लिङ्गपुराणLiṅgapurāṇa

LiPur, 2, 14

122 of 163 · 69 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सनत्कुमार उवाच । (१।१)

sanatkumāra uvāca

1.2१.२

पञ्च ब्रह्माणि मे नन्दिन्नाचक्ष्व गणसत्तम । (१।२)

pañca brahmāṇi me nandinnācakṣva gaṇasattama |

1.3१.३

श्रेयःकरणभूतानि पवित्राणि शरीरिणाम् ॥ (१।३)

śreyaḥkaraṇabhūtāni pavitrāṇi śarīriṇām ||

2.1२.१

नन्दिकेश्वर उवाच । (२।१)

nandikeśvara uvāca

2.2२.२

शिवस्यैव स्वरूपाणि पञ्च ब्रह्माह्वयानि ते । (२।२)

śivasyaiva svarūpāṇi pañca brahmāhvayāni te |

2.3२.३

कथयामि यथातत्त्वं पद्मयोनेः सुतोत्तम ॥ (२।३)

kathayāmi yathātattvaṃ padmayoneḥ sutottama ||

3.1३.१

सर्वलोकैकसंहर्ता सर्वलोकैकरक्षिता । (३।१)

sarvalokaikasaṃhartā sarvalokaikarakṣitā |

3.2३.२

सर्वलोकैकनिर्माता पञ्चब्रह्मात्मकः शिवः ॥ (३।२)

sarvalokaikanirmātā pañcabrahmātmakaḥ śivaḥ ||

4.1४.१

सर्वेषामेव लोकानां यदुपादानकारणम् । (४।१)

sarveṣāmeva lokānāṃ yadupādānakāraṇam |

4.2४.२

निमित्तकारणं चाहुः स शिवः पञ्चधा स्मृतः ॥ (४।२)

nimittakāraṇaṃ cāhuḥ sa śivaḥ pañcadhā smṛtaḥ ||

5.1५.१

मूर्तयः पञ्च विख्याताः पञ्च ब्रह्माह्वयाः पराः । (५।१)

mūrtayaḥ pañca vikhyātāḥ pañca brahmāhvayāḥ parāḥ |

5.2५.२

सर्वलोकशरण्यस्य शिवस्य परमात्मनः ॥ (५।२)

sarvalokaśaraṇyasya śivasya paramātmanaḥ ||

6.1६.१

क्षेत्रज्ञः प्रथमा मूर्तिः शिवस्य परमेष्ठिनः । (६।१)

kṣetrajñaḥ prathamā mūrtiḥ śivasya parameṣṭhinaḥ |

6.2६.२

भोक्ता प्रकृतिवर्गस्य भोग्यस्येशानसंज्ञितः ॥ (६।२)

bhoktā prakṛtivargasya bhogyasyeśānasaṃjñitaḥ ||

7.1७.१

स्थाणोस्तत्पुरुषाख्या च द्वितीया मूर्तिरुच्यते । (७।१)

sthāṇostatpuruṣākhyā ca dvitīyā mūrtirucyate |

7.2७.२

प्रकृतिः सा हि विज्ञेया परमात्मगुहात्मिका ॥ (७।२)

prakṛtiḥ sā hi vijñeyā paramātmaguhātmikā ||

8.1८.१

अघोराख्या तृतीया च शंभोर्मूर्तिर्गरीयसी । (८।१)

aghorākhyā tṛtīyā ca śaṃbhormūrtirgarīyasī |

8.2८.२

बुद्धेः सा मूर्तिरित्युक्ता धर्माद्यष्टाङ्गसंयुता ॥ (८।२)

buddheḥ sā mūrtirityuktā dharmādyaṣṭāṅgasaṃyutā ||

9.1९.१

चतुर्थी वामदेवाख्या मूर्तिः शंभोर् गरीयसी । (९।१)

caturthī vāmadevākhyā mūrtiḥ śaṃbhor garīyasī |

9.2९.२

अहङ्कारात्मकत्वेन व्याप्य सर्वं व्यवस्थिता ॥ (९।२)

ahaṅkārātmakatvena vyāpya sarvaṃ vyavasthitā ||

10.1१०.१

सद्योजाताह्वया शंभोः पञ्चमी मूर्तिरुच्यते । (१०।१)

sadyojātāhvayā śaṃbhoḥ pañcamī mūrtirucyate |

10.2१०.२

मनस्तत्त्वात्मकत्वेन स्थिता सर्वशरीरिषु ॥ (१०।२)

manastattvātmakatvena sthitā sarvaśarīriṣu ||

11.1११.१

ईशानः परमो देवः परमेष्ठी सनातनः । (११।१)

īśānaḥ paramo devaḥ parameṣṭhī sanātanaḥ |

11.2११.२

श्रोत्रेन्द्रियात्मकत्वेन सर्वभूतेष्ववस्थितः ॥ (११।२)

śrotrendriyātmakatvena sarvabhūteṣvavasthitaḥ ||

12.1१२.१

स्थितस्तत्पुरुषो देवः शरीरेषु शरीरिणाम् । (१२।१)

sthitastatpuruṣo devaḥ śarīreṣu śarīriṇām |

12.2१२.२

त्वगिन्द्रियात्मकत्वेन तत्त्वविद्भिरुदाहृतः ॥ (१२।२)

tvagindriyātmakatvena tattvavidbhirudāhṛtaḥ ||

13.1१३.१

अघोरोऽपि महादेवश्चक्षुरात्मतया बुधैः । (१३।१)

aghoro'pi mahādevaścakṣurātmatayā budhaiḥ |

13.2१३.२

कीर्तितः सर्वभूतानां शरीरेषु व्यवस्थितः ॥ (१३।२)

kīrtitaḥ sarvabhūtānāṃ śarīreṣu vyavasthitaḥ ||

14.1१४.१

जिह्वेन्द्रियात्मकत्वेन वामदेवोऽपि विश्रुतः । (१४।१)

jihvendriyātmakatvena vāmadevo'pi viśrutaḥ |

14.2१४.२

अङ्गभाजाम् अशेषाणाम् अङ्गेषु परिधिष्ठितः ॥ (१४।२)

aṅgabhājām aśeṣāṇām aṅgeṣu paridhiṣṭhitaḥ ||

15.1१५.१

घ्राणेन्द्रियात्मकत्वेन सद्योजातः स्मृतो बुधैः । (१५।१)

ghrāṇendriyātmakatvena sadyojātaḥ smṛto budhaiḥ |

15.2१५.२

प्राणभाजां समस्तानां विग्रहेषु व्यवस्थितः ॥ (१५।२)

prāṇabhājāṃ samastānāṃ vigraheṣu vyavasthitaḥ ||

16.1१६.१

सर्वेष्वेव शरीरेषु प्राणभाजां प्रतिष्ठितः । (१६।१)

sarveṣveva śarīreṣu prāṇabhājāṃ pratiṣṭhitaḥ |

16.2१६.२

वागिन्द्रियात्मकत्वेन बुधैरीशान उच्यते ॥ (१६।२)

vāgindriyātmakatvena budhairīśāna ucyate ||

17.1१७.१

पाणीन्द्रियात्मकत्वेन स्थितस्तत्पुरुषो बुधैः । (१७।१)

pāṇīndriyātmakatvena sthitastatpuruṣo budhaiḥ |

17.2१७.२

उच्यते विग्रहेष्वेव सर्वविग्रहधारिणाम् ॥ (१७।२)

ucyate vigraheṣveva sarvavigrahadhāriṇām ||

18.1१८.१

सर्वविग्रहिणां देहे ह्यघोरोऽपि व्यवस्थितः । (१८।१)

sarvavigrahiṇāṃ dehe hyaghoro'pi vyavasthitaḥ |

18.2१८.२

पादेन्द्रियात्मकत्वेन कीर्तितस् तत्त्ववेदिभिः ॥ (१८।२)

pādendriyātmakatvena kīrtitas tattvavedibhiḥ ||

19.1१९.१

पाय्विन्द्रियात्मकत्वेन वामदेवो व्यवस्थितः । (१९।१)

pāyvindriyātmakatvena vāmadevo vyavasthitaḥ |

19.2१९.२

सर्वभूतनिकायानां कायेषु मुनिभिः स्मृतः ॥ (१९।२)

sarvabhūtanikāyānāṃ kāyeṣu munibhiḥ smṛtaḥ ||

20.1२०.१

उपस्थात्मतया देवः सद्योजातः स्थितः प्रभुः । (२०।१)

upasthātmatayā devaḥ sadyojātaḥ sthitaḥ prabhuḥ |

20.2२०.२

इष्यते वेदशास्त्रज्ञैर्देहेषु प्राणधारिणाम् ॥ (२०।२)

iṣyate vedaśāstrajñairdeheṣu prāṇadhāriṇām ||

21.1२१.१

ईशानं प्राणिनां देवं शब्दतन्मात्ररूपिणम् । (२१।१)

īśānaṃ prāṇināṃ devaṃ śabdatanmātrarūpiṇam |

21.2२१.२

आकाशजनकं प्राहुर्मुनिवृन्दारकप्रजाः ॥ (२१।२)

ākāśajanakaṃ prāhurmunivṛndārakaprajāḥ ||

22.1२२.१

प्राहुस्तत्पुरुषं देवं स्पर्शतन्मात्रकात्मकम् । (२२।१)

prāhustatpuruṣaṃ devaṃ sparśatanmātrakātmakam |

22.2२२.२

समीरजनकं प्राहुर्भगवन्तं मुनीश्वराः ॥ (२२।२)

samīrajanakaṃ prāhurbhagavantaṃ munīśvarāḥ ||

23.1२३.१

रूपतन्मात्रकं देवमघोरमपि घोरकम् । (२३।१)

rūpatanmātrakaṃ devamaghoramapi ghorakam |

23.2२३.२

प्राहुर्वेदविदो मुख्या जनकं जातवेदसः ॥ (२३।२)

prāhurvedavido mukhyā janakaṃ jātavedasaḥ ||

24.1२४.१

रसतन्मात्ररूपत्वात् प्रथितं तत्त्ववेदिनः । (२४।१)

rasatanmātrarūpatvāt prathitaṃ tattvavedinaḥ |

24.2२४.२

वामदेवम् अपां प्राहुर्जनकत्वेन संस्थितम् ॥ (२४।२)

vāmadevam apāṃ prāhurjanakatvena saṃsthitam ||

25.1२५.१

सद्योजातं महादेवं गन्धतन्मात्ररूपिणम् । (२५।१)

sadyojātaṃ mahādevaṃ gandhatanmātrarūpiṇam |

25.2२५.२

भूम्यात्मानं प्रशंसन्ति सर्वतत्त्वार्थवेदिनः ॥ (२५।२)

bhūmyātmānaṃ praśaṃsanti sarvatattvārthavedinaḥ ||

26.1२६.१

आकाशात्मानम् ईशानम् आदिदेवं मुनीश्वराः । (२६।१)

ākāśātmānam īśānam ādidevaṃ munīśvarāḥ |

26.2२६.२

परमेण महत्त्वेन सम्भूतं प्राहुरद्भुतम् ॥ (२६।२)

parameṇa mahattvena sambhūtaṃ prāhuradbhutam ||

27.1२७.१

प्रभुं तत्पुरुषं देवं पवनं पवनात्मकम् । (२७।१)

prabhuṃ tatpuruṣaṃ devaṃ pavanaṃ pavanātmakam |

27.2२७.२

समस्तलोकव्यापित्वात् प्रथितं सूरयो विदुः ॥ (२७।२)

samastalokavyāpitvāt prathitaṃ sūrayo viduḥ ||

28.1२८.१

अथार्चिततया ख्यातमघोरं दहनात्मकम् । (२८।१)

athārcitatayā khyātamaghoraṃ dahanātmakam |

28.2२८.२

कथयन्ति महात्मानं वेदवाक्यार्थवेदिनः ॥ (२८।२)

kathayanti mahātmānaṃ vedavākyārthavedinaḥ ||

29.1२९.१

तोयात्मकं महादेवं वामदेवं मनोरमम् । (२९।१)

toyātmakaṃ mahādevaṃ vāmadevaṃ manoramam |

29.2२९.२

जगत्संजीवनत्वेन कथितं मुनयो विदुः ॥ (२९।२)

jagatsaṃjīvanatvena kathitaṃ munayo viduḥ ||

30.1३०.१

विश्वंभरात्मकं देवं सद्योजातं जगद्गुरुम् । (३०।१)

viśvaṃbharātmakaṃ devaṃ sadyojātaṃ jagadgurum |

30.2३०.२

चराचरैकभर्तारं परं कविवरा विदुः ॥ (३०।२)

carācaraikabhartāraṃ paraṃ kavivarā viduḥ ||

31.1३१.१

पञ्चब्रह्मात्मकं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् । (३१।१)

pañcabrahmātmakaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam |

31.2३१.२

शिवानन्दं तदित्याहुर् मुनयस् तत्त्वदर्शिनः ॥ (३१।२)

śivānandaṃ tadityāhur munayas tattvadarśinaḥ ||

32.1३२.१

पञ्चविंशतितत्त्वात्मा प्रपञ्चे यः प्रदृश्यते । (३२।१)

pañcaviṃśatitattvātmā prapañce yaḥ pradṛśyate |

32.2३२.२

पञ्चब्रह्मात्मकत्वेन स शिवो नान्यतां गतः ॥ (३२।२)

pañcabrahmātmakatvena sa śivo nānyatāṃ gataḥ ||

33.1३३.१

पञ्चविंशतितत्त्वात्मा पञ्चब्रह्मात्मकः शिवः । (३३।१)

pañcaviṃśatitattvātmā pañcabrahmātmakaḥ śivaḥ |

33.2३३.२

श्रेयोऽर्थिभिर् अतो नित्यं चिन्तनीयः प्रयत्नतः ॥ (३३।२)

śreyo'rthibhir ato nityaṃ cintanīyaḥ prayatnataḥ ||

34.1३४.१

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे उत्तरभागे पञ्चब्रह्मकथनं नाम चतुर्दशो ऽध्यायः ॥ (३४।१)

iti śrīliṅgamahāpurāṇe uttarabhāge pañcabrahmakathanaṃ nāma caturdaśo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

LiPur, 2, 14

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit