अथातो ऽमानुषोपसर्गप्रतिषेधम् अध्यायं व्याख्यास्यामः ॥ (१।१)

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ॥ (२।१)

निशाचरेभ्यो रक्ष्यस्तु नित्यम् एव क्षतातुरः । (३।१)

इति यत् प्रागभिहितं विस्तरस्तस्य वक्ष्यते ॥ (३।२)

गुह्यानागतविज्ञानम् अनवस्थासहिष्णुता । (४।१)

क्रिया वामानुषी यस्मिन् सग्रहः परिकीर्त्यते ॥ (४।२)

अशुचिं भिन्नमर्यादं क्षतं वा यदि वाक्षतम् । (५।१)

हिंस्युर्हिंसाविहारार्थं सत्कारार्थमथापि वा ॥ (५।२)

असंख्येया ग्रहगणा ग्रहाधिपतयस्तु ये । (६।१)

व्यज्यन्ते विविधाकारा भिद्यन्ते ते तथाष्टधा ॥ (६।२)

देवास्तथा शत्रुगणाश्च तेषां गन्धर्वयक्षाः पितरो भुजङ्गाः । (७।१)

रक्षांसि या चापि पिशाचजातिरेषो ऽष्टको देवगणो ग्रहाख्यः ॥ (७।२)

स्य्म्प्तोमे ड़्र् देन् जेwएइलिगेन् गेइस्त्संतुष्टः शुचिरपि चेष्टगन्धमाल्यो निस्तन्द्री ह्यवितथसंस्कृतप्रभाषी । (८।१)

तेजस्वी स्थिरनयनो वरप्रदाता ब्रह्मण्यो भवति नरः स देवजुष्टः ॥ (८।२)

संस्वेदी द्विजगुरुदेवदोषवक्ता जिह्माक्षो विगतभयो विमार्गदृष्टिः । (९।१)

संतुष्टो भवति न चान्नपानजातैर् दुष्टात्मा भवति च देवशत्रुजुष्टः ॥ (९।२)

हृष्टात्मा पुलिनवनान्तरोपसेवी स्वाचारः प्रियपरिगीतगन्धमाल्यः । (१०।१)

नृत्यन् वै प्रहसति चारु चाल्पशब्दं गन्धर्वग्रहपरिपीडितो मनुष्यः ॥ (१०।२)

ताम्राक्षः प्रियतनुरक्तवस्त्रधारी गम्भीरो द्रुतमतिरल्पवाक् सहिष्णुः । (११।१)

तेजस्वी वदति च किं ददामि कस्मै यो यक्षग्रहपरिपीडितो मनुष्यः ॥ (११।२)

प्रेतेभ्यो विसृजति संस्तरेषु पिण्डान् शान्तात्मा जलम् अपि चापसव्यवस्त्रः । (१२।१)

मांसेप्सुस् तिलगुडपायसाभिकामस् तद्भुक्तो भवति पितृग्रहाभिभूतः ॥ (१२।२)

भूमौ यः प्रसरति सर्पवत् कदाचित् सृक्किण्यौ विलिखति जिह्वया तथैव । (१३।१)

निद्रालुर्गुडमधुदुग्धपायसेप्सुर्विज्ञेयो भवति भुजङ्गमेन जुष्टः ॥ (१३।२)

मांसासृग्विविधसुराविकारलिप्सुर् निर्लज्जो भृशमतिनिष्ठुरो ऽतिशूरः । (१४।१)

क्रोधालुर्विपुलबलो निशाविहारी शौचद्विड् भवति च रक्षसा गृहीतः ॥ (१४।२)

उद्धस्तः कृशपरुषश्चिरप्रलापी दुर्गन्धो भृशमशुचिस्तथातिलोलः । (१५।१)

बह्वाशी विजनहिमाम्बुरात्रिसेवी व्याविग्नो भ्रमति रुदन् पिशाचजुष्टः ॥ (१५।२)

स्थूलाक्षस्त्वरितगतिः स्वफेनलेही निद्रालुः पतति च कम्पते च यो ऽति । (१६।१)

यश्चाद्रिद्विरदनगादिविच्युतः सन् संसृष्टो न भवति वार्द्धकेन जुष्टः ॥ (१६।२)

दतुम् ड़्र् द्￤मोनेन्बेड़ल्ल्देवग्रहाः पौर्णमास्यामसुराः सन्ध्ययोरपि । (१७।१)

गन्धर्वाः प्रायशो ऽष्टम्यां यक्षाश्च प्रतिपद्यथ ॥ (१७।२)

कृष्णक्षये च पितरः पञ्चम्याम् अपि चोरगाः । (१८।१)

रक्षांसि निशि पैशाचाश्चतुर्दश्यां विशन्ति च ॥ (१८।२)

दर्पणादीन् यथा छाया शीतोष्णं प्राणिनो यथा । (१९।१)

स्वमणिं भास्करस्योस्रा यथा देहं च देहधृक् । (१९।२)

विशन्ति च न दृश्यन्ते ग्रहास्तद्वच्छरीरिणम् ॥ (१९।३)

तपांसि तीव्राणि तथैव दानं व्रतानि धर्मो नियमाश्च सत्यम् । (२०।१)

गुणास्तथाष्टावपि तेषु नित्या व्यस्ताः समस्ताश्च यथाप्रभावम् ॥ (२०।२)

न ते मनुष्यैः सह संविशन्ति न वा मनुष्यान् क्वचिदाविशन्ति । (२१।१)

ये त्वाविशन्तीति वदन्ति मोहात्ते भूतविद्याविषयादपोह्याः ॥ (२१।२)

तेषां ग्रहाणां परिचारका ये कोटीसहस्रायुतपद्मसंख्याः । (२२।१)

असृग्वसामांसभुजः सुभीमा निशाविहाराश्च तमाविशन्ति ॥ (२२।२)

निशाचराणां तेषां हि ये देवगणमाश्रिताः । (२३।१)

ते तु तत्सत्त्वसंसर्गाद्विज्ञेयास्तु तदञ्जनाः ॥ (२३।२)

देवग्रहा इति पुनः प्रोच्यन्ते ऽशुचयश्च ये । (२४।१)

देववच्च नमस्यन्ते प्रत्यर्थ्यन्ते च देववत् ॥ (२४।२)

स्वामिशीलक्रियाचाराः क्रम एष सुरादिषु । (२५।१)

निरृतेर्या दुहितरस्तासां स प्रसवः स्मृतः ॥ (२५।२)

सत्यत्वादपवृत्तेषु वृत्तिस्तेषां गणैः कृता । (२६।१)

हिंसाविहारा ये केचिद् देवभावम् उपाश्रिताः ॥ (२६।२)

भूतानीति कृता संज्ञा तेषां संज्ञाप्रवक्तृभिः । (२७।१)

ग्रहसंज्ञानि भूतानि यस्माद्वेत्त्यनया भिषक् ॥ (२७।२)

विद्यया भूतविद्यात्वमत एव निरुच्यते । (२८।१)

तेषां शान्त्यर्थमन्विच्छन् वैद्यस्तु सुसमाहितः ॥ (२८।२)

जपैः सनियमैर् होमैरारभेत चिकित्सितुम् । (२९।१)

रक्तानि गन्धमाल्यानि बीजानि मधुसर्पिषी ॥ (२९।२)

भक्ष्याश्च सर्वे सर्वेषां सामान्यो विधिरुच्यते । (३०।१)

वस्त्राणि गन्धमाल्यानि मांसानि रुधिराणि च ॥ (३०।२)

यानि येषां यथेष्टानि तानि तेभ्यः प्रदापयेत् । (३१।१)

हिंसन्ति मनुजान् येषु प्रायशो दिवसेषु तु ॥ (३१।२)

दिनेषु तेषु देयानि तद्भूतविनिवृत्तये । (३२।१)

देवग्रहे देवगृहे हुत्वाग्निं प्रापयेद् बलिम् ॥ (३२।२)

कुशस्वस्तिकपूपाज्यच्छत्रपायससंभृतम् । (३३।१)

असुराय यथाकालं विदध्याच्चत्वरादिषु ॥ (३३।२)

गन्धर्वस्य गवां मध्ये मद्यमांसाम्बुजाङ्गलम् । (३४।१)

हृद्ये वेश्मनि यक्षस्य कुल्माषासृक्सुरादिभिः ॥ (३४।२)

अतिमुक्तककुन्दाब्जैः पुष्पैश्च वितरेद्बलिम् । (३५।१)

नद्यां पितृग्रहायेष्टं कुशास्तरणभूषितम् ॥ (३५।२)

तत्रैवोपहरेच्चापि नागाय विविधं बलिम् । (३६।१)

चतुष्पथे राक्षसस्य भीमेषु गहनेषु वा ॥ (३६।२)

शून्यागारे पिशाचस्य तीव्रं बलिमुपाहरेत् । (३७।१)

पूर्वमाचरितैर् मन्त्रैर् भूतविद्यानिदर्शितैः ॥ (३७।२)

न शक्या बलिभिर् जेतुं योगैस्तान् समुपाचरेत् । (३८।१)

अजर्क्षचर्मरोमाणि शल्यकोलूकयोस्तथा ॥ (३८।२)

हिङ्गुं मूत्रं च बस्तस्य धूममस्य प्रयोजयेत् । (३९।१)

एतेन शाम्यति क्षिप्रं बलवान् अपि यो ग्रहः ॥ (३९।२)

गजाह्वपिप्पलीमूलव्योषामलकसर्षपान् । (४०।१)

गोधानकुलमार्जारर्ष्यपित्तप्रपेषितान् ॥ (४०।२)

नस्याभ्यञ्जनसेकेषु विदध्याद्योगतत्त्ववित् । (४१।१)

खराश्वाश्वतरोलूककरभश्वशृगालजम् ॥ (४१।२)

पुरीषं गृध्रकाकानां वराहस्य च पेषयेत् । (४२।१)

बस्तमूत्रेण तत्सिद्धं तैलं स्यात् पूर्ववद्धितम् ॥ (४२।२)

शिरीषबीजं लशुनं शुण्ठीं सिद्धार्थकं वचाम् । (४३।१)

मञ्जिष्ठां रजनीं कृष्णां बस्तमूत्रेण पेषयेत् ॥ (४३।२)

वर्त्यश्छायाविशुष्कास्ताः सपित्ता नयनाञ्जनम् । (४४।१)

नक्तमालफलं व्योषं मूलं श्योनाकबिल्वयोः ॥ (४४।२)

हरिद्रे च कृता वर्त्यः पूर्ववन्नयनाञ्जनम् । (४५।१)

सैन्धवं कटुकां हिङ्गुं वयःस्थां च वचाम् अपि । (४५।२)

बस्तमूत्रेण सम्पिष्टं मत्स्यपित्तेन पूर्ववत् ॥ (४५।३)

ये ये ग्रहा न सिध्यन्ति सर्वेषां नयनाञ्जनम् । (४६।१)

पुराणसर्पिर्लशुनं हिङ्गु सिद्धार्थकं वचा ॥ (४६।२)

गोलोमी चाजलोमी च भूतकेशी जटा तथा । (४७।१)

कुक्कुटा सर्पगन्धा च तथा काणविकाणिके ॥ (४७।२)

वज्रप्रोक्ता वयःस्था च शृङ्गी मोहनवल्लिका । (४८।१)

अर्कमूलं त्रिकटुकं लता स्रोतोजमञ्जनम् ॥ (४८।२)

नैपाली हरितालं च रक्षोघ्ना ये च कीर्तिताः । (४९।१)

सिंहव्याघ्रर्क्षमार्जारद्वीपिवाजिगवां तथा ॥ (४९।२)

श्वाविच्छल्यकगोधानामुष्ट्रस्य नकुलस्य च । (५०।१)

विट्त्वग्रोमवसामूत्ररक्तपित्तनखादयः ॥ (५०।२)

अस्मिन् वर्गे भिषक् कुर्यात्तैलानि च घृतानि च । (५१।१)

पानाभ्यञ्जननस्येषु तानि योज्यानि जानता ॥ (५१।२)

अवपीडे ऽञ्जने चैव विदध्याद् गुटिकीकृतम् । (५२।१)

विदधीत परीषेके क्वथितं चूर्णितं तथा ॥ (५२।२)

उद्धूलने श्लक्ष्णपिष्टं प्रदेहे चावचारयेत् । (५३।१)

एष सर्वविकारांस्तु मानसानपराजितः ॥ (५३।२)

हन्यादल्पेन कालेन स्नेहादिरपि च क्रमः । (५४।१)

न चाचौक्षं प्रयुञ्जीत प्रयोगं देवताग्रहे ॥ (५४।२)

ऋते पिशाचादन्यत्र प्रतिकूलं न चाचरेत् । (५५।१)

वैद्यातुरौ निहन्युस्ते ध्रुवं क्रुद्धा महौजसः ॥ (५५।२)

हिताहितीये यच्चोक्तं नित्यम् एव समाचरेत् । (५६।१)

ततः प्राप्स्यति सिद्धिं च यशश्च विपुलं भिषक् ॥ (५६।२)