Su, 6, 16
Select a line for its word-by-word analysis.
याप्यस्तु यो वर्त्मभवो विकारः पक्ष्मप्रकोपो ऽभिहितः पुरस्तात् । (३।१)
yāpyastu yo vartmabhavo vikāraḥ pakṣmaprakopo 'bhihitaḥ purastāt |
तत्रोपविष्टस्य नरस्य चर्म वर्त्मोपरिष्टादनुतिर्यगेव ॥ (३।२)
tatropaviṣṭasya narasya carma vartmopariṣṭādanutiryageva ||
भ्रुवोरधस्तात् परिमुच्य भागौ पक्ष्माश्रितं चैकमतो ऽवकृन्तेत् । (४।१)
bhruvoradhastāt parimucya bhāgau pakṣmāśritaṃ caikamato 'vakṛntet |
कनीनकापाङ्गसमं समन्ताद्यवाकृति स्निग्धतनोर् नरस्य ॥ (४।२)
kanīnakāpāṅgasamaṃ samantādyavākṛti snigdhatanor narasya ||
उत्कृत्य शस्त्रेण यवप्रमाणं वालेन सीव्येद् भिषग् अप्रमत्तः । (५।१)
utkṛtya śastreṇa yavapramāṇaṃ vālena sīvyed bhiṣag apramattaḥ |
दत्त्वा च सर्पिर्मधुनावशेषं कुर्याद्विधानं विहितं व्रणे यत् ॥ (५।२)
dattvā ca sarpirmadhunāvaśeṣaṃ kuryādvidhānaṃ vihitaṃ vraṇe yat ||
ललाटदेशे च निबद्धपट्टं प्राक्स्यूतमत्राप्यपरं च बद्ध्वा । (६।१)
lalāṭadeśe ca nibaddhapaṭṭaṃ prāksyūtamatrāpyaparaṃ ca baddhvā |
स्थैर्यं गते चाप्यथ शस्त्रमार्गे वालान् विमुञ्चेत् कुशलो ऽभिवीक्ष्य ॥ (६।२)
sthairyaṃ gate cāpyatha śastramārge vālān vimuñcet kuśalo 'bhivīkṣya ||
एवं न चेच्छाम्यति तस्य वर्त्म निर्भुज्य दोषोपहतां वलिं च । (७।१)
evaṃ na cecchāmyati tasya vartma nirbhujya doṣopahatāṃ valiṃ ca |
ततो ऽग्निना वा प्रतिसारयेत्तां क्षारेण वा सम्यगवेक्ष्य धीरः ॥ (७।२)
tato 'gninā vā pratisārayettāṃ kṣāreṇa vā samyagavekṣya dhīraḥ ||
छित्त्वा समं वाप्युपपक्ष्ममालां सम्यग्गृहीत्वा बडिशैस्त्रिभिस्तु । (८।१)
chittvā samaṃ vāpyupapakṣmamālāṃ samyaggṛhītvā baḍiśaistribhistu |
पथ्याफलेन प्रतिसारयेत्तु घृष्टेन वा तौवरकेण सम्यक् ॥ (८।२)
pathyāphalena pratisārayettu ghṛṣṭena vā tauvarakeṇa samyak ||
चत्वार एते विधयो विहन्तुं पक्ष्मोपरोधं पृथगेव शस्ताः । (९।१)
catvāra ete vidhayo vihantuṃ pakṣmoparodhaṃ pṛthageva śastāḥ |
विरेचनाश्च्योतनधूमनस्यलेपाञ्जनस्नेहरसक्रियाश्च ॥ (९।२)
virecanāścyotanadhūmanasyalepāñjanasneharasakriyāśca ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.