लिङ्गपुराणLiṅgapurāṇa

LiPur, 1, 28

28 of 163 · 69 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

शैलादिरुवाच । (१।१)

śailādiruvāca |

1.2१.२

आग्नेयं सौरममृतं बिम्बं भाव्यं तत उपरि । (१।२)

āgneyaṃ sauramamṛtaṃ bimbaṃ bhāvyaṃ tata upari |

1.3१.३

गुणत्रयं च हृदये तथा चात्मत्रयं क्रमात् ॥ (१।३)

guṇatrayaṃ ca hṛdaye tathā cātmatrayaṃ kramāt ||

2.1२.१

तस्योपरि महादेवं निष्कलं सकलाकृतिम् । (२।१)

tasyopari mahādevaṃ niṣkalaṃ sakalākṛtim |

2.2२.२

कान्तार्धरूढदेहं च पूजयेद्ध्यानविद्यया ॥ (२।२)

kāntārdharūḍhadehaṃ ca pūjayeddhyānavidyayā ||

3.1३.१

ततो बहुविधं प्रोक्तं चिन्त्यं तत्रास्ति चेद्यतः । (३।१)

tato bahuvidhaṃ proktaṃ cintyaṃ tatrāsti cedyataḥ |

3.2३.२

चिन्तकस्य ततश्चिन्ता अन्यथा नोपपद्यते ॥ (३।२)

cintakasya tataścintā anyathā nopapadyate ||

4.1४.१

तस्माद्ध्येयं तथा ध्यानं यजमानः प्रयोजनम् । (४।१)

tasmāddhyeyaṃ tathā dhyānaṃ yajamānaḥ prayojanam |

4.2४.२

स्मरेत्तन्नान्यथा जातु बुध्यते पुरुषस्य ह ॥ (४।२)

smarettannānyathā jātu budhyate puruṣasya ha ||

5.1५.१

पुरे शेते पुरं देहं तस्मात्पुरुष उच्यते । (५।१)

pure śete puraṃ dehaṃ tasmātpuruṣa ucyate |

5.2५.२

याज्यं यज्ञेन यजते यजमानस्तु स स्मृतः ॥ (५।२)

yājyaṃ yajñena yajate yajamānastu sa smṛtaḥ ||

6.1६.१

ध्येयो महेश्वरो ध्यानं चिन्तनं निर्वृतिः फलम् । (६।१)

dhyeyo maheśvaro dhyānaṃ cintanaṃ nirvṛtiḥ phalam |

6.2६.२

प्रधानपुरुषेशानं याथातथ्यं प्रपद्यते ॥ (६।२)

pradhānapuruṣeśānaṃ yāthātathyaṃ prapadyate ||

7.1७.१

इह षड्विंशको ध्येयो ध्याता वै पञ्चविंशकः । (७।१)

iha ṣaḍviṃśako dhyeyo dhyātā vai pañcaviṃśakaḥ |

7.2७.२

चतुर्विंशकम् अव्यक्तं महदाद्यास्तु सप्त च ॥ (७।२)

caturviṃśakam avyaktaṃ mahadādyāstu sapta ca ||

8.1८.१

महांस् तथा त्वहङ्कारं तन्मात्रं पञ्चकं पुनः । (८।१)

mahāṃs tathā tvahaṅkāraṃ tanmātraṃ pañcakaṃ punaḥ |

8.2८.२

कर्मेन्द्रियाणि पञ्चैव तथा बुद्धीन्द्रियाणि च ॥ (८।२)

karmendriyāṇi pañcaiva tathā buddhīndriyāṇi ca ||

9.1९.१

मनश् च पञ्च भूतानि शिवः षड्विंशकस्ततः । (९।१)

manaś ca pañca bhūtāni śivaḥ ṣaḍviṃśakastataḥ |

9.2९.२

स एव भर्ता कर्ता च विधेरपि महेश्वरः ॥ (९।२)

sa eva bhartā kartā ca vidherapi maheśvaraḥ ||

10.1१०.१

हिरण्यगर्भं रुद्रो ऽसौ जनयामास शङ्करः । (१०।१)

hiraṇyagarbhaṃ rudro 'sau janayāmāsa śaṅkaraḥ |

10.2१०.२

विश्वाधिकश् च विश्वात्मा विश्वरूप इति स्मृतः ॥ (१०।२)

viśvādhikaś ca viśvātmā viśvarūpa iti smṛtaḥ ||

11.1११.१

विना यथा हि पितरं मातरं तनयास्त्विह । (११।१)

vinā yathā hi pitaraṃ mātaraṃ tanayāstviha |

11.2११.२

न जायन्ते तथा सोमं विना नास्ति जगत्त्रयम् ॥ (११।२)

na jāyante tathā somaṃ vinā nāsti jagattrayam ||

12.1१२.१

सनत्कुमार उवाच । (१२।१)

sanatkumāra uvāca

12.2१२.२

कर्ता यदि महादेवः परमात्मा महेश्वरः । (१२।२)

kartā yadi mahādevaḥ paramātmā maheśvaraḥ |

12.3१२.३

तथा कारयिता चैव कुर्वतो ऽल्पात्मनस् तथा ॥ (१२।३)

tathā kārayitā caiva kurvato 'lpātmanas tathā ||

13.1१३.१

नित्यो विशुद्धो बुद्धश् च निष्कलः परमेश्वरः । (१३।१)

nityo viśuddho buddhaś ca niṣkalaḥ parameśvaraḥ |

13.2१३.२

त्वयोक्तो मुक्तिदः किं वा निष्कलश्चेत्करोति किम् ॥ (१३।२)

tvayokto muktidaḥ kiṃ vā niṣkalaścetkaroti kim ||

14.1१४.१

शैलादिरुवाच । (१४।१)

śailādiruvāca |

14.2१४.२

कालः करोति सकलं कालं कलयते सदा । (१४।२)

kālaḥ karoti sakalaṃ kālaṃ kalayate sadā |

14.3१४.३

निष्कलं च मनः सर्वं मन्यते सोऽपि निष्कलः ॥ (१४।३)

niṣkalaṃ ca manaḥ sarvaṃ manyate so'pi niṣkalaḥ ||

15.1१५.१

कर्मणा तस्य चैवेह जगत्सर्वं प्रतिष्ठितम् । (१५।१)

karmaṇā tasya caiveha jagatsarvaṃ pratiṣṭhitam |

15.2१५.२

किमत्र देवदेवस्य मूर्त्यष्टकमिदं जगत् ॥ (१५।२)

kimatra devadevasya mūrtyaṣṭakamidaṃ jagat ||

16.1१६.१

विनाकाशं जगन्नैव विना क्ष्मां वायुना विना । (१६।१)

vinākāśaṃ jagannaiva vinā kṣmāṃ vāyunā vinā |

16.2१६.२

तेजसा वारिणा चैव यजमानं तथा विना ॥ (१६।२)

tejasā vāriṇā caiva yajamānaṃ tathā vinā ||

17.1१७.१

भानुना शशिना लोकस्तस्यैतास्तनवः प्रभोः । (१७।१)

bhānunā śaśinā lokastasyaitāstanavaḥ prabhoḥ |

17.2१७.२

विचारतस्तु रुद्रस्य स्थूलमेतच्चराचरम् ॥ (१७।२)

vicāratastu rudrasya sthūlametaccarācaram ||

18.1१८.१

सूक्ष्मं वदन्ति ऋषयो यन्न वाच्यं द्विजोत्तमाः । (१८।१)

sūkṣmaṃ vadanti ṛṣayo yanna vācyaṃ dvijottamāḥ |

18.2१८.२

यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह ॥ (१८।२)

yato vāco nivartante aprāpya manasā saha ||

19.1१९.१

आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान्न बिभेति कुतश्चन । (१९।१)

ānandaṃ brahmaṇo vidvānna bibheti kutaścana |

19.2१९.२

न भेतव्यं तथा तस्माज्ज्ञात्वानन्दं पिनाकिनः ॥ (१९।२)

na bhetavyaṃ tathā tasmājjñātvānandaṃ pinākinaḥ ||

20.1२०.१

विभूतयश् च रुद्रस्य मत्वा सर्वत्र भावतः । (२०।१)

vibhūtayaś ca rudrasya matvā sarvatra bhāvataḥ |

20.2२०.२

सर्वं रुद्र इति प्राहुर्मुनयस्तत्त्वदर्शिनः ॥ (२०।२)

sarvaṃ rudra iti prāhurmunayastattvadarśinaḥ ||

21.1२१.१

नमस्कारेण सततं गौरवात्परमेष्ठिनः । (२१।१)

namaskāreṇa satataṃ gauravātparameṣṭhinaḥ |

21.2२१.२

सर्वं तु खल्विदं ब्रह्म सर्वो वै रुद्र ईश्वरः ॥ (२१।२)

sarvaṃ tu khalvidaṃ brahma sarvo vai rudra īśvaraḥ ||

22.1२२.१

पुरुषो वै महादेवो महेशानः परः शिवः । (२२।१)

puruṣo vai mahādevo maheśānaḥ paraḥ śivaḥ |

22.2२२.२

एवं विभुर्विनिर्दिष्टो ध्यानं तत्रैव चिन्तनम् ॥ (२२।२)

evaṃ vibhurvinirdiṣṭo dhyānaṃ tatraiva cintanam ||

23.1२३.१

चतुर्व्यूहेण मार्गेण विचार्यालोक्य सुव्रत । (२३।१)

caturvyūheṇa mārgeṇa vicāryālokya suvrata |

23.2२३.२

संसारहेतुः संसारो मोक्षहेतुश् च निर्वृतिः ॥ (२३।२)

saṃsārahetuḥ saṃsāro mokṣahetuś ca nirvṛtiḥ ||

24.1२४.१

चतुर्व्यूहः समाख्यातश्चिन्तकस्येह योगिनः । (२४।१)

caturvyūhaḥ samākhyātaścintakasyeha yoginaḥ |

24.2२४.२

चिन्ता बहुविधा ख्याता सैकत्र परमेष्ठिना ॥ (२४।२)

cintā bahuvidhā khyātā saikatra parameṣṭhinā ||

25.1२५.१

सुनिष्ठेत्यत्र कथिता रुद्रं रौद्री न संशयः । (२५।१)

suniṣṭhetyatra kathitā rudraṃ raudrī na saṃśayaḥ |

25.2२५.२

ऐन्द्री चेन्द्रे तथा सौम्या सोमे नारायणे तथा ॥ (२५।२)

aindrī cendre tathā saumyā some nārāyaṇe tathā ||

26.1२६.१

सूर्ये वह्नौ च सर्वेषां सर्वत्रैवं विचारतः । (२६।१)

sūrye vahnau ca sarveṣāṃ sarvatraivaṃ vicārataḥ |

26.2२६.२

सैवाहं सोऽहमित्येवं द्विधा संस्थाप्य भावतः ॥ (२६।२)

saivāhaṃ so'hamityevaṃ dvidhā saṃsthāpya bhāvataḥ ||

27.1२७.१

भक्तोऽसौ नास्ति यस्तस्माच्चिन्ता ब्राह्मी न संशयः । (२७।१)

bhakto'sau nāsti yastasmāccintā brāhmī na saṃśayaḥ |

27.2२७.२

एवं ब्रह्ममयं ध्यायेत् पूर्वं विप्र चराचरम् ॥ (२७।२)

evaṃ brahmamayaṃ dhyāyet pūrvaṃ vipra carācaram ||

28.1२८.१

चराचरविभागं च त्यजेदभिमतं स्मरन् । (२८।१)

carācaravibhāgaṃ ca tyajedabhimataṃ smaran |

28.2२८.२

त्याज्यं ग्राह्यम् अलभ्यं च कृत्यं चाकृत्यमेव च ॥ (२८।२)

tyājyaṃ grāhyam alabhyaṃ ca kṛtyaṃ cākṛtyameva ca ||

29.1२९.१

यस्य नास्ति सुतृप्तस्य तस्य ब्राह्मी न चान्यथा । (२९।१)

yasya nāsti sutṛptasya tasya brāhmī na cānyathā |

29.2२९.२

आभ्यन्तरं समाख्यातमेवमभ्यर्चनं क्रमात् ॥ (२९।२)

ābhyantaraṃ samākhyātamevamabhyarcanaṃ kramāt ||

30.1३०.१

आभ्यन्तरार्चकाः पूज्या नमस्कारादिभिस् तथा । (३०।१)

ābhyantarārcakāḥ pūjyā namaskārādibhis tathā |

30.2३०.२

विरूपा विकृताश्चापि न निन्द्या ब्रह्मवादिनः ॥ (३०।२)

virūpā vikṛtāścāpi na nindyā brahmavādinaḥ ||

31.1३१.१

आभ्यन्तरार्चकाः सर्वे न परीक्ष्या विजानता । (३१।१)

ābhyantarārcakāḥ sarve na parīkṣyā vijānatā |

31.2३१.२

निन्दका एव दुःखार्ता भविष्यन्त्यल्पचेतसः ॥ (३१।२)

nindakā eva duḥkhārtā bhaviṣyantyalpacetasaḥ ||

32.1३२.१

यथा दारुवने रुद्रं विनिन्द्य मुनयः पुरा । (३२।१)

yathā dāruvane rudraṃ vinindya munayaḥ purā |

32.2३२.२

तस्मात्सेव्या नमस्कार्याः सदा ब्रह्मविदस् तथा ॥ (३२।२)

tasmātsevyā namaskāryāḥ sadā brahmavidas tathā ||

33.1३३.१

वर्णाश्रमविनिर्मुक्ता वर्णाश्रमपरायणैः ॥ (३३।१)

varṇāśramavinirmuktā varṇāśramaparāyaṇaiḥ ||

34.1३४.१

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे शिवार्चनतत्त्वसंख्यादिवर्णनं नामाष्टाविंशो ऽध्यायः ॥ (३४।१)

iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge śivārcanatattvasaṃkhyādivarṇanaṃ nāmāṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

LiPur, 1, 28

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit