सूत उवाच । (१।१)

यदा स्रष्टुं मतिं चक्रे मोहश्चासीन्महात्मनः । (१।२)

द्विजाश् च बुद्धिपूर्वं तु ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः ॥ (१।३)

तमो मोहो महामोहस् तामिस्रश्चान्धसंज्ञितः । (२।१)

अविद्या पञ्चधा ह्येषा प्रादुर्भूता स्वयम्भुवः ॥ (२।२)

अविद्यया मुनेर्ग्रस्तः सर्गो मुख्य इति स्मृतः । (३।१)

असाधक इति स्मृत्वा सर्गो मुख्यः प्रजापतिः ॥ (३।२)

अभ्यमन्यत सो ऽन्यं वै नगा मुख्योद्भवाः स्मृताः । (४।१)

त्रिधा कण्ठो मुनेस्तस्य ध्यायतो वै ह्यवर्तत ॥ (४।२)

प्रथमं तस्य वै जज्ञे तिर्यक्स्रोतो महात्मनः । (५।१)

ऊर्ध्वस्रोतः परस्तस्य सात्त्विकः स इति स्मृतः ॥ (५।२)

अर्वाक्स्रोतो ऽनुग्रहश् च तथा भूतादिकः पुनः । (६।१)

ब्रह्मणो महतस्त्वाद्यो द्वितीयो भौतिकस् तथा ॥ (६।२)

सर्गस्तृतीयश्चैन्द्रियस्तुरीयो मुख्य उच्यते । (७।१)

तिर्यग्योन्यः पञ्चमस्तु षष्ठो दैविक उच्यते ॥ (७।२)

सप्तमो मानुषो विप्रा अष्टमो ऽनुग्रहः स्मृतः । (८।१)

नवमश्चैव कौमारः प्राकृता वैकृतास्त्विमे ॥ (८।२)

पुरस्तादसृजद्देवः सनन्दं सनकं तथा । (९।१)

सनातनं मुनिश्रेष्ठा नैष्कर्म्येण गताः परम् ॥ (९।२)

मरीचिभृग्वङ्गिरसः पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । (१०।१)

दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सो ऽसृजद्योगविद्यया ॥ (१०।२)

नवैते ब्रह्मणः पुत्रा ब्रह्मज्ञा ब्राह्मणोत्तमाः । (११।१)

ब्रह्मवादिन एवैते ब्रह्मणः सदृशाः स्मृताः ॥ (११।२)

संकल्पश्चैव धर्मश् च ह्यधर्मो धर्मसंनिधिः । (१२।१)

द्वादशैव प्रजास्त्वेता ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः ॥ (१२।२)

ऋभुं सनत्कुमारं च ससर्जादौ सनातनः । (१३।१)

तावूर्ध्वरेतसौ दिव्यौ चाग्रजौ ब्रह्मवादिनौ ॥ (१३।२)

कुमारौ ब्रह्मणस् तुल्यौ सर्वज्ञौ सर्वभाविनौ । (१४।१)

वक्ष्ये भार्याकुलं तेषां मुनीनामग्रजन्मनाम् ॥ (१४।२)

समासतो मुनिश्रेष्ठाः प्रजासम्भूतिमेव च । (१५।१)

शतरूपां तु वै राज्ञीं विराजमसृजत्प्रभुः ॥ (१५।२)

स्वायम्भुवात्तु वै राज्ञी शतरूपा त्वयोनिजा । (१६।१)

लेभे पुत्रद्वयं पुण्या तथा कन्याद्वयं च सा ॥ (१६।२)

उत्तानपादो ह्यवरो धीमाञ्ज्येष्ठः प्रियव्रतः । (१७।१)

ज्येष्ठा वरिष्ठा त्वाकूतिः प्रसूतिश्चानुजा स्मृता ॥ (१७।२)

उपयेमे तदाकूतिं रुचिर्नाम प्रजापतिः । (१८।१)

प्रसूतिं भगवान्दक्षो लोकधात्रीं च योगिनीम् ॥ (१८।२)

दक्षिणासहितं यज्ञमाकूतिः सुषुवे तथा । (१९।१)

दक्षिणा जनयामास दिव्या द्वादश पुत्रिकाः ॥ (१९।२)

प्रसूतिः सुषुवे दक्षाच्चतुर्विंशतिकन्यकाः । (२०।१)

श्रद्धां लक्ष्मीं धृतिं पुष्टिं तुष्टिं मेधां क्रियां तथा ॥ (२०।२)

बुद्धिं लज्जां वपुःशान्तिं सिद्धिं कीर्तिं महातपाः । (२१।१)

ख्यातिं शान्तिं च सम्भूतिं स्मृतिं प्रीतिं क्षमां तथा ॥ (२१।२)

संनतिं चानसूयां च ऊर्जां स्वाहां सुरारणिम् । (२२।१)

स्वधां चैव महाभागां प्रददौ च यथाक्रमम् ॥ (२२।२)

श्रद्धाद्याश्चैव कीर्त्यन्तास्त्रयोदश सुदारिकाः । (२३।१)

धर्मं प्रजापतिं जग्मुः पतिं परमदुर्लभाः ॥ (२३।२)

उपयेमे भृगुर्धीमान् ख्यातिं तां भार्गवारणिम् । (२४।१)

सम्भूतिं च मरीचिस्तु स्मृतिं चैवाङ्गिरा मुनिः ॥ (२४।२)

प्रीतिं पुलस्त्यः पुण्यात्मा क्षमां तां पुलहो मुनिः । (२५।१)

क्रतुश् च संनतिं धीमानत्रिस्तां चानसूयकाम् ॥ (२५।२)

ऊर्जां वसिष्ठो भगवान्वरिष्ठो वारिजेक्षणाम् । (२६।१)

विभावसुस् तथा स्वाहां स्वधां वै पितरस् तथा ॥ (२६।२)

पुत्रीकृता सती या सा मानसी शिवसम्भवा । (२७।१)

दक्षेण जगतां धात्री रुद्रमेवास्थिता पतिम् ॥ (२७।२)

अर्धनारीश्वरं दृष्ट्वा सर्गादौ कनकाण्डजः । (२८।१)

विभजस्वेति चाहादौ यदा जाता तदाभवत् ॥ (२८।२)

तस्याश्चैवांशजाः सर्वाः स्त्रियस्त्रिभुवने तथा । (२९।१)

एकादशाविधा रुद्रास्तस्य चांशोद्भवास् तथा ॥ (२९।२)

स्त्रीलिङ्गमखिलं सा वै पुंलिङ्गं नीललोहितः । (३०।१)

तं दृष्ट्वा भगवान् ब्रह्मा दक्षमालोक्य सुव्रताम् ॥ (३०।२)

भजस्व धात्रीं जगतां ममापि च तवापि च । (३१।१)

पुन्नाम्नो नरकात्त्राति इति पुत्रीत्विहोक्तितः ॥ (३१।२)

प्रशस्ता तव कान्तेयं स्यात् पुत्री विश्वमातृका । (३२।१)

तस्मात् पुत्री सती नाम्ना तवैषा च भविष्यति ॥ (३२।२)

एवमुक्तस्तदा दक्षो नियोगाद्ब्रह्मणो मुनिः । (३३।१)

लब्ध्वा पुत्रीं ददौ साक्षात् सतीं रुद्राय सादरम् ॥ (३३।२)

धर्मस्य पत्न्यः श्रद्धाद्याः कीर्तिता वै त्रयोदश । (३४।१)

तासु धर्मप्रजां वक्ष्ये यथाक्रममनुत्तमम् ॥ (३४।२)

कामो दर्पो ऽथ नियमः संतोषो लोभ एव च । (३५।१)

श्रुतस्तु दण्डः समयो बोधश्चैव महाद्युतिः ॥ (३५।२)

अप्रमादश् च विनयो व्यवसायो द्विजोत्तमाः । (३६।१)

क्षेमं सुखं यशश्चैव धर्मपुत्राश् च तासु वै ॥ (३६।२)

धर्मस्य वै क्रियायां तु दण्डः समय एव च । (३७।१)

अप्रमादस् तथा बोधो बुद्धेर्धर्मस्य तौ सुतौ ॥ (३७।२)

तस्मात्पञ्चदशैवैते तासु धर्मात्मजास्त्विह । (३८।१)

भृगुपत्नी च सुषुवे ख्यातिर्विष्णोः प्रियां श्रियम् ॥ (३८।२)

धातारं च विधातारं मेरोर्जामातरौ सुतौ । (३९।१)

प्रभूतिर्नाम या पत्नी मरीचेः सुषुवे सुतौ ॥ (३९।२)

पूर्णमासं तु मारीचं ततः कन्याचतुष्टयम् । (४०।१)

तुष्टिर्ज्येष्ठा च वै दृष्टिः कृषिश्चापचितिस् तथा ॥ (४०।२)

क्षमा च सुषुवे पुत्रान् पुत्रीं च पुलहाच्छुभाम् । (४१।१)

कर्दमं च वरीयांसं सहिष्णुं मुनिसत्तमाः ॥ (४१।२)

तथा कनकपीतां स पीवरीं पृथिवीसमाम् । (४२।१)

प्रीत्यां पुलस्त्यश् च तथा जनयामास वै सुतान् ॥ (४२।२)

दत्तोर्णं वेदबाहुं च पुत्रीं चान्यां दृषद्वतीम् । (४३।१)

पुत्राणां षष्टिसाहस्रं संनतिः सुषुवे शुभा ॥ (४३।२)

क्रतोस्तु भार्या सर्वे ते वालखिल्या इति श्रुताः । (४४।१)

सिनीवालीं कुहूं चैव राकां चानुमतिं तथा ॥ (४४।२)

स्मृतिश् च सुषुवे पत्नी मुनेश्चाङ्गिरसस् तथा । (४५।१)

लब्धानुभावमग्निं च कीर्तिमन्तं च सुव्रता ॥ (४५।२)

अत्रेर्भार्यानसूया वै सुषुवे षट्प्रजास्तु याः । (४६।१)

तास्वेका कन्यका नाम्ना श्रुतिः सा सूनुपञ्चकम् ॥ (४६।२)

सत्यनेत्रो मुनिर्भव्यो मूर्तिरापः शनैश्चरः । (४७।१)

सोमश् च वै श्रुतिः षष्ठी पञ्चात्रेयास्तु सूनवः ॥ (४७।२)

ऊर्जा वसिष्ठाद्वै लेभे सुतांश् च सुतवत्सला । (४८।१)

ज्यायसी पुण्डरीकाक्षान् वासिष्ठान् वरलोचना ॥ (४८।२)

रजः सुहोत्रो बाहुश् च सवनश्चानघस् तथा । (४९।१)

सुतपाः शुक्र इत्येते मुनेर्वै सप्त सूनवः ॥ (४९।२)

यश्चाभिमानी भगवान् भवात्मा पैतामहो वह्निरसुः प्रजानाम् । (५०।१)

स्वाहा च तस्मात्सुषुवे सुतानां त्रयं त्रयाणां जगतां हिताय ॥ (५०।२)