सनत्कुमार उवाच । (१।१)

मूर्तयो ऽष्टौ ममाचक्ष्व शङ्करस्य महात्मनः । (१।२)

विश्वरूपस्य देवस्य गणेश्वर महामते ॥ (१।३)

नन्दिकेश्वर उवाच । (२।१)

हन्त ते कथयिष्यामि महिमानमुमापतेः । (२।२)

विश्वरूपस्य देवस्य सरोजभवसंभव ॥ (२।३)

भूर् आपो ऽग्निर् मरुद् व्योम भास्करो दीक्षितः शशी । (३।१)

भवस्य मूर्तयः प्रोक्ताः शिवस्य परमेष्ठिनः ॥ (३।२)

खात्मेन्दुवह्निसूर्यांभोधरापवन इत्यपि । (४।१)

तस्याष्ट मूर्तयः प्रोक्ता देवदेवस्य धीमतः ॥ (४।२)

अग्निहोत्रेऽर्पिते तेन सूर्यात्मनि महात्मनि । (५।१)

तद्विभूतिस्तथा सर्वे देवास्तृप्यन्ति सर्वदाः ॥ (५।२)

वृक्षस्य मूलसेकेन यथा शाखोपशाखिकाः । (६।१)

तथा तस्यार्चया देवास् तथा स्युस् तद्विभूतयः ॥ (६।२)

तस्य द्वादशधा भिन्नं रूपं सूर्यात्मकं प्रभोः । (७।१)

सर्वदेवात्मकं याज्यं यजन्ति मुनिपुङ्गवाः ॥ (७।२)

अमृताख्या कला तस्य सर्वस्यादित्यरूपिणः । (८।१)

भूतसंजीवनी चेष्टा लोके ऽस्मिन् पीयते सदा ॥ (८।२)

चन्द्राख्यकिरणास्तस्य धूर्जटेर्भास्करात्मनः । (९।१)

ओषधीनां विवृद्ध्यर्थं हिमवृष्टिं वितन्वते ॥ (९।२)

इदेन्तिड़िचतिओन् ओड़् शिव अन्द् सूर्यशुक्लाख्या रश्मयस्तस्य शंभोर्मार्तण्डरूपिणः । (१०।१)

धर्मं वितन्वते लोके सस्यपाकादिकारणम् ॥ (१०।२)

दिवाकरात्मनस्तस्य हरिकेशाह्वयः करः । (११।१)

नक्षत्रपोषकश्चैव प्रसिद्धः परमेष्ठिनः ॥ (११।२)

विश्वकर्माह्वयस्तस्य किरणो बुधपोषकः । (१२।१)

सर्वेश्वरस्य देवस्य सप्तसप्तिस्वरूपिणः ॥ (१२।२)

विश्वव्यच इति ख्यातः किरणस्तस्य शूलिनः । (१३।१)

शुक्रपोषकभावेन प्रतीतः सूर्यरूपिणः ॥ (१३।२)

संयद्वसुर् इति ख्यातो यस्य रश्मिस्त्रिशूलिनः । (१४।१)

लोहिताङ्गं प्रपुष्णाति सहस्रकिरणात्मनः ॥ (१४।२)

अर्वावसुर् इति ख्यातो रश्मिस्तस्य पिनाकिनः । (१५।१)

बृहस्पतिं प्रपुष्णाति सर्वदा तपनात्मनः ॥ (१५।२)

स्वराडिति समाख्यातः शिवस्यांशुः शनैश्चरम् । (१६।१)

हरिदश्वात्मनस्तस्य प्रपुष्णाति दिवानिशम् ॥ (१६।२)

सूर्यात्मकस्य देवस्य विश्वयोनेरुमापतेः । (१७।१)

सुषुम्णाख्यः सदा रश्मिः पुष्णाति शिशिरद्युतिम् ॥ (१७।२)

सौम्यानां वसुजातानां प्रकृतित्वमुपागता । (१८।१)

तस्य सोमाह्वया मूर्तिः शङ्करस्य जगद्गुरोः ॥ (१८।२)

तस्य सोमात्मकं रूपं शुक्रत्वेन व्यवस्थितम् । (१९।१)

शरीरभाजां सर्वेषां देवस्यान्तकशासिनः ॥ (१९।२)

शरीरिणामशेषाणां मनस्येव व्यवस्थितम् । (२०।१)

वपुः सोमात्मकं शंभोस्तस्य सर्वजगद्गुरोः ॥ (२०।२)

शंभोः षोडशधा भिन्ना स्थितामृतकलात्मनः । (२१।१)

सर्वभूतशरीरेषु सोमाख्या मूर्तिरुत्तमा ॥ (२१।२)

देवान्पितॄंश् च पुष्णाति सुधयामृतया सदा । (२२।१)

मूर्तिः सोमाह्वया तस्य देवदेवस्य शासितुः ॥ (२२।२)

पुष्णात्योषधिजातानि देहिनामात्मशुद्धये । (२३।१)

सोमाह्वया तनुस्तस्य भवानीमिति निर्दिशेत् ॥ (२३।२)

यज्ञानां पतिभावेन जीवानां तपसामपि । (२४।१)

प्रसिद्धरूपमेतद्वै सोमात्मकम् उमापतेः ॥ (२४।२)

जलानामोषधीनां च पतिभावेन विश्रुतम् । (२५।१)

सोमात्मकं वपुस्तस्य शंभोर्भगवतः प्रभोः ॥ (२५।२)

देवो हिरण्मयो मृष्टः परस्परविवेकिनः । (२६।१)

करणानामशेषाणां देवतानां निराकृतिः ॥ (२६।२)

जीवत्वेन स्थिते तस्मिञ्छिवे सोमात्मके प्रभौ । (२७।१)

मधुरा विलयं याति सर्वलोकैकरक्षिणी ॥ (२७।२)

यजमानाह्वया मूर्तिः शैवी हव्यैरहर्निशम् । (२८।१)

पुष्णाति देवताः सर्वाः कव्यैः पितृगणानपि ॥ (२८।२)

यजमानाह्वया या सा तनुश्चाहुतिजा तया । (२९।१)

वृष्ट्या भावयति स्पष्टं सर्वमेव परापरम् ॥ (२९।२)

अन्तःस्थं च बहिःस्थं च ब्रह्माण्डानां स्थितं जलम् । (३०।१)

भूतानां च शरीरस्थं शंभोर्मूर्तिर्गरीयसी ॥ (३०।२)

नदीनाममृतं साक्षान्नदानामपि सर्वदा । (३१।१)

समुद्राणां च सर्वत्र व्यापी सर्वमुमापतिः ॥ (३१।२)

संजीविनी समस्तानां भूतानामेव पाविनी । (३२।१)

अंबिका प्राणसंस्था या मूर्तिर् अम्बुमयी परा ॥ (३२।२)

अन्तःस्थश् च बहिःस्थश् च ब्रह्माण्डानां विभावसुः । (३३।१)

यज्ञानां च शरीरस्थः शंभोर्मूर्तिर्गरीयसी ॥ (३३।२)

शरीरस्था च भूतानां श्रेयसी मूर्तिरैश्वरी । (३४।१)

मूर्तिः पावकसंस्था या शंभोरत्यन्तपूजिता ॥ (३४।२)

भेदा एकोनपञ्चाशद् वेदविद्भिर् उदाहृताः । (३५।१)

हव्यं वहति देवानां शंभोर्यज्ञात्मकं वपुः ॥ (३५।२)

कव्यं पितृगणानां च हूयमानं द्विजातिभिः । (३६।१)

सर्वदेवमयं शंभोः श्रेष्ठम् अग्न्यात्मकं वपुः ॥ (३६।२)

वदन्ति वेदशास्त्रज्ञा यजन्ति च यथाविधि । (३७।१)

अन्तःस्थो जगदण्डानां बहिःस्थश्च समीरणः ॥ (३७।२)

शरीरस्थश्च भूतानां शैवी मूर्तिः पटीयसी । (३८।१)

प्राणाद्या नागकूर्माद्या आवहाद्याश्च वायवः ॥ (३८।२)

ईशानमूर्तेरेकस्य भेदाः सर्वे प्रकीर्तिताः । (३९।१)

अन्तःस्थं जगदण्डानां बहिःस्थं च वियद्विभोः ॥ (३९।२)

शरीरस्थं च भूतानां शंभोर् मूर्तिर् गरीयसी । (४०।१)

शंभोर् विश्वम्भरा मूर्तिः सर्वब्रह्माधिदेवता ॥ (४०।२)

चराचराणां भूतानां सर्वेषां धारणे मता । (४१।१)

चराचराणां भूतानां शरीराणि विदुर्बुधाः ॥ (४१।२)

पञ्चकेनेशमूर्तीनां समारब्धानि सर्वथा । (४२।१)

पञ्चभूतानि चन्द्रार्कावात्मेति मुनिपुङ्गवाः ॥ (४२।२)

मूर्तयो ऽष्टौ शिवस्याहुर्देवदेवस्य धीमतः । (४३।१)

आत्मा तस्याष्टमी मूर्तिर्यजमानाह्वया परा ॥ (४३।२)

चराचरशरीरेषु सर्वेष्वेव स्थिता तदा । (४४।१)

दीक्षितं ब्राह्मणं प्राहुरात्मानं च मुनीश्वराः ॥ (४४।२)

यजमानाह्वया मूर्तिः शिवस्य शिवदायिनः । (४५।१)

मूर्तयो ऽष्टौ शिवस्यैता वन्दनीयाः प्रयत्नतः ॥ (४५।२)

श्रेयोऽर्थिभिर् नरैर् नित्यं श्रेयसामेकहेतवः ॥ (४६।१)

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे उत्तरभागे द्वादशो ऽध्यायः ॥ (४७।१)