Su, 1, 28
Select a line for its word-by-word analysis.
अथातो विपरीताविपरीतव्रणविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ॥ (१।१)
athāto viparītāviparītavraṇavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
नतुर् देर् अरिष्टस्फलाग्निजलवृष्टीनां पुष्पधूमाम्बुदा यथा । (३।१)
Natur der ariṣṭasphalāgnijalavṛṣṭīnāṃ puṣpadhūmāmbudā yathā |
ख्यापयन्ति भविष्यत्वं तथा रिष्टानि पञ्चताम् ॥ (३।२)
khyāpayanti bhaviṣyatvaṃ tathā riṣṭāni pañcatām ||
मेइस्त् बेर्सेहेन्तानि सौक्ष्म्यात् प्रमादाद्वा तथैवाशु व्यतिक्रमात् । (४।१)
meist bersehentāni saukṣmyāt pramādādvā tathaivāśu vyatikramāt |
गृह्यन्ते नोद्गतान्यज्ञैर् मुमूर्षोर् न त्वसंभवात् ॥ (४।२)
gṛhyante nodgatānyajñair mumūrṣor na tvasaṃbhavāt ||
म्ग्लिछ्केइतेन्, देन् तोद् ज़ु वेर्हिन्देर्न्ध्रुवं तु मरणं रिष्टे ब्राह्मणैस्तत् किलामलैः । (५।१)
mglichkeiten, den Tod zu verhinderndhruvaṃ tu maraṇaṃ riṣṭe brāhmaṇaistat kilāmalaiḥ |
॥ अस्त्रोलोगिएनक्षत्रपीडा बहुधा यथाकालं विपच्यते । (६।१)
|| Astrologienakṣatrapīḍā bahudhā yathākālaṃ vipacyate |
बेहन्द्लुन्ग् अब्ब्रेछेन्, wएन्न् अरिष्टस् एर्स्छेइनेनसिद्धिमाप्नुयाल्लोके प्रतिकुर्वन् गतायुषः । (७।१)
Behandlung abbrechen, wenn ariṣṭas erscheinenasiddhimāpnuyālloke pratikurvan gatāyuṣaḥ |
अतो ऽरिष्टानि यत्नेन लक्षयेत् कुशलो भिषक् ॥ (७।२)
ato 'riṣṭāni yatnena lakṣayet kuśalo bhiṣak ||
अल्ल्गेम्।: अल्ले उन्नत्र्लिछेन् वेर्￤न्देरुन्गेन् बेइ एइनेम् व्रणगन्धवर्णरसादीनां विशेषाणां स्वभावतः । (८।१)
allgem.: alle unnatrlichen ver￤nderungen bei einem vraṇagandhavarṇarasādīnāṃ viśeṣāṇāṃ svabhāvataḥ |
वैकृतं यत् तदाचष्टे व्रणिनः पक्वलक्षणम् ॥ (८।२)
vaikṛtaṃ yat tadācaṣṭe vraṇinaḥ pakvalakṣaṇam ||
१। गेरुछ्कटुस्तीक्ष्णश् च विस्रश् च गन्धस्तु पवनादिभिः । (९।१)
1. Geruchkaṭustīkṣṇaś ca visraś ca gandhastu pavanādibhiḥ |
लोहगन्धिस्तु रक्तेन व्यामिश्रः सान्निपातिकः ॥ (९।२)
lohagandhistu raktena vyāmiśraḥ sānnipātikaḥ ||
लाजातसीतैलसमाः किंचिद्विस्राश् च गन्धतः । (१०।१)
lājātasītailasamāḥ kiṃcidvisrāś ca gandhataḥ |
ज्ञेयाः प्रकृतिगन्धाः स्युरतो ऽन्यद्गन्धवैकृतम् ॥ (१०।२)
jñeyāḥ prakṛtigandhāḥ syurato 'nyadgandhavaikṛtam ||
सगन्धा दिव्यगन्धाश् च मुमूर्षूणां व्रणाः स्मृताः ॥ (११।२)
sagandhā divyagandhāś ca mumūrṣūṇāṃ vraṇāḥ smṛtāḥ ||
सगन्धाः पङ्कगन्धाश् च भूमिगन्धाश् च गर्हिताः ॥ (१२।२)
sagandhāḥ paṅkagandhāś ca bhūmigandhāś ca garhitāḥ ||
२। ड़र्बेकुङ्कुमध्यामकङ्कुष्ठसवर्णाः पित्तकोपतः । (१३।१)
2. Farbekuṅkumadhyāmakaṅkuṣṭhasavarṇāḥ pittakopataḥ |
न दह्यन्ते न चूष्यन्ते भिषक् तान् परिवर्जयेत् ॥ (१३।२)
na dahyante na cūṣyante bhiṣak tān parivarjayet ||
कण्डूमन्तः स्थिराः श्वेताः स्निग्धाः कफनिमित्ततः । (१४।१)
kaṇḍūmantaḥ sthirāḥ śvetāḥ snigdhāḥ kaphanimittataḥ |
दूयन्ते वापि दह्यन्ते भिषक् तान् परिवर्जयेत् ॥ (१४।२)
dūyante vāpi dahyante bhiṣak tān parivarjayet ||
कृष्णास्तु ये तनुस्रावा वातजा मर्मतापिनः । (१५।१)
kṛṣṇāstu ye tanusrāvā vātajā marmatāpinaḥ |
स्वल्पाम् अपि न कुर्वन्ति रुजं तान् परिवर्जयेत् ॥ (१५।२)
svalpām api na kurvanti rujaṃ tān parivarjayet ||
३। गेर्￤उस्छेक्ष्वेडन्ति घुर्घुरायन्ते ज्वलन्तीव च ये व्रणाः । (१६।१)
3. Ger￤uschekṣveḍanti ghurghurāyante jvalantīva ca ye vraṇāḥ |
त्वङ्मांसस्थाश् च पवनं सशब्दं विसृजन्ति ये ॥ (१६।२)
tvaṅmāṃsasthāś ca pavanaṃ saśabdaṃ visṛjanti ye ||
४। तेम्पेरतुर्ये च मर्मस्वसंभूता भवन्त्यत्यर्थवेदनाः । (१७।१)
4. Temperaturye ca marmasvasaṃbhūtā bhavantyatyarthavedanāḥ |
दह्यन्ते चान्तरत्यर्थं बहिः शीताश् च ये व्रणाः ॥ (१७।२)
dahyante cāntaratyarthaṃ bahiḥ śītāś ca ye vraṇāḥ ||
दह्यन्ते बहिर् अत्यर्थं भवन्त्यन्तश् च शीतलाः । (१८।१)
dahyante bahir atyarthaṃ bhavantyantaś ca śītalāḥ |
चूर्णावकीर्णा इव ये भान्ति वा न च चूर्णिताः ॥ (१९।२)
cūrṇāvakīrṇā iva ye bhānti vā na ca cūrṇitāḥ ||
प्रवृद्धपूयरुधिरा व्रणा येषां च मर्मसु ॥ (२०।२)
pravṛddhapūyarudhirā vraṇā yeṣāṃ ca marmasu ||
क्रियाभिः सम्यगारब्धा न सिध्यन्ति च ये व्रणाः । (२१।१)
kriyābhiḥ samyagārabdhā na sidhyanti ca ye vraṇāḥ |
वर्जयेत्तान् भिषक् प्राज्ञः संरक्षन्नात्मनो यशः ॥ (२१।२)
varjayettān bhiṣak prājñaḥ saṃrakṣannātmano yaśaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.