अथातो हृद्रोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ॥ (१।०)

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ॥ (२।०)

वेगाघातोष्णरूक्षान्नैर् अतिमात्रोपसेवितैः । (३।१)

विरुद्धाध्यशनाजीर्णैर् असात्म्यैश्चापि भोजनैः ॥ (३।२)

दूषयित्वा रसं दोषा विगुणा हृदयं गताः । (४।१)

कुर्वन्ति हृदये बाधां हृद्रोगं तं प्रचक्षते ॥ (४।२)

चतुर्विधः स दोषैः स्यात् कृमिभिश्च पृथक् पृथक् । (५।१)

लक्षणं तस्य वक्ष्यामि चिकित्सितमनन्तरम् ॥ (५।२)

आयम्यते मारुतजे हृदयं तुद्यते तथा । (६।१)

निर्मथ्यते दीर्यते च स्फोट्यते पाट्यते ऽपि च ॥ (६।२)

तृष्णोषादाहचोषाः स्युः पैत्तिके हृदयक्लमः । (७।१)

धूमायनं च मूर्च्छा च स्वेदः शोषो मुखस्य च ॥ (७।२)

गौरवं कफसंस्रावो ऽरुचिः स्तम्भो ऽग्निमार्दवम् । (८।१)

माधुर्यम् अपि चास्यस्य बलासावतते हृदि ॥ (८।२)

उत्क्लेशः ष्ठीवनं तोदः शूलो हृल्लासकस् तमः । (९।१)

अरुचिः श्यावनेत्रत्वं शोषश्च कृमिजे भवेत् ॥ (९।२)

भ्रमक्लमौ सादशोषौ ज्ञेयास्तेषाम् उपद्रवाः । (१०।१)

कृमिजे कृमिजातीनां श्लैष्मिकाणां च ये मताः ॥ (१०।२)

वातोपसृष्टे हृदये वामयेत् स्निग्धमातुरम् । (११।१)

द्विपञ्चमूलक्वाथेन सस्नेहलवणेन तु ॥ (११।२)

पिप्पल्येलावचाहिङ्गुयवभस्मानि सैन्धवम् । (१२।१)

सौवर्चलमथो शुण्ठीमजमोदां च चूर्णितम् ॥ (१२।२)

फलधान्याम्लकौलत्थदधिमद्यासवादिभिः । (१३।१)

पाययेत विशुद्धं च स्नेहेनान्यतमेन वा ॥ (१३।२)

भोजयेज्जीर्णशाल्यन्नं जाङ्गलैः सघृतै रसैः । (१४।१)

वातघ्नसिद्धं तैलं च दद्याद्बस्तिं प्रमाणतः ॥ (१४।२)

श्रीपर्णीमधुकक्षौद्रसितोत्पलजलैर् वमेत् । (१५।१)

पित्तोपसृष्टे हृदये सेवेत मधुरैः शृतम् ॥ (१५।२)

घृतं कषायांश्चोद्दिष्टान् पित्तज्वरविनाशनान् । (१६।१)

तृप्तस्य च रसैर् मुख्यैर् मधुरैः सघृतैर् भिषक् ॥ (१६।२)

सक्षौद्रं वितरेद्बस्तौ तैलं मधुकसाधितम् । (१७।१)

वचानिम्बकषायाभ्यां वान्तं हृदि कफात्मके ॥ (१७।२)

चूर्णं तु पाययेतोक्तं वातजे भोजयेच्च तम् । (१८।१)

फलादिमथ मुस्तादिं त्रिफलां वा पिबेन्नरः ॥ (१८।२)

श्यामात्रिवृत्कल्कयुतं घृतं वापि विरेचनम् । (१९।१)

बलातैलैर् विदध्याच्च बस्तिं बस्तिविशारदः ॥ (१९।२)

कृमिहृद्रोगिणं स्निग्धं भोजयेत् पिशितौदनम् । (२०।१)

दध्ना च पललोपेतं त्र्यहं पश्चाद्विरेचयेत् ॥ (२०।२)

सुगन्धिभिः सलवणैर् योगैः साजाजिशर्करैः । (२१।१)

विडङ्गगाढं धान्याम्लं पाययेताप्यनन्तरम् ॥ (२१।२)

हृदयस्थाः पतन्त्येवमधस्तात् क्रिमयो नृणाम् । (२२।१)

यवान्नं वितरेच्चास्य सविडङ्गमतः परम् ॥ (२२।२)