LiPur, 1, 90
Select a line for its word-by-word analysis.
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि यतीनामिह निश्चितम् । (१।२)
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi yatīnāmiha niścitam |
प्रायश्चित्तं शिवप्रोक्तं यतीनां पापशोधनम् ॥ (१।३)
prāyaścittaṃ śivaproktaṃ yatīnāṃ pāpaśodhanam ||
पापं हि त्रिविधं ज्ञेयं वाङ्मनःकायसंभवम् । (२।१)
pāpaṃ hi trividhaṃ jñeyaṃ vāṅmanaḥkāyasaṃbhavam |
सततं हि दिवा रात्रौ येनेदं वेष्ट्यते जगत् ॥ (२।२)
satataṃ hi divā rātrau yenedaṃ veṣṭyate jagat ||
तत्कर्मणा विनाप्येष तिष्ठतीति परा श्रुतिः । (३।१)
tatkarmaṇā vināpyeṣa tiṣṭhatīti parā śrutiḥ |
क्षणमेवं प्रयोज्यं तु आयुष्यं तु विधारणम् ॥ (३।२)
kṣaṇamevaṃ prayojyaṃ tu āyuṣyaṃ tu vidhāraṇam ||
भवेद्योगो ऽप्रमत्तस्य योगो हि परमं बलम् । (४।१)
bhavedyogo 'pramattasya yogo hi paramaṃ balam |
न हि योगात्परं किंचिन् नराणां दृश्यते शुभम् ॥ (४।२)
na hi yogātparaṃ kiṃcin narāṇāṃ dṛśyate śubham ||
तस्माद् योगं प्रशंसन्ति धर्मयुक्ता मनीषिणः । (५।१)
tasmād yogaṃ praśaṃsanti dharmayuktā manīṣiṇaḥ |
अविद्यां विद्यया जित्वा प्राप्यैश्वर्यमनुत्तमम् ॥ (५।२)
avidyāṃ vidyayā jitvā prāpyaiśvaryamanuttamam ||
दृष्ट्वा परावरं धीराः परं गच्छन्ति तत्पदम् । (६।१)
dṛṣṭvā parāvaraṃ dhīrāḥ paraṃ gacchanti tatpadam |
उपेत्य तु स्त्रियं कामात्प्रायश्चित्तं विनिर्दिशेत् ॥ (७।२)
upetya tu striyaṃ kāmātprāyaścittaṃ vinirdiśet ||
ततश्चरति निर्देशात्कृच्छ्रं चान्ते समाहितः ॥ (८।२)
tataścarati nirdeśātkṛcchraṃ cānte samāhitaḥ ||
पुनर् आश्रमम् आगत्य चरेद्भिक्षुरतन्द्रितः । (९।१)
punar āśramam āgatya caredbhikṣuratandritaḥ |
तथापि न च कर्तव्यं प्रसंगो ह्येष दारुणः । (१०।१)
tathāpi na ca kartavyaṃ prasaṃgo hyeṣa dāruṇaḥ |
इम्पोर्तन्चे ओड़् पोस्सेस्सिओन्स्तेयादभ्यधिकः कश्चिन्नास्त्यधर्म इति श्रुतिः । (१२।१)
importance of possessionsteyādabhyadhikaḥ kaścinnāstyadharma iti śrutiḥ |
हिंसा ह्येषा परा सृष्टा स्तैन्यं वै कथितं तथा ॥ (१२।२)
hiṃsā hyeṣā parā sṛṣṭā stainyaṃ vai kathitaṃ tathā ||
यदेतद्द्रविणं नाम प्राणा ह्येते बहिश्चराः । (१३।१)
yadetaddraviṇaṃ nāma prāṇā hyete bahiścarāḥ |
स तस्य हरते प्राणान्यो यस्य हरते धनम् ॥ (१३।२)
sa tasya harate prāṇānyo yasya harate dhanam ||
एवं कृत्वा सुदुष्टात्मा भिन्नवृत्तो व्रताच्च्युतः । (१४।१)
evaṃ kṛtvā suduṣṭātmā bhinnavṛtto vratāccyutaḥ |
भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेच्चान्द्रायणं व्रतम् ॥ (१४।२)
bhūyo nirvedamāpannaścareccāndrāyaṇaṃ vratam ||
विधिना शास्त्रदृष्टेन संवत्सरमिति श्रुतिः । (१५।१)
vidhinā śāstradṛṣṭena saṃvatsaramiti śrutiḥ |
ततः संवत्सरस्यान्ते भूयः प्रक्षीणकल्मषः । (१५।२)
tataḥ saṃvatsarasyānte bhūyaḥ prakṣīṇakalmaṣaḥ |
पुनर्निर्वेदमापन्नश्चरेद्भिक्षुरतन्द्रितः ॥ (१५।३)
punarnirvedamāpannaścaredbhikṣuratandritaḥ ||
अकामादपि हिंसेत यदि भिक्षुः पशून् कृमीन् ॥ (१६।२)
akāmādapi hiṃseta yadi bhikṣuḥ paśūn kṛmīn ||
कृच्छ्रातिकृच्छ्रं कुर्वीत चान्द्रायणमथापि वा । (१७।१)
kṛcchrātikṛcchraṃ kurvīta cāndrāyaṇamathāpi vā |
स्कन्देदिन्द्रियदौर्बल्यात् स्त्रियं दृष्ट्वा यतिर्यदि ॥ (१७।२)
skandedindriyadaurbalyāt striyaṃ dṛṣṭvā yatiryadi ||
दिवा स्कन्नस्य विप्रस्य प्रायश्चित्तं विधीयते ॥ (१८।२)
divā skannasya viprasya prāyaścittaṃ vidhīyate ||
रात्रौ स्कन्नः शुचिः स्नात्वा द्वादशैव तु धारणा ॥ (१९।२)
rātrau skannaḥ śuciḥ snātvā dvādaśaiva tu dhāraṇā ||
प्राणायामेन शुद्धात्मा विरजा जायते द्विजाः । (२०।१)
prāṇāyāmena śuddhātmā virajā jāyate dvijāḥ |
एकान्नं मधुमांसं वा अशृतान्नं तथैव च ॥ (२०।२)
ekānnaṃ madhumāṃsaṃ vā aśṛtānnaṃ tathaiva ca ||
एकैकातिक्रमात्तेषां प्रायश्चित्तं विधीयते ॥ (२१।२)
ekaikātikramātteṣāṃ prāyaścittaṃ vidhīyate ||
प्राजापत्येन कृच्छ्रेण ततः पापात्प्रमुच्यते । (२२।१)
prājāpatyena kṛcchreṇa tataḥ pāpātpramucyate |
व्यतिक्रमाश् च ये केचिद् वाङ्मनःकायसंभवाः ॥ (२२।२)
vyatikramāś ca ye kecid vāṅmanaḥkāyasaṃbhavāḥ ||
सद्भिः सह विनिश्चित्य यद्ब्रूयुस्तत्समाचरेत् ॥ (२३।१)
sadbhiḥ saha viniścitya yadbrūyustatsamācaret ||
चरेद्धि शुद्धः समलोष्टकाञ्चनः समस्तभूतेषु च सत्समाहितः । (२४।१)
careddhi śuddhaḥ samaloṣṭakāñcanaḥ samastabhūteṣu ca satsamāhitaḥ |
स्थानं ध्रुवं शाश्वतमव्ययं तु परं हि गत्वा न पुनर्हि जायते ॥ (२४।२)
sthānaṃ dhruvaṃ śāśvatamavyayaṃ tu paraṃ hi gatvā na punarhi jāyate ||
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे यतिप्रायश्चित्तं नाम नवतितमो ऽध्यायः ॥ (२५।१)
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge yatiprāyaścittaṃ nāma navatitamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.