सूत उवाच । (१।१)

उमामहेश्वरं वक्ष्ये व्रतमीश्वरभाषितम् । (१।२)

नरनार्यादिजन्तूनां हिताय मुनिसत्तमाः ॥ (१।३)

पौर्णमास्याममावास्यां चतुर्दश्यष्टमीषु च । (२।१)

नक्तमब्दं प्रकुर्वीत हविष्यं पूजयेद्भवम् ॥ (२।२)

उमामहेशप्रतिमां हेम्ना कृत्वा सुशोभनाम् । (३।१)

राजतीं वाथ वर्षान्ते प्रतिष्ठाप्य यथाविधि ॥ (३।२)

ब्राह्मणान् भोजयित्वा च दत्त्वा शक्त्या च दक्षिणाम् । (४।१)

रथाद्यैर्वापि देवेशं नीत्वा रुद्रालयं प्रति ॥ (४।२)

सर्वातिशयसंयुक्तैश् छत्रचामरभूषणैः । (५।१)

निवेदयेद्व्रतं चैव शिवाय परमेष्ठिने ॥ (५।२)

स याति शिवसायुज्यं नारी देव्या यदि प्रभो । (६।१)

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नियता ब्रह्मचारिणी ॥ (६।२)

वर्षमेकं न भुञ्जति कन्या वा विधवापि वा । (७।१)

वर्षान्ते प्रतिमां कृत्वा पूर्वोक्तविधिना ततः ॥ (७।२)

प्रतिष्ठाप्य यथान्यायं दत्त्वा रुद्रालये पुनः । (८।१)

ब्राह्मणान् भोजयित्वा च भवान्या सह मोदते ॥ (८।२)

या नार्येवं चरेदब्दं कृष्णामेकां चतुर्दशीम् । (९।१)

वर्षान्ते प्रतिमां कृत्वा येन केनापि वा द्विजाः ॥ (९।२)

पूर्वोक्तमखिलं कृत्वा भवान्या सह मोदते । (१०।१)

अमावास्यां निराहारा भवेदब्दं सुयन्त्रिता ॥ (१०।२)

शूलं च विधिना कृत्वा वर्षान्ते विनिवेदयेत् । (११।१)

स्नाप्येशानं यजेद्भक्त्या सहस्रैः कमलैः सितैः ॥ (११।२)

राजतं कमलं चैव जांबूनदसुकर्णिकम् । (१२।१)

दत्त्वा भवाय विप्रेभ्यः प्रदद्याद् दक्षिणाम् अपि ॥ (१२।२)

कामतोऽपि कृतं पापं भ्रूणहत्यादिकं च यत् । (१३।१)

तत्सर्वं शूलदानेन भिन्द्यान्नारी न संशयः ॥ (१३।२)

सायुज्यं चैवमाप्नोति भवान्या द्विजसत्तमाः । (१४।१)

कुर्याद्यद्वा नरः सोऽपि रुद्रसायुज्यमाप्नुयात् ॥ (१४।२)

पौर्णमास्याममावास्यां वर्षमेकमतन्द्रिता । (१५।१)

उपवासरता नारी नरोऽपि द्विजसत्तमाः ॥ (१५।२)

नियोगादेव तत्कार्यं भर्तॄणां द्विजसत्तमाः । (१६।१)

जपं दानं तपः सर्वमस्वतन्त्रा यतः स्त्रियः ॥ (१६।२)

वर्षान्ते सर्वगन्धाढ्यां प्रतिमां संनिवेदयेत् । (१७।१)

सा भवान्याश् च सायुज्यं सारूप्यं चापि सुव्रता ॥ (१७।२)

लभते नात्र संदेहः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् । (१८।१)

कार्तिक्यां वा तु या नारी एकभक्तेन वर्तते ॥ (१८।२)

क्षमाहिंसादिनियमैः संयुक्ता ब्रह्मचारिणी । (१९।१)

दद्यात्कृष्णतिलानां च भारमेकम् अतन्द्रिता ॥ (१९।२)

सघृतं सगुडं चैव ओदनं परमेष्ठिने । (२०।१)

दत्त्वा च ब्राह्मणेभ्यश् च यथा विभवविस्तरम् ॥ (२०।२)

अष्टम्यां च चतुर्दश्याम् उपवासरता च सा । (२१।१)

भवान्या मोदते सार्धं सारूप्यं प्राप्य सुव्रता ॥ (२१।२)

क्षमा सत्यं दया दानं शौचमिन्द्रियनिग्रहः । (२२।१)

सर्वव्रतेष्वयं धर्मः सामान्यो रुद्रपूजनम् ॥ (२२।२)

समासाद्वः प्रवक्ष्यामि प्रतिमासमनुक्रमात् । (२३।१)

मार्गशीर्षकमासादिकार्त्तिकान्तं यथाक्रमम् ॥ (२३।२)

व्रतं सुविपुलं पुण्यं नन्दिना परिभाषितम् । (२४।१)

मार्गशीर्षकमासे ऽथ वृषं पूर्णाङ्गमुत्तमम् ॥ (२४।२)

अलंकृत्य यथान्यायं शिवाय विनिवेदयेत् । (२५।१)

सा च सार्धं भवान्या वै मोदते नात्र संशयः ॥ (२५।२)

पुष्यमासे तु वै शूलं प्रतिष्ठाप्य निवेदयेत् । (२६।१)

पूर्वोक्तमखिलं कृत्वा भवान्या सह मोदते ॥ (२६।२)

माघमासे रथं कृत्वा सर्वलक्षणलक्षितम् । (२७।१)

दद्यात् सम्पूज्य देवेशं ब्राह्मणांश्चैव भोजयेत् ॥ (२७।२)

सा च देव्या महाभागा मोदते नात्र संशयः । (२८।१)

फाल्गुने प्रतिमां कृत्वा हिरण्येन यथाविधि ॥ (२८।२)

राजतेनापि ताम्रेण यथाविभवविस्तरम् । (२९।१)

प्रतिष्ठाप्य समभ्यर्च्य स्थापयेच्छङ्करालये ॥ (२९।२)

सा च सार्धं महादेव्या मोदते नात्र संशयः । (३०।१)

चैत्रे भवं कुमारं च भवानीं च यथाविधि ॥ (३०।२)

ताम्राद्यैर्विधिवत्कृत्वा प्रतिष्ठाप्य यथाविधि । (३१।१)

भवान्या मोदते सार्धं दत्त्वा रुद्राय शंभवे ॥ (३१।२)

कृत्वालयं हि कौबेरं राजतं रजतेन वै । (३२।१)

ईश्वरोमासमायुक्तं गणेशैश् च समन्ततः ॥ (३२।२)

सर्वरत्नसमायुक्तं प्रतिष्ठाप्य यथाविधि । (३३।१)

स्थापयेत्परमेशस्य भवस्यायतने शुभे ॥ (३३।२)

वैशाखे वै चरेद् एवं कैलासाख्यं व्रतोत्तमम् । (३४।१)

कैलासपर्वतं प्राप्य भवान्या सह मोदते ॥ (३४।२)

ज्येष्ठे मासि महादेवं लिङ्गमूर्तिमुमापतिम् । (३५।१)

कृताञ्जलिपुटेनैव ब्रह्मणा विष्णुना तथा ॥ (३५।२)

मध्ये भवेन संयुक्तं लिङ्गमूर्ति द्विजोत्तमाः । (३६।१)

हंसेन च वराहेण कृत्वा ताम्रादिभिः शुभाम् ॥ (३६।२)

प्रतिष्ठाप्य यथान्यायं ब्राह्मणान् भोजयेत्ततः । (३७।१)

शिवाय शिवमासाद्य शिवस्थाने यथाविधि ॥ (३७।२)

ब्राह्मणैः सहितां स्थाप्य देव्याः सायुज्यमाप्नुयात् । (३८।१)

आषाढे च शुभे मासे गृहं कृत्वा सुशोभनम् ॥ (३८।२)

पक्वेष्टकाभिर् विधिवद्यथाविभवविस्तरम् । (३९।१)

सर्वबीजरसैश्चापि सम्पूर्णं सर्वशोभनैः ॥ (३९।२)

गृहोपकरणैश्चैव मुसलोलूखलादिभिः । (४०।१)

दासीदासादिभिश्चैव शयनैरशनादिभिः ॥ (४०।२)

सम्पूर्णैश् च गृहं वस्त्रैराच्छाद्य च समन्ततः । (४१।१)

देवं घृतादिभिः स्नाप्य महादेवमुमापतिम् ॥ (४१।२)

ब्राह्मणानां सहस्रं च भोजयित्वा यथाविधि । (४२।१)

विद्याविनयसम्पन्नं ब्राह्मणं वेदपारगम् ॥ (४२।२)

प्रथमाश्रमिणं भक्त्या सम्पूज्य च यथाविधि । (४३।१)

कन्यां सुमध्यमां यावत् कालजीवनसंयुताम् ॥ (४३।२)

क्षेत्रं गोमिथुनं चैव तद्गृहे च निवेदयेत् । (४४।१)

सायनैर् विविधैर् दिव्यैर् मेरुपर्वतसन्निभैः ॥ (४४।२)

गोलोकं समनुप्राप्य भवान्या सह मोदते । (४५।१)

भवान्या सदृशीभूत्वा सर्वकल्पेषु साव्यया ॥ (४५।२)

भवान्याश्चैव सायुज्यं लभते नात्र संशयः । (४६।१)

सर्वधातुसमाकीर्णं विचित्रध्वजशोभितम् ॥ (४६।२)

निवेदयीत शर्वाय श्रावणे तिलपर्वतम् । (४७।१)

वितानध्वजवस्त्राद्यैर्धातुभिश् च निवेदयेत् ॥ (४७।२)

ब्राह्मणान् भोजयित्वा च पूर्वोक्तमखिलं भवेत् । (४८।१)

कृत्वा भाद्रपदे मासि शोभनं शालिपर्वतम् ॥ (४८।२)

वितानध्वजवस्त्राद्यैर्धातुभिश् च निवेदयेत् । (४९।१)

ब्राह्मणान् भोजयित्वा च दापयेच्च यथाविधि ॥ (४९।२)

सा च सूर्यांशुसंकाशा भवान्या सह मोदते । (५०।१)

कृत्वा चाश्वयुजे मासि विपुलं धान्यपर्वतम् ॥ (५०।२)

सुवर्णवस्त्रसंयुक्तं दत्त्वा सम्पूज्य शङ्करम् । (५१।१)

ब्राह्मणान् भोजयित्वा च पूर्वोक्तमखिलं भवेत् ॥ (५१।२)

सर्वधान्यसमायुक्तं सर्वबीजरसादिभिः । (५२।१)

सर्वधातुसमायुक्तं सर्वरत्नोपशोभितम् ॥ (५२।२)

शृङ्गैश्चतुर्भिः संयुक्तं वितानच्छत्रशोभितम् । (५३।१)

गन्धमाल्यैस् तथा धूपैश्चित्रैश्चापि सुशोभितम् ॥ (५३।२)

विचित्रैर्नृत्यगेयैश् च शङ्खवीणादिभिस् तथा । (५४।१)

ब्रह्मघोषैर्महापुण्यं मङ्गलैश् च विशेषतः ॥ (५४।२)

महाध्वजाष्टसंयुक्तं विचित्रकुसुमोज्ज्वलम् । (५५।१)

नगेन्द्रं मेरुनामानं त्रैलोक्याधारमुत्तमम् ॥ (५५।२)

तस्य मूर्ध्नि शिवं कुर्यान्मध्यतो धातुनैव तु । (५६।१)

दक्षिणे च यथान्यायं ब्रह्माणं च चतुर्मुखम् ॥ (५६।२)

उत्तरे देवदेवेशं नारायणमनामयम् । (५७।१)

इन्द्रादिलोकपालांश् च कृत्वा भक्त्या यथाविधि ॥ (५७।२)

प्रतिष्ठाप्य ततः स्नाप्य समभ्यर्च्य महेश्वरम् । (५८।१)

देवस्य दक्षिणे हस्ते शूलं त्रिदशपूजितम् ॥ (५८।२)

वामे पाशं भवान्याश् च कमलं हेमभूषितम् । (५९।१)

विष्णोश् च शङ्खं चक्रं च गदामब्जं प्रयत्नतः ॥ (५९।२)

ब्रह्मणश्चाक्षसूत्रं च कमण्डलुमनुत्तमम् । (६०।१)

इन्द्रस्य वज्रम् अग्नेश् च शक्त्याख्यं परमायुधम् ॥ (६०।२)

यमस्य दण्डं निरृतेः खड्गं निशिचरस्य तु । (६१।१)

वरुणस्य महापाशं नागाख्यं रुद्रमद्भुतम् ॥ (६१।२)

वायोर् यष्टिं कुबेरस्य गदां लोकप्रपूजिताम् । (६२।१)

टङ्कं चेशानदेवस्य निवेद्यैवं क्रमेण च ॥ (६२।२)

शिवस्य महतीं पूजां कृत्वा चरुसमन्विताम् । (६३।१)

पूजयेत्सर्वदेवांश् च यथाविभवविस्तरम् ॥ (६३।२)

ब्राह्मणान्भोजयित्वा च पूजां कृत्वा प्रयत्नतः । (६४।१)

महामेरुव्रतं कृत्वा महादेवाय दापयेत् ॥ (६४।२)

महामेरुमनुप्राप्य महादेव्या प्रमोदते । (६५।१)

चिरं सायुज्यम् आप्नोति महादेव्या न संशयः ॥ (६५।२)

कार्तिक्यामपि या नारी कृत्वा देवीमुमां शुभाम् । (६६।१)

सर्वाभरणसम्पूर्णां सर्वलक्षणलक्षिताम् ॥ (६६।२)

हेमताम्रादिभिश्चैव प्रतिष्ठाप्य विधानतः । (६७।१)

देवं च कृत्वा देवेशं सर्वलक्षणसंयुतम् ॥ (६७।२)

तयोरग्रे हुताशं च स्रुवहस्तं पितामहम् । (६८।१)

नारायणं च दातारं सर्वाभरणभूषितम् ॥ (६८।२)

लोकपालैस् तथा सिद्धैः संवृतं स्थाप्य यत्नतः । (६९।१)

रुद्रालये व्रतं तस्मै दापयेद्भक्तिपूर्वकम् ॥ (६९।२)

सा भवान्यास्तनुं गत्वा भवेन सह मोदते । (७०।१)

एकभक्तव्रतं पुण्यं प्रतिमासमनुक्रमात् ॥ (७०।२)

मार्गशीर्षकमासादिकार्तिकान्तं प्रवर्तितम् । (७१।१)

नरनार्यादिजन्तूनां हिताय मुनिसत्तमाः ॥ (७१।२)

नरः कृत्वा व्रतं चैव शिवसायुज्यमाप्नुयात् । (७२।१)

नारी देव्या न संदेहः शिवेन परिभाषितम् ॥ (७२।२)

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे उमामहेश्वरव्रतं नाम चतुरशीतितमो ऽध्यायः ॥ (७३।१)