Su, 1, 36
Select a line for its word-by-word analysis.
अथातो भूमिप्रविभागीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ॥ (१।१)
athāto bhūmipravibhāgīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
गुते एर्दे ड़्र् एर्न्ते वोन् हेइल्प्ड़्लन्ज़ेन्श्वभ्रशर्कराश्मविषमवल्मीकश्मशानाघातनदेवतायतनसिकताभिर् अनुपहतामनूषरामभङ्गुरामदूरोदकां स्निग्धां प्ररोहवतीं मृद्वीं स्थिरां समां कृष्णां गौरीं लोहितां वा भूमिमौषधार्थं परीक्षेत । (३।१)
gute Erde fr Ernte von Heilpflanzenśvabhraśarkarāśmaviṣamavalmīkaśmaśānāghātanadevatāyatanasikatābhir anupahatāmanūṣarāmabhaṅgurāmadūrodakāṃ snigdhāṃ prarohavatīṃ mṛdvīṃ sthirāṃ samāṃ kṛṣṇāṃ gaurīṃ lohitāṃ vā bhūmimauṣadhārthaṃ parīkṣeta |
तस्यां जातम् अपि कृमिविषशस्त्रातपपवनदहनतोयसम्बाधमार्गैर् अनुपहतमेकरसं पुष्टं पृथ्ववगाढमूलमुदीच्यां चौषधमाददीतेत्येष भूमिपरीक्षाविशेषः सामान्यः ॥ (३।२)
tasyāṃ jātam api kṛmiviṣaśastrātapapavanadahanatoyasambādhamārgair anupahatamekarasaṃ puṣṭaṃ pṛthvavagāḍhamūlamudīcyāṃ cauṣadhamādadītetyeṣa bhūmiparīkṣāviśeṣaḥ sāmānyaḥ ||
विशेषतस्तु तत्र अश्मवती स्थिरा गुर्वी श्यामा कृष्णा वा स्थूलवृक्षशस्यप्राया स्वगुणभूयिष्ठा स्निग्धा शीतलासन्नोदका स्निग्धशस्यतृणकोमलवृक्षप्राया शुक्लाम्बुगुणभूयिष्ठा नानावर्णा लघ्वश्मवती प्रविरलाल्पपाण्डुवृक्षप्ररोहाग्निगुणभूयिष्ठा रूक्षा भस्मरासभवर्णा तनुरूक्षकोटराल्परसवृक्षप्रायानिलगुणभूयिष्ठा मृद्वी समा श्वभ्रवत्यव्यक्तरसजला सर्वतो ऽसारवृक्षा महापर्वतवृक्षप्राया श्यामा चाकाशगुणभूयिष्ठा ॥ (४।१)
viśeṣatastu tatra aśmavatī sthirā gurvī śyāmā kṛṣṇā vā sthūlavṛkṣaśasyaprāyā svaguṇabhūyiṣṭhā snigdhā śītalāsannodakā snigdhaśasyatṛṇakomalavṛkṣaprāyā śuklāmbuguṇabhūyiṣṭhā nānāvarṇā laghvaśmavatī praviralālpapāṇḍuvṛkṣaprarohāgniguṇabhūyiṣṭhā rūkṣā bhasmarāsabhavarṇā tanurūkṣakoṭarālparasavṛkṣaprāyānilaguṇabhūyiṣṭhā mṛdvī samā śvabhravatyavyaktarasajalā sarvato 'sāravṛkṣā mahāparvatavṛkṣaprāyā śyāmā cākāśaguṇabhūyiṣṭhā ||
सौम्य।आग्नेयअत्र केचिदाहुराचार्याः प्रावृड्वर्षाशरद्धेमन्तवसन्तग्रीष्मेषु यथासंख्यं मूलपत्रत्वक्क्षीरसारफलान्य् आददीतेति तत्तु न सम्यक् सौम्याग्नेयत्वाज्जगतः । (५।१)
saumya|āgneyaatra kecidāhurācāryāḥ prāvṛḍvarṣāśaraddhemantavasantagrīṣmeṣu yathāsaṃkhyaṃ mūlapatratvakkṣīrasāraphalāny ādadīteti tattu na samyak saumyāgneyatvājjagataḥ |
सौम्यान्यौषधानि सौम्येष्वृतुष्वाददीताग्नेयान्याग्नेयेषु एवमव्यापन्नगुणानि भवन्ति । (५।२)
saumyānyauṣadhāni saumyeṣvṛtuṣvādadītāgneyānyāgneyeṣu evamavyāpannaguṇāni bhavanti |
सौम्यान्यौषधानि सौम्येष्वृतुषु गृहीतानि सोमगुणभूयिष्ठायां भूमौ जातान्यतिमधुरस्निग्धशीतानि जायन्ते । (५।३)
saumyānyauṣadhāni saumyeṣvṛtuṣu gṛhītāni somaguṇabhūyiṣṭhāyāṃ bhūmau jātānyatimadhurasnigdhaśītāni jāyante |
एर्दे -> फर्मकोलोगिस्छे एइगेन्स्छड़्तेन्तत्र पृथिव्यम्बुगुणभूयिष्ठायां भूमौ जातानि विरेचनद्रव्याण्याददीत अग्न्याकाशमारुतगुणभूयिष्ठायां वमनद्रव्याणि उभयगुणभूयिष्ठायामुभयतोभागान्य् आकाशगुणभूयिष्ठायां संशमनानि एवं बलवत्तराणि भवन्ति ॥ (६।१)
Erde -> pharmakologische Eigenschaftentatra pṛthivyambuguṇabhūyiṣṭhāyāṃ bhūmau jātāni virecanadravyāṇyādadīta agnyākāśamārutaguṇabhūyiṣṭhāyāṃ vamanadravyāṇi ubhayaguṇabhūyiṣṭhāyāmubhayatobhāgāny ākāśaguṇabhūyiṣṭhāyāṃ saṃśamanāni evaṃ balavattarāṇi bhavanti ||
सर्वाण्येव चाभिनवान्यन्यत्र मधुघृतगुडपिप्पलीविडङ्गेभ्यः ॥ (७।०)
sarvāṇyeva cābhinavānyanyatra madhughṛtaguḍapippalīviḍaṅgebhyaḥ ||
सुब्स्तन्ज़ेन्, दिए नुर् ड़्रिस्छ्।अल्त् बेनुत्ज़्त् wएर्देन् क्न्नेन्विडङ्गं पिप्पली क्षौद्रं सर्पिश्चाप्यनवं हितम् । (८।१)
substanzen, die nur frisch|alt benutzt werden knnenviḍaṅgaṃ pippalī kṣaudraṃ sarpiścāpyanavaṃ hitam |
शेषम् अन्यत्त्वभिनवं गृह्णीयाद् दोषवर्जितम् ॥ (८।२)
śeṣam anyattvabhinavaṃ gṛhṇīyād doṣavarjitam ||
तेषाम् असम्पत्तावतिक्रान्तसंवत्सराण्याददीतेति ॥ (९।०)
teṣām asampattāvatikrāntasaṃvatsarāṇyādadīteti ||
Wअल्द्बेwओह्नेर् = क्र्￤उतेरेxपेर्तेन्गोपालास्तापसा व्याधा ये चान्ये वनचारिणः । (१०।२)
Waldbewohner = Kr￤uterexpertengopālāstāpasā vyādhā ye cānye vanacāriṇaḥ |
मूलाहाराश् च ये तेभ्यो भेषजव्यक्तिरिष्यते ॥ (१०।३)
mūlāhārāś ca ye tebhyo bheṣajavyaktiriṣyate ||
व्यवस्थितो न कालो ऽस्ति तत्र सर्वो विधीयते ॥ (११।२)
vyavasthito na kālo 'sti tatra sarvo vidhīyate ||
एर्दे -> फर्म्। एइग्।गन्धवर्णरसोपेता षड्विधा भूमिरिष्यते । (१२।१)
Erde -> pharm. Eig.gandhavarṇarasopetā ṣaḍvidhā bhūmiriṣyate |
तस्माद् भूमिस्वभावेन बीजिनः षड्रसायुताः ॥ (१२।२)
tasmād bhūmisvabhāvena bījinaḥ ṣaḍrasāyutāḥ ||
रस देस् Wअस्सेर्सव्यक्तः किल तोयस्य रसो निश्चयनिश्चितः । (१३।१)
rasa des Wassersavyaktaḥ kila toyasya raso niścayaniścitaḥ |
रसः स एव चाव्यक्तो व्यक्तो भूमिरसाद्भवेत् ॥ (१३।२)
rasaḥ sa eva cāvyakto vyakto bhūmirasādbhavet ||
साधारणभूमिसर्वलक्षणसम्पन्ना भूमिः साधारणा स्मृता । (१४।१)
sādhāraṇabhūmisarvalakṣaṇasampannā bhūmiḥ sādhāraṇā smṛtā |
द्रव्याणि यत्र तत्रैव तद्गुणानि विशेषतः ॥ (१४।२)
dravyāṇi yatra tatraiva tadguṇāni viśeṣataḥ ||
नवं द्रव्यं पुराणं वा ग्राह्यम् एव विनिर्दिशेत् ॥ (१५।२)
navaṃ dravyaṃ purāṇaṃ vā grāhyam eva vinirdiśet ||
तिएरिस्छे सुब्स्तन्ज़ेन्जङ्गमानां वयःस्थानां रक्तरोमनखादिकम् । (१६।१)
tierische substanzenjaṅgamānāṃ vayaḥsthānāṃ raktaromanakhādikam |
एइन्रिछ्तुन्ग् देर् अपोथेकेप्लोतमृद्भाण्डफलकशङ्कुविन्यस्तभेषजम् । (१७।१)
Einrichtung der Apothekeplotamṛdbhāṇḍaphalakaśaṅkuvinyastabheṣajam |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.