च शोभनैः ॥ (२८।२)

तडागैर् दिर्घिकाभिश् च हेमसोपानपङ्क्तिभिः । (२९।१)

स्त्रीणां गतिजितैर् हंसैः सेविताभिः समन्ततः ॥ (२९।२)

मयूरैश्चैव कारण्डैः कोकिलैश्चक्रवाककैः । (३०।१)

शोभिताभिश् च वापीभिर् दिव्यामृतजलैस् तथा ॥ (३०।२)

संलापालापकुशलैः सर्वाभरणभूषितैः । (३१।१)

स्तनभारावनम्रैश् च मदाघूर्णितलोचनैः ॥ (३१।२)

गेयनादरतैर्दिव्यै रुद्रकन्यासहस्रकैः । (३२।१)

नृत्यद्भिर् अप्सरःसंघैर् अमरैरपि दुर्लभैः ॥ (३२।२)

प्रफुल्लांबुजवृन्दाद्यैस् तथा द्विजवरैरपि । (३३।१)

रुद्रस्त्रीगणसंकीर्णैर् जलक्रीडारतैस् तथा ॥ (३३।२)

रतोत्सवरतैश्चैव ललितैश् च पदे पदे । (३४।१)

ग्रामरागानुरक्तैश् च पद्मरागसमप्रभैः ॥ (३४।२)

स्त्रीसंघैर् देवदेवस्य भवस्य परमात्मनः । (३५।१)

दृष्ट्वा विस्मयमापन्नास्तस्थुर्देवाः समन्ततः ॥ (३५।२)

तत्रैव ददृशुर्देवा वृन्दं रुद्रगणस्य च । (३६।१)

गणेश्वराणां वीराणामपि वृन्दं सहस्रशः ॥ (३६।२)

सुवर्णकृतसोपानान् वज्रवैडूर्यभूषितान् । (३७।१)

स्फाटिकान् देवदेवस्य ददृशुस्ते विमानकान् ॥ (३७।२)

तेषां शृङ्गेषु हृष्टाश् च नार्यः कमललोचनाः । (३८।१)

विशालजघना यक्षा गन्धर्वाप्सरसस् तथा ॥ (३८।२)

किन्नर्यः किंनराश्चैव भुजङ्गाः सिद्धकन्यकाः । (३९।१)

नानावेषधराश्चान्या नानाभूषणभूषिताः ॥ (३९।२)

नानाप्रभावसंयुक्ता नानाभोगरतिप्रियाः । (४०।१)

नीलोत्पलदलप्रख्याः पद्मपत्रायतेक्षणाः ॥ (४०।२)

पद्मकिञ्जल्कसंकाशैरंशुकैरतिशोभनाः । (४१।१)

वलयैर्नूपुरैर्हारैश्छत्रैश्चित्रैस्तथांशुकैः ॥ (४१।२)

भूषिता भूषितैश् चान्यैर् मण्डिता मण्डनप्रियाः । (४२।१)

दृष्ट्वाथ वृन्दं सुरसुन्दरीणां गणेश्वराणां सुरसुन्दरीणाम् । (४२।२)

जग्मुर्गणेशस्य पुरं सुरेशाः पुरद्विषः शक्रपुरोगमाश् च ॥ (४२।३)

दृष्ट्वा च तस्थुः सुरसिद्धसंघाः पुरस्य मध्ये पुरुहूतपूर्वाः । (४३।१)

भवस्य बालार्कसहस्रवर्णं विमानमाद्यं परमेश्वरस्य ॥ (४३।२)

अथ तस्य विमानस्य द्वारि संस्थं गणेश्वरम् । (४४।१)

नन्दिनं ददृशुः सर्वे देवाः शक्रपुरोगमाः ॥ (४४।२)

तं दृष्ट्वा नन्दिनं सर्वे प्रणम्याहुर् गणेश्वरम् । (४५।१)

जयेति देवास्तं दृष्ट्वा सोऽप्याह च गणेश्वरः ॥ (४५।२)

भो भो देवा महाभागाः सर्वे निर्धूतकल्मषाः । (४६।१)

सम्प्राप्ताः सर्वलोकेशा वक्तुमर्हथ सुव्रताः ॥ (४६।२)

तमाहुर्वरदं देवं वारणेन्द्रसमप्रभम् । (४७।१)

पशुपाशविमोक्षार्थं दर्शयास्मान् महेश्वरम् ॥ (४७।२)

पुरा पुरत्रयं दग्धुं पशुत्वं परिभाषितम् । (४८।१)

शङ्किताश् च वयं तत्र पशुत्वं प्रति सुव्रत ॥ (४८।२)

व्रतं पाशुपतं प्रोक्तं भवेन परमेष्ठिना । (४९।१)

व्रतेनानेन भूतेश पशुत्वं नैव विद्यते ॥ (४९।२)

अथ द्वादशवर्षं वा मासद्वादशकं तु वा । (५०।१)

दिनद्वादशकं वापि कृत्वा तद् व्रतम् उत्तमम् ॥ (५०।२)

मुच्यन्ते पशवः सर्वे पशुपाशैर्भवस्य तु । (५१।१)

दर्शयामास तान्देवान्नारायणपुरोगमान् ॥ (५१।२)

नन्दी शिलादतनयः सर्वभूतगणाग्रणीः । (५२।१)

तं दृष्ट्वा देवमीशानं सांबं सगणम् अव्ययम् ॥ (५२।२)

प्रणेमुस् तुष्टुवुश् चैव प्रीतिकण्टकितत्वचः । (५३।१)

विज्ञाप्य शितिकण्ठाय पशुपाशविमोक्षणम् ॥ (५३।२)

तस्थुस्तदाग्रतः शंभोः प्रणिपत्य पुनः पुनः । (५४।१)

ततः सम्प्रेक्ष्य तान् सर्वान्देवदेवो वृषध्वजः ॥ (५४।२)

विशोध्य तेषां देवानां पशुत्वं परमेश्वरः । (५५।१)

व्रतं पाशुपतं चैव स्वयं देवो महेश्वरः ॥ (५५।२)

उपदिश्य मुनीनां च सहास्ते चांबया भवः । (५६।१)

तदाप्रभृति ते देवाः सर्वे पाशुपताः स्मृताः ॥ (५६।२)

पशूनां च पतिर्यस्मात्तेषां साक्षाद्धि देवताः । (५७।१)

तस्मात्पाशुपताः प्रोक्तास्तपस्तेपुश् च ते पुनः ॥ (५७।२)

ततो द्वादशवर्षान्ते मुक्तपाशाः सुरोत्तमाः । (५८।१)

ययुर्यथागतं सर्वे ब्रह्मणा सह विष्णुना ॥ (५८।२)

एतद्वः कथितं सर्वं पितामहमुखाच्छ्रुतम् । (५९।१)

पुरा सनत्कुमारेण तस्माद्व्यासेन धीमता ॥ (५९।२)

यः श्रावयेच्छुचिर् विप्राञ्छृणुयाद्वा शुचिर्नरः । (६०।१)

स देहभेदमासाद्य पशुपाशैः प्रमुच्यते ॥ (६०।२)

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे पाशुपतव्रतमाहात्म्यं नामाशीतितमो ऽध्यायः ॥ (६१।१)