ऋषय ऊचुः । (१।१)

देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् । (१।२)

उत्पत्तिं ब्रूहि सूताद्य यथाक्रममनुत्तमम् ॥ (१।३)

सूत उवाच । (२।१)

संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात्पूर्वेषां सृष्टिरुच्यते । (२।२)

दक्षात्प्राचेतसादूर्ध्वं सृष्टिर्मैथुनसंभवा ॥ (२।३)

यदा तु सृजतस्तस्य देवर्षिगणपन्नगान् । (३।१)

न वृद्धिमगमल्लोकस्तदा मैथुनयोगतः ॥ (३।२)

दक्षः पुत्रसहस्राणि पञ्च सूत्यामजीजनत् । (४।१)

तांस्तु दृष्ट्वा महाभागान् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः ॥ (४।२)

नारदः प्राह हर्यश्वान् दक्षपुत्रान् समागतान् । (५।१)

भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वोर्ध्वमध एव च ॥ (५।२)

ततः सृष्टिं विशेषेण कुरुध्वं मुनिसत्तमाः । (६।१)

ते तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रयाताः सर्वतोदिशम् ॥ (६।२)

अद्यापि न निवर्तन्ते समुद्रादिव सिन्धवः । (७।१)

हर्यश्वेषु च नष्टेषु पुनर्दक्षः प्रजापतिः ॥ (७।२)

सूत्यामेव च पुत्राणां सहस्रमसृजत्प्रभुः । (८।१)

शबला नाम ते विप्राः समेताः सृष्टिहेतवः ॥ (८।२)

नारदोऽनुगतान्प्राह पुनस्तान्सूर्यवर्चसः । (९।१)

भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वा भ्रातॄन् पुनः पुनः ॥ (९।२)

आगत्य वाथ सृष्टिं वै करिष्यथ विशेषतः । (१०।१)

तेऽपि तेनैव मार्गेण जग्मुर्भ्रातृगतिं तथा ॥ (१०।२)

ततस्तेष्वपि नष्टेषु षष्टिकन्याः प्रजापतिः । (११।१)

वैरिण्यां जनयामास दक्षः प्राचेतसस्तदा ॥ (११।२)

प्रादात्स दशकं धर्मे कश्यपाय त्रयोदश । (१२।१)

विंशत्सप्त च सोमाय चतस्रो ऽरिष्टनेमये ॥ (१२।२)

द्वे चैव भृगुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते । (१३।१)

द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत्तासां नामानि विस्तरात् ॥ (१३।२)

शृणुध्वं देवमातॄणां प्रजाविस्तारमादितः । (१४।१)

मरुत्वती वसूर् यामिर् लम्बा भानुररुन्धती ॥ (१४।२)

संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी । (१५।१)

धर्मपत्न्यः समाख्यातास्तासां पुत्रान्वदामि वः ॥ (१५।२)

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यानजीजनत् । (१६।१)

मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो वसोस्तु वसवस् तथा ॥ (१६।२)

भानोस्तु भानवः प्रोक्ता मुहूर्ताया मुहूर्तकाः । (१७।१)

लम्बाया घोषनामानो नागवीथिस्तु यामिजः ॥ (१७।२)

संकल्पायास्तु संकल्पो वसुसर्गं वदामि वः । (१८।१)

ज्योतिष्मन्तस्तु ये देवा व्यापकाः सर्वतोदिशम् ॥ (१८।२)

वसवस्ते समाख्याताः सर्वभूतहितैषिणः । (१९।१)

आपो ध्रुवश् च सोमश् च धरश्चैवानिलोऽनलः ॥ (१९।२)

प्रत्यूषश् च प्रभासश् च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः । (२०।१)

अजैकपाद् अहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षः सभैरवः ॥ (२०।२)

हरश् च बहुरूपश् च त्र्यंबकश् च सुरेश्वरः । (२१।१)

सावित्रश् च जयन्तश् च पिनाकी चापराजितः ॥ (२१।२)

एते रुद्राः समाख्याता एकादश गणेश्वराः । (२२।१)

कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पत्नीभ्यः पुत्रपौत्रकम् ॥ (२२।२)

अदितिश् च दितिश्चैव अरिष्टा सुरसा मुनिः । (२३।१)

सुरभिर् विनता ताम्रा तद्वत् क्रोधवशा इला ॥ (२३।२)

कद्रूस्त्विषा दनुस्तद्वत्तासां पुत्रान्वदामि वः । (२४।१)

तुषिता नाम ये देवाश्चाक्षुषस्यान्तरे मनोः ॥ (२४।२)

वैवस्वतान्तरे ते वै आदित्या द्वादश स्मृताः । (२५।१)

इन्द्रो धाता भगस्त्वष्ट मित्रोऽथ वरुणोऽर्यमा ॥ (२५।२)

विवस्वान्सविता पूषा अंशुमान् विष्णुरेव च । (२६।१)

एते सहस्रकिरणा आदित्या द्वादश स्मृताः ॥ (२६।२)

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपादिति नः श्रुतम् । (२७।१)

हिरण्यकशिपुं चैव हिरण्याक्षं तथैव च ॥ (२७।२)

दनुः पुत्रशतं लेभे कश्यपाद् बलदर्पितम् । (२८।१)

विप्रचित्तिः प्रधानोऽभूत् तेषां मध्ये द्विजोत्तमाः ॥ (२८।२)

ताम्रा च जनयामास षट् कन्या द्विजपुङ्गवाः । (२९।१)

शुकीं श्येनीं च भासीं च सुग्रीवीं गृध्रिकां शुचिम् ॥ (२९।२)

शुकी शुकानुलूकांश् च जनयामास धर्मतः । (३०।१)

श्येनी श्येनांस् तथा भासी कुरङ्गांश् च व्यजीजनत् ॥ (३०।२)

गृध्री गृध्रान् कपोतांश् च पारावती विहंगमान् । (३१।१)

हंससारसकारण्डप्लवाञ्छुचिरजीजनत् ॥ (३१।२)

अजाश्वमेषोष्ट्रखरान् सुग्रीवी चाप्यजीजनत् । (३२।१)

विनता जनयामास गरुडं चारुणं शुभा ॥ (३२।२)

सौदामिनीं तथा कन्यां सर्वलोकभयङ्करीम् । (३३।१)

सुरसायाः सहस्रं तु सर्पाणामभवत्पुरा ॥ (३३।२)

कद्रूः सहस्रशिरसां सहस्रं प्राप सुव्रता । (३४।१)

प्रधानास्तेषु विख्याताः षड्विंशतिरनुत्तमाः ॥ (३४।२)

शेषवासुकिकर्कोटशङ्खैरावतकम्बलाः । (३५।१)

धनञ्जयमहानीलपद्माश्वतरतक्षकाः ॥ (३५।२)

एलापत्रमहापद्मधृतराष्ट्रबलाहकाः । (३६।१)

शङ्खपालमहाशङ्खपुष्पदंष्ट्रशुभाननाः ॥ (३६।२)

शङ्खलोमा च नहुषो वामनः फणितस् तथा । (३७।१)

कपिलो दुर्मुखश्चापि पतञ्जलिरिति स्मृतः ॥ (३७।२)

रक्षोगणं क्रोधवशा महामायं व्यजीजनत् । (३८।१)

रुद्राणां च गणं तद्वद्गोमहिष्यौ वराङ्गना ॥ (३८।२)

सुरभिर् जनयामास कश्यपादिति नः श्रुतम् । (३९।१)

मुनिर्मुनीनां च गणं गणमप्सरसां तथा ॥ (३९।२)

तथा किंनरगन्धर्वानरिष्टाजनयद्बहून् । (४०।१)

तृणवृक्षलतागुल्ममिला सर्वमजीजनत् ॥ (४०।२)

त्विषा तु यक्षरक्षांसि जनयामास कोटिशः । (४१।१)

एते तु काश्यपेयाश् च संक्षेपात्परिकीर्तिताः ॥ (४१।२)

एतेषां पुत्रपौत्रादिवंशाश् च बहवः स्मृताः । (४२।१)

एवं प्रजासु सृष्टासु कश्यपेन महात्मना ॥ (४२।२)

प्रतिष्ठितासु सर्वासु चरासु स्थावरासु च । (४३।१)

अभिषिच्याधिपत्येषु तेषां मुख्यान्प्रजापतिः ॥ (४३।२)

ततो मनुष्याधिपतिं चक्रे वैवस्वतं मनुम् । (४४।१)

स्वायंभुवेऽन्तरे पूर्वं ब्रह्मणा ये ऽभिषेचिताः ॥ (४४।२)

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता । (४५।१)

यथोपदेशमद्यापि धर्मेण प्रतिपाल्यते ॥ (४५।२)

स्वायंभुवेऽन्तरे पूर्वे ब्रह्मणा ये ऽभिषेचिताः । (४६।१)

ते ह्येते चाभिषिच्यन्ते मनवश् च भवन्ति ते ॥ (४६।२)

मन्वन्तरेष्वतीतेषु गता ह्येतेषु पार्थिवाः । (४७।१)

एवमन्येऽभिषिच्यन्ते प्राप्ते मन्वन्तरे ततः ॥ (४७।२)

अतीतानागताः सर्वे नृपा मन्वन्तरे स्मृताः । (४८।१)

एतानुत्पाद्य पुत्रांस्तु प्रजासंतानकारणात् ॥ (४८।२)

कश्यपो गोत्रकामस्तु चचार स पुनस्तपः । (४९।१)

पुत्रो गोत्रकरो मह्यं भवताद् इति चिन्तयन् ॥ (४९।२)

तस्यैवं ध्यायमानस्य कश्यपस्य महात्मनः । (५०।१)

ब्रह्मयोगात्सुतौ पश्चात् प्रादुर्भूतौ महौजसौ ॥ (५०।२)

वत्सरश्चासितश्चैव तावुभौ ब्रह्मवादिनौ । (५१।१)

वत्सरान्नैध्रुवो जज्ञे रैभ्यश् च सुमहायशाः ॥ (५१।२)

रैभ्यस्य रैभ्या विज्ञेया नैध्रुवस्य वदामि वः । (५२।१)

च्यवनस्य तु कन्यायां सुमेधाः समपद्यत ॥ (५२।२)

नैध्रुवस्य तु सा पत्नी माता वै कुण्डपायिनाम् । (५३।१)

असितस्यैकपर्णायां ब्रह्मिष्ठः समपद्यत ॥ (५३।२)

शाण्डिल्यानां वरः श्रीमान्देवलः सुमहातपाः । (५४।१)

शाण्डिल्या नैध्रुवा रैभ्यास्त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः ॥ (५४।२)

नव प्रकृतयो देवाः पुलस्त्यस्य वदामि वः । (५५।१)

चतुर्युगे ह्यतिक्रान्ते मनोरेकादशे प्रभोः ॥ (५५।२)

अर्धावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे सम्प्रवर्तिते । (५६।१)

मानवस्य नरिष्यन्तः पुत्र आसीद् दमः किल ॥ (५६।२)

दमस्य तस्य दायादस्तृणबिन्दुरिति स्मृतः । (५७।१)

त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये संबभूव ह ॥ (५७।२)

तस्य कन्या त्विलविला रूपेणाप्रतिमाभवत् । (५८।१)

पुलस्त्याय स राजर्षिस्तां कन्यां प्रत्यपादयत् ॥ (५८।२)

ऋषिर् ऐरविलो यस्यां विश्रवाः समपद्यत । (५९।१)

तस्य पत्न्यश्चतस्रस्तु पौलस्त्यकुलवर्धनाः ॥ (५९।२)

बृहस्पतेः शुभा कन्या नाम्ना वै देववर्णिनी । (६०।१)

पुष्पोत्कटा बलाका च सुते माल्यवतः स्मृतेः ॥ (६०।२)

कैकसी मालिनः कन्या तासां वै शृणुत प्रजाः । (६१।१)

ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्मात्सुषुवे देववर्णिनी ॥ (६१।२)

कैकसी चाप्यजनयद्रावणं राक्षसाधिपम् । (६२।१)

कुम्भकर्णं शूर्पणखां धीमन्तं च विभीषणम् ॥ (६२।२)

पुष्पोत्कटा ह्यजनयत्पुत्रांस्तस्माद्द्विजोत्तमाः । (६३।१)

महोदरं प्रहस्तं च महापार्श्वं खरं तथा ॥ (६३।२)

कुम्भीनसीं तथा कन्यां बलायाः शृणुत प्रजाः । (६४।१)

त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वश् च राक्षसः ॥ (६४।२)

कन्या वै मालिका चापि बलायाः प्रसवः स्मृतः । (६५।१)

इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा नव ॥ (६५।२)

विभीषणोऽतिशुद्धात्मा धर्मज्ञः परिकीर्तितः । (६६।१)

पुलस्त्यस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्याघ्राश् च दंष्ट्रिणः ॥ (६६।२)

भूताः पिशाचाः सर्पाश् च सूकरा हस्तिनस् तथा । (६७।१)

वानराः किंनराश्चैव ये च किंपुरुषास् तथा ॥ (६७।२)

अनपत्यः क्रतुस्तस्मिन् स्मृतो वैवस्वतेऽन्तरे । (६८।१)

अत्रेः पत्न्यो दशैवासन् सुंदर्यश् च पतिव्रताः ॥ (६८।२)

भद्राश्वस्य घृताच्यां वै दशाप्सरसि सूनवः । (६९।१)

भद्राभद्रा च जलदा मन्दा नन्दा तथैव च ॥ (६९।२)

बलाबला च विप्रेन्द्रा या च गोपाबला स्मृता । (७०।१)

तथा तामरसा चैव वरक्रीडा च वै दश ॥ (७०।२)

आत्रेयवंशप्रभवास्तासां भर्ता प्रभाकरः । (७१।१)

स्वर्भानुपिहिते सूर्ये पतितेऽस्मिन्दिवो महीम् ॥ (७१।२)

तमोऽभिभूते लोकेऽस्मिन् प्रभा येन प्रवर्तिता । (७२।१)

स्वस्त्यस्तु हि तवेत्युक्ते पतन्निह दिवाकरः ॥ (७२।२)

ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य पपात न विभुर्दिवः । (७३।१)

ततः प्रभाकरेत्युक्तः प्रभुरत्रिर्महर्षिभिः ॥ (७३।२)

भद्रायां जनयामास सोमं पुत्रं यशस्विनम् । (७४।१)

स तासु जनयामास पुनः पुत्रांस्तपोधनः ॥ (७४।२)

स्वस्त्यात्रेया इति ख्याता ऋषयो वेदपारगाः । (७५।१)

तेषां द्वौ ख्यातयशसौ ब्रह्मिष्ठौ च महौजसौ ॥ (७५।२)

दत्तो ह्यत्रिवरो ज्येष्ठो दुर्वासास्तस्य चानुजः । (७६।१)

यवीयसी स्वसा तेषाममला ब्रह्मवादिनी ॥ (७६।२)

तस्य गोत्रद्वये जाताश्चत्वारः प्रथिता भुवि । (७७।१)

श्यावश् च प्रत्वसश्चैव ववल्गुश्चाथ गह्वरः ॥ (७७।२)

आत्रेयाणां च चत्वारः स्मृताः पक्षा महात्मनाम् । (७८।१)

काश्यपो नारदश्चैव पर्वतानुद्धतस् तथा ॥ (७८।२)

जज्ञिरे मानसा ह्येते अरुन्धत्या निबोधत । (७९।१)

नारदस्तु वसिष्ठायारुन्धतीं प्रत्यपादयत् ॥ (७९।२)

ऊर्ध्वरेता महातेजा दक्षशापात्तु नारदः । (८०।१)

पुरा देवासुरे युद्धे घोरे वै तारकामये ॥ (८०।२)

अनावृष्ट्या हते लोके ह्युग्रे लोकेश्वरैः सह । (८१।१)

वसिष्ठस्तपसा धीमान्धारयामास वै प्रजाः ॥ (८१।२)

अन्नोदकं मूलफलमोषधीश् च प्रवर्तयन् । (८२।१)

तानेताञ्जीवयामास कारुण्यादौषधेन च ॥ (८२।२)

अरुन्धत्यां वसिष्ठस्तु सुतान् उत्पादयच्छतम् । (८३।१)

ज्यायसोऽजनयच्छक्तेर् अदृश्यन्ती पराशरम् ॥ (८३।२)

रक्षसा भक्षिते शक्तौ रुधिरेण तु वै तदा । (८४।१)

काली पराशराज्जज्ञे कृष्णद्वैपायनं प्रभुम् ॥ (८४।२)

द्वैपायनो ह्यरण्यां वै शुकम् उत्पादयत्सुतम् । (८५।१)

उपमन्युं च पीवर्यां विद्धीमे शुकसूनवः ॥ (८५।२)

भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरस्तु पञ्चमः । (८६।१)

कन्या कीर्तिमती चैव योगमाता धृतव्रता ॥ (८६।२)

जननी ब्रह्मदत्तस्य पत्नी सा त्वनुहस्य च । (८७।१)

श्वेतः कृष्णश् च गौरश् च श्यामो धूम्रस्तथारुणः ॥ (८७।२)

नीलो बादरिकश्चैव सर्वे चैते पराशराः । (८८।१)

पराशराणामष्टौ ते पक्षाः प्रोक्ता महात्मनाम् ॥ (८८।२)

अत ऊर्ध्वं निबोधध्वम् इन्द्रप्रमितिसंभवम् । (८९।१)

वसिष्ठस्य कपिञ्जल्यो घृताच्यामुदपद्यत ॥ (८९।२)

त्रिमूर्तिर्यः समाख्यात इन्द्रप्रमितिरुच्यते । (९०।१)

पृथोः सुतायां सम्भूतो भद्रस्तस्या भवद्वसुः ॥ (९०।२)

उपमन्युः सुतस्तस्य बहवो ह्यौपमन्यवः । (९१।१)

मित्रावरुणयोश्चैव कौण्डिन्या ये परिश्रुताः ॥ (९१।२)

एकार्षेयास् तथा चान्ये वासिष्ठा नाम विश्रुताः । (९२।१)

एते पक्षा वसिष्ठानां स्मृता दश महात्मनाम् ॥ (९२।२)

इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा मानसा विश्रुता भुवि । (९३।१)

भर्तारश् च महाभागा एषां वंशाः प्रकीर्तिताः ॥ (९३।२)

त्रिलोकधारणे शक्ता देवर्षिकुलसंभवाः । (९४।१)

तेषां पुत्राश् च पौत्राश् च शतशोऽथ सहस्रशः ॥ (९४।२)

यैस्तु व्याप्तास्त्रयो लोकाः सूर्यस्येव गभस्तिभिः ॥ (९५।१)

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे देवादिसृष्टिकथनं नाम त्रिषष्टितमो ऽध्यायः ॥ (९६।१)