Su, 6, 4
Select a line for its word-by-word analysis.
अथातः शुक्लगतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ॥ (१।१)
athātaḥ śuklagatarogavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
प्रस्तारिशुक्लक्षतजाधिमांसस्राय्वर्मसंज्ञाः खलु पञ्च रोगाः । (३।१)
prastāriśuklakṣatajādhimāṃsasrāyvarmasaṃjñāḥ khalu pañca rogāḥ |
स्युः शुक्तिका चार्जुनपिष्टकौ च जालं सिराणां पिडकाश्च याः स्युः ॥ (३।२)
syuḥ śuktikā cārjunapiṣṭakau ca jālaṃ sirāṇāṃ piḍakāśca yāḥ syuḥ ||
रोगा बलासग्रथितेन सार्धमेकादशाक्ष्णोः खलु शुक्लभागे । (४।१)
rogā balāsagrathitena sārdhamekādaśākṣṇoḥ khalu śuklabhāge |
प्रस्तारि प्रथितमिहार्म शुक्लभागे विस्तीर्णं तनु रुधिरप्रभं सनीलम् ॥ (४।२)
prastāri prathitamihārma śuklabhāge vistīrṇaṃ tanu rudhiraprabhaṃ sanīlam ||
शुक्लाख्यं मृदु कथयन्ति शुक्लभागे सश्वेतं सममिह वर्धते चिरेण । (५।१)
śuklākhyaṃ mṛdu kathayanti śuklabhāge saśvetaṃ samamiha vardhate cireṇa |
यन्मांसं प्रचयम् उपैति शुक्लभागे पद्माभं तदुपदिशन्ति लोहितार्म ॥ (५।२)
yanmāṃsaṃ pracayam upaiti śuklabhāge padmābhaṃ tadupadiśanti lohitārma ||
विस्तीर्णं मृदु बहलं यकृत्प्रकाशं श्यावं वा तद् अधिकमांसजार्म विद्यात् । (६।१)
vistīrṇaṃ mṛdu bahalaṃ yakṛtprakāśaṃ śyāvaṃ vā tad adhikamāṃsajārma vidyāt |
शुक्ले यत् पिशितम् उपैति वृद्धिमेतत् स्नाय्वर्मेत्यभिपठितं खरं प्रपाण्डु ॥ (६।२)
śukle yat piśitam upaiti vṛddhimetat snāyvarmetyabhipaṭhitaṃ kharaṃ prapāṇḍu ||
श्यावाः स्युः पिशितनिभाश्च बिन्दवो ये शुक्त्याभाः सितनयने स शुक्तिसंज्ञः । (७।१)
śyāvāḥ syuḥ piśitanibhāśca bindavo ye śuktyābhāḥ sitanayane sa śuktisaṃjñaḥ |
एको यः शशरुधिरोपमस्तु बिन्दुः शुक्लस्थो भवति तमर्जुनं वदन्ति ॥ (७।२)
eko yaḥ śaśarudhiropamastu binduḥ śuklastho bhavati tamarjunaṃ vadanti ||
उत्सन्नः सलिलनिभो ऽथ पिष्टशुक्लो बिन्दुर्यो भवति स पिष्टकः सुवृत्तः । (८।१)
utsannaḥ salilanibho 'tha piṣṭaśuklo binduryo bhavati sa piṣṭakaḥ suvṛttaḥ |
जालाभः कठिनसिरो महान् सरक्तः संतानः स्मृत इह जालसंज्ञितस्तु ॥ (८।२)
jālābhaḥ kaṭhinasiro mahān saraktaḥ saṃtānaḥ smṛta iha jālasaṃjñitastu ||
शुक्लस्थाः सितपिडकाः सिरावृता यास्ता विद्यादसितसमीपजाः सिराजाः । (९।१)
śuklasthāḥ sitapiḍakāḥ sirāvṛtā yāstā vidyādasitasamīpajāḥ sirājāḥ |
कांस्याभो भवति सिते ऽम्बुबिन्दुतुल्यः स ज्ञेयो ऽमृदुररुजो बलासकाख्यः ॥ (९।२)
kāṃsyābho bhavati site 'mbubindutulyaḥ sa jñeyo 'mṛdurarujo balāsakākhyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.