सुश्रुतसंहिताSuśrutasaṃhitā

Su, 6, 16

136 of 186 · 16 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अथातः पक्ष्मकोपप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ॥ (१।०)

athātaḥ pakṣmakopapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||

2.0२.०

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ॥ (२।०)

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ ||

3.1३.१

याप्यस्तु यो वर्त्मभवो विकारः पक्ष्मप्रकोपो ऽभिहितः पुरस्तात् । (३।१)

yāpyastu yo vartmabhavo vikāraḥ pakṣmaprakopo 'bhihitaḥ purastāt |

3.2३.२

तत्रोपविष्टस्य नरस्य चर्म वर्त्मोपरिष्टादनुतिर्यगेव ॥ (३।२)

tatropaviṣṭasya narasya carma vartmopariṣṭādanutiryageva ||

4.1४.१

भ्रुवोरधस्तात् परिमुच्य भागौ पक्ष्माश्रितं चैकमतो ऽवकृन्तेत् । (४।१)

bhruvoradhastāt parimucya bhāgau pakṣmāśritaṃ caikamato 'vakṛntet |

4.2४.२

कनीनकापाङ्गसमं समन्ताद्यवाकृति स्निग्धतनोर् नरस्य ॥ (४।२)

kanīnakāpāṅgasamaṃ samantādyavākṛti snigdhatanor narasya ||

5.1५.१

उत्कृत्य शस्त्रेण यवप्रमाणं वालेन सीव्येद् भिषग् अप्रमत्तः । (५।१)

utkṛtya śastreṇa yavapramāṇaṃ vālena sīvyed bhiṣag apramattaḥ |

5.2५.२

दत्त्वा च सर्पिर्मधुनावशेषं कुर्याद्विधानं विहितं व्रणे यत् ॥ (५।२)

dattvā ca sarpirmadhunāvaśeṣaṃ kuryādvidhānaṃ vihitaṃ vraṇe yat ||

6.1६.१

ललाटदेशे च निबद्धपट्टं प्राक्स्यूतमत्राप्यपरं च बद्ध्वा । (६।१)

lalāṭadeśe ca nibaddhapaṭṭaṃ prāksyūtamatrāpyaparaṃ ca baddhvā |

6.2६.२

स्थैर्यं गते चाप्यथ शस्त्रमार्गे वालान् विमुञ्चेत् कुशलो ऽभिवीक्ष्य ॥ (६।२)

sthairyaṃ gate cāpyatha śastramārge vālān vimuñcet kuśalo 'bhivīkṣya ||

7.1७.१

एवं न चेच्छाम्यति तस्य वर्त्म निर्भुज्य दोषोपहतां वलिं च । (७।१)

evaṃ na cecchāmyati tasya vartma nirbhujya doṣopahatāṃ valiṃ ca |

7.2७.२

ततो ऽग्निना वा प्रतिसारयेत्तां क्षारेण वा सम्यगवेक्ष्य धीरः ॥ (७।२)

tato 'gninā vā pratisārayettāṃ kṣāreṇa vā samyagavekṣya dhīraḥ ||

8.1८.१

छित्त्वा समं वाप्युपपक्ष्ममालां सम्यग्गृहीत्वा बडिशैस्त्रिभिस्तु । (८।१)

chittvā samaṃ vāpyupapakṣmamālāṃ samyaggṛhītvā baḍiśaistribhistu |

8.2८.२

पथ्याफलेन प्रतिसारयेत्तु घृष्टेन वा तौवरकेण सम्यक् ॥ (८।२)

pathyāphalena pratisārayettu ghṛṣṭena vā tauvarakeṇa samyak ||

9.1९.१

चत्वार एते विधयो विहन्तुं पक्ष्मोपरोधं पृथगेव शस्ताः । (९।१)

catvāra ete vidhayo vihantuṃ pakṣmoparodhaṃ pṛthageva śastāḥ |

9.2९.२

विरेचनाश्च्योतनधूमनस्यलेपाञ्जनस्नेहरसक्रियाश्च ॥ (९।२)

virecanāścyotanadhūmanasyalepāñjanasneharasakriyāśca ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Su, 6, 16

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit