अथातो विसूचिकाप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ॥ (१।०)

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ॥ (२।०)

अजीर्णमामं विष्टब्धं विदग्धं च यदीरितम् । (३।१)

विसूच्यलसकौ तस्माद् भवेच्चापि विलम्बिका ॥ (३।२)

सूचीभिरिव गात्राणि तुदन् संतिष्ठते ऽनिलः । (४।१)

यस्याजीर्णेन सा वैद्यैरुच्यते ति विसूचिका ॥ (४।२)

न तां परिमिताहारा लभन्ते विदितागमाः । (५।१)

मूढास्तामजितात्मानो लभन्ते कलुषाशयाः ॥ (५।२)

मूर्च्छातिसारौ वमथुः पिपासा शूलं भ्रमोद्वेष्टनजृम्भदाहाः । (६।१)

वैवर्ण्यकम्पौ हृदये रुजश्च भवन्ति तस्यां शिरसश्च भेदः ॥ (६।२)

कुक्षिरानह्यते ऽत्यर्थं प्रताम्यति विकूजति । (७।१)

निरुद्धो मारुतश्चापि कुक्षौ विपरिधावति ॥ (७।२)

वातवर्चोनिरोधश्च कुक्षौ यस्य भृशं भवेत् । (८।१)

तस्यालसकमाचष्टे तृष्णोद्गारावरोधकौ ॥ (८।२)

दुष्टं तु भुक्तं कफमारुताभ्यां प्रवर्तते नोर्ध्वमधश्च यस्य । (९।१)

विलम्बिकां तां भृशदुश्चिकित्स्यामाचक्षते शास्त्रविदः पुराणाः ॥ (९।२)

यत्रस्थमामं विरुजेत् तम् एव देशं विशेषेण विकारजातैः । (१०।१)

दोषेण येनावततं स्वलिङ्गैस्तं लक्षयेदामसमुद्भवैश्च ॥ (१०।२)

यः श्यावदन्तौष्ठनखो ऽल्पसंज्ञश्छर्द्यर्दितो ऽभ्यन्तरयातनेत्रः । (११।१)

क्षामस्वरः सर्वविमुक्तसन्धिर्यायान्नरः सो ऽपुनरागमाय ॥ (११।२)

साध्यासु पार्ष्ण्योर् दहनं प्रशस्तम् अग्निप्रतापो वमनं च तीक्ष्णम् । (१२।१)

पक्वे ततो ऽन्ने तु विलङ्घनं स्यात् संपाचनं चापि विरेचनं च ॥ (१२।२)

विशुद्धदेहस्य हि सद्य एव मूर्च्छातिसारादिरुपैति शान्तिम् । (१३।१)

आस्थापनं चापि वदन्ति पथ्यं सर्वासु योगानपरान्निबोध ॥ (१३।२)

पथ्यावचाहिङ्गुकलिङ्गगृञ्जसौवर्चलैः सातिविषैश्च चूर्णम् । (१४।१)

सुखाम्बुपीतं विनिहन्त्यजीर्णं शूलं विसूचीमरुचिं च सद्यः ॥ (१४।२)

क्षारागदं वा लवणं विषं वा गुडप्रगाढानथ सर्षपान् वा । (१५।१)

अम्लेन वा सैन्धवहिङ्गुयुक्तौ सबीजपूर्णौ सघृतौ त्रिवर्गौ ॥ (१५।२)

कटुत्रिकं वा लवणैरुपेतं पिबेत् स्नुहीक्षीरविमिश्रितं तु । (१६।१)

कल्याणकं वा लवणं पिबेत्तु यदुक्तम् आदावनिलामयेषु ॥ (१६।२)

कृष्णाजमोदक्षवकाणि वापि तुल्यौ पिबेद्वा मगधानिकुम्भौ । (१७।१)

दन्तीयुतं वा मगधोद्भवानां कल्कं पिबेत् कोषवतीरसेन ॥ (१७।२)

उष्णाभिर् अद्भिर् मगधोद्भवानां कल्कं पिबेन्नागरकल्कयुक्तम् । (१८।१)

व्योषं करञ्जस्य फलं हरिद्रे मूलं समं चाप्यथ मातुलुङ्ग्याः ॥ (१८।२)

छायाविशुष्का गुटिकाः कृतास्ता हन्युर्विसूचीं नयनाञ्जनेन । (१९।१)

सुवामितं साधुविरेचितं वा सुलङ्घितं वा मनुजं विदित्वा ॥ (१९।२)

पेयादिभिर् दीपनपाचनीयैः सम्यक्क्षुधार्तं समुपक्रमेत । (२०।१)

आमं शकृद्वा निचितं क्रमेण भूयो विबद्धं विगुणानिलेन ॥ (२०।२)

प्रवर्तमानं न यथास्वमेनं विकारमानाहमुदाहरन्ति । (२१।१)

तस्मिन् भवन्त्यामसमुद्भवे तु तृष्णाप्रतिश्यायशिरोविदाहाः ॥ (२१।२)

आमाशये शूलमथो गुरुत्वं हृल्लास उद्गारविघातनं च । (२२।१)

स्तम्भः कटीपृष्ठपुरीषमूत्रे शूलो ऽथ मूर्च्छा स शकृद्वमेच्च ॥ (२२।२)

श्वासश्च पक्वाशयजे भवन्ति लिङ्गानि चात्रालसकोद्भवानि । (२३।१)

आमोद्भवे वान्तम् उपक्रमेत संसर्गभक्तक्रमदीपनीयैः ॥ (२३।२)

अथेतरं यो न शकृद्वमेत्तमामं जयेत् स्वेदनपाचनैश्च । (२४।१)

विसूचिकायां परिकीर्तितानि द्रव्याणि वैरेचनिकानि यानि ॥ (२४।२)

तान्येव वर्तीर् विरचेद् विचूर्ण्य महिष्यजावीभगवां तु मूत्रैः । (२५।१)

स्विन्नस्य पायौ विनिवेश्य ताश्च चूर्णानि चैषां प्रधमेत्तु नाड्या ॥ (२५।२)

मूत्रेषु संसाध्य यथाविधानं द्रव्याणि यान्यूर्ध्वमधश्च यान्ति । (२६।१)

क्वाथेन तेनाशु निरूहयेच्च मूत्रार्धयुक्तेन समाक्षिकेण ॥ (२६।२)

त्रिभण्डियुक्तं लवणप्रकुञ्चं दत्त्वा विरिक्तक्रममाचरेच्च । (२७।१)

एष्वेव तैलेन च साधितेन प्राप्तं यदि स्यादनुवासयेच्च ॥ (२७।२)