अथातो ऽवारणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ॥ (१।१)

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ॥ (२।१)

उपद्रवैस्तु ये जुष्टा व्याधयो यान्त्यवार्यताम् । (३।१)

रसायनाद्विना वत्स तान् शृण्वेकमना मम ॥ (३।२)

वातव्याधिः प्रमेहश् च कुष्ठमर्शो भगंदरम् । (४।१)

अश्मरी मूढगर्भश् च तथैवोदरमष्टमम् ॥ (४।२)

अष्टावेते प्रकृत्यैव दुश्चिकित्स्या महागदाः । (५।१)

प्राणमांसक्षयश्वासतृष्णाशोषवमीज्वरैः ॥ (५।२)

मूर्च्छातिसारहिक्काभिः पुनश्चैतैर् उपद्रुताः । (६।१)

वर्जनीया विशेषेण भिषजा सिद्धिमिच्छता ॥ (६।२)

वातरोगशूनं सुप्तत्वचं भग्नं कम्पाध्माननिपीडितम् । (७।१)

नरं रुजार्तमन्तश् च वातव्याधिर्विनाशयेत् ॥ (७।२)

प्रमेहयथोक्तोपद्रवाविष्टम् अतिप्रस्रुतम् एव वा । (८।१)

पिडकापीडितं गाढं प्रमेहो हन्ति मानवम् ॥ (८।२)

कुष्ठप्रभिन्नं प्रस्रुताङ्गं च रक्तनेत्रं हतस्वरम् । (९।१)

पञ्चकर्मगुणातीतं कुष्ठं हन्तीह कुष्ठिनम् ॥ (९।२)

अर्शस्तृष्णारोचकशूलार्तम् अतिप्रस्रुतशोणितम् । (१०।१)

शोफातीसारसंयुक्तमर्शोव्याधिर्विनाशयेत् ॥ (१०।२)

भगन्दरवातमूत्रपुरीषाणि क्रिमयः शुक्रम् एव च । (११।१)

भगन्दरात् प्रस्रवन्ति यस्य तं परिवर्जयेत् ॥ (११।२)

अश्मरीप्रशूननाभिवृषणं रुद्धमूत्रं रुगन्वितम् । (१२।१)

अश्मरी क्षपयत्याशु सिकताशर्करान्विता ॥ (१२।२)

मूढगर्भगर्भकोषपरासङ्गो मक्कल्लो योनिसंवृतिः । (१३।१)

हन्यात् स्त्रियं मूढगर्भे यथोक्ताश्चाप्युपद्रवाः ॥ (१३।२)

उदरपार्श्वभङ्गान्नविद्वेषशोफातीसारपीडितम् । (१४।१)

विरिक्तं पूर्यमाणं च वर्जयेदुदरार्दितम् ॥ (१४।२)

ज्वरयस्ताम्यति विसंज्ञश् च शेते निपतितो ऽपि वा । (१५।१)

शीतार्दितो ऽन्तरुष्णश् च ज्वरेण म्रियते नरः ॥ (१५।२)

यो हृष्टरोमा रक्ताक्षो हृदि संघातशूलवान् । (१६।१)

नित्यं वक्त्रेण चोच्छ्वस्यात्तं ज्वरो हन्ति मानवम् ॥ (१६।२)

हिक्काश्वासपिपासार्तं मूढं विभ्रान्तलोचनम् । (१७।१)

संततोच्छ्वासिनं क्षीणं नरं क्षपयति ज्वरः ॥ (१७।२)

आविलाक्षं प्रताम्यन्तं निद्रायुक्तमतीव च । (१८।१)

क्षीणशोणितमांसं च नरं नाशयति ज्वरः ॥ (१८।२)

अतिसारश्वासशूलपिपासार्तं क्षीणं ज्वरनिपीडितम् । (१९।१)

विशेषेण नरं वृद्धमतीसारो विनाशयेत् ॥ (१९।२)

यक्ष्मन्शुक्लाक्षम् अन्नद्वेष्टारम् ऊर्ध्वश्वासनिपीडितम् । (२०।१)

कृच्छ्रेण बहु मेहन्तं यक्ष्मा हन्तीह मानवम् ॥ (२०।२)

गुल्मश्वासशूलपिपासान्नविद्वेषग्रन्थिमूढताः । (२१।१)

भवन्ति दुर्बलत्वं च गुल्मिनो मृत्युमेष्यतः ॥ (२१।२)

विद्रधिआध्मातं बद्धनिष्यन्दं छर्दिहिक्कातृडन्वितम् । (२२।१)

रुजाश्वाससमाविष्टं विद्रधिर्नाशयेन्नरम् ॥ (२२।२)

पाण्डुपाण्डुदन्तनखो यश् च पाण्डुनेत्रश् च मानवः । (२३।१)

पाण्डुसंघातदर्शी च पाण्डुरोगी विनश्यति ॥ (२३।२)

रक्तपित्तलोहितं छर्दयेद्यस्तु बहुशो लोहितेक्षणः । (२४।१)

रक्तानां च दिशां द्रष्टा रक्तपित्ती विनश्यति ॥ (२४।२)

उन्मादअवाङ्मुखस्तून्मुखो वा क्षीणमांसबलो नरः । (२५।१)

जागरिष्णुर् असंदेहमुन्मादेन विनश्यति ॥ (२५।२)

अपस्मरबहुशो ऽपस्मरन्तं तु प्रक्षीणं चलितभ्रुवम् । (२६।१)

नेत्राभ्यां च विकुर्वाणमपस्मारो विनाशयेत् ॥ (२६।२)