अथात उन्मादप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ॥ (१।१)

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ॥ (२।१)

मदयन्त्युद्धता दोषा यस्मादुन्मार्गमाश्रिताः । (३।१)

मानसो ऽयमतो व्याधिरुन्माद इति कीर्तितः ॥ (३।२)

एकैकशः समस्तैश्च दोषैर् अत्यर्थमूर्छितैः । (४।१)

मानसेन च दुःखेन स पञ्चविध उच्यते ॥ (४।२)

विषाद्भवति षष्ठश्च यथास्वं तत्र भेषजम् । (५।१)

स चाप्रवृद्धस्तरुणो मदसंज्ञां बिभर्ति च ॥ (५।२)

मोहोद्वेगौ स्वनः श्रोत्रे गात्राणामपकर्षणम् । (६।१)

अत्युत्साहो ऽरुचिश्चान्ने स्वप्ने कलुषभोजनम् ॥ (६।२)

वायुनोन्मथनं चापि भ्रमश्चक्रगतस्य वा । (७।१)

यस्य स्यादचिरेणैव उन्मादं सो ऽधिगच्छति ॥ (७।२)

रूक्षच्छविः परुषवाग्धमनीततो वा शीतातुरः कृशतनुः स्फुरिताङ्गसन्धिः । (८।१)

आस्फोटयत्यटति गायति नृत्यशीलो विक्रोशति भ्रमति चाप्यनिलप्रकोपात् ॥ (८।२)

तृट्स्वेददाहबहुलो बहुभुग् विनिद्रश् छायाहिमानिलजलान्तविहारसेवी । (९।१)

तीक्ष्णो हिमाम्बुनि चये ऽपि स वह्निशङ्की पित्ताद्दिवा नभसि पश्यति तारकाश्च ॥ (९।२)

छर्द्यग्निसादसदनारुचिकासयुक्तो योषिद्विविक्तरतिरल्पमतिप्रचारः । (१०।१)

निद्रापरो ऽल्पकथनो ऽल्पभुगुष्णसेवी रात्रौ भृशं भवति चापि कफप्रकोपात् ॥ (१०।२)

सर्वात्मके पवनपित्तकफा यथास्वं संहर्षिता इव च लिङ्गमुदीरयन्ति ॥ (११।१)

चौरैर् नरेन्द्रपुरुषैररिभिस्तथान्यैर् वित्रासितस्य धनबान्धवसंक्षयाद्वा । (१२।१)

गाढं क्षते मनसि च प्रियया रिरंसोर् जायेत चोत्कटतरो मनसो विकारः ॥ (१२।२)

चित्रं स जल्पति मनोऽनुगतं विसंज्ञो गायत्यथो हसति रोदिति मूढसंज्ञः । (१३।१)

रक्तेक्षणो हतबलेन्द्रियभाः सुदीनः श्यावाननो विषकृतो ऽथ भवेत् परासुः ॥ (१३।२)

स्निग्धं स्विन्नं तु मनुजमुन्मादार्तं विशोधयेत् । (१४।१)

तीक्ष्णैरुभयतोभागैः शिरसश्च विरेचनैः ॥ (१४।२)

विविधैरवपीडैश्च सर्षपस्नेहसंयुतैः । (१५।१)

योजयित्वा तु तच्चूर्णं घ्राणे तस्य प्रयोजयेत् ॥ (१५।२)

सततं धूपयेच्चैनं श्वगोमांसैः सुपूतिभिः । (१६।१)

सर्षपानां च तैलेन नस्याभ्यङ्गौ हितौ सदा ॥ (१६।२)

दर्शयेदद्भुतान्यस्य वदेन्नाशं प्रियस्य वा । (१७।१)

भीमाकारैर् नरैर् नागैर् दान्तैर् व्यालैश्च निर्विषैः ॥ (१७।२)

भीषयेत् संयतं पाशैः कशाभिर् वाथ ताडयेत् । (१८।१)

यन्त्रयित्वा सुगुप्तं वा त्रासयेत्तं तृणाग्निना ॥ (१८।२)

जलेन तर्जयेद्वापि रज्जुघातैर् विभावयेत् । (१९।१)

बलवांश्चापि संरक्षेत् जले ऽन्तः परिवासयेत् । (१९।२)

प्रतुदेदारया चैनं मर्माघातं विवर्जयेत् । (१९।३)

वेश्मनो ऽन्तः प्रविश्यैनं रक्षंस्तद्वेश्म दीपयेत् ॥ (१९।४)

सापिधाने जरत्कूपे सततं वा निवासयेत् । (२०।१)

त्र्यहात् त्र्यहाद् यवागूश्च तर्पणान् वा प्रदापयेत् ॥ (२०।२)

केवलानम्बुयुक्तान् वा कुल्माषान् वा बहुश्रुतः । (२१।१)

हृद्यं यद्दीपनीयं च तत्पथ्यं तस्य भोजयेत् ॥ (२१।२)

विडङ्गत्रिफलामुस्तमञ्जिष्ठादाडिमोत्पलैः । (२२।१)

श्यामैलवालुकैलाभिश् चन्दनामरदारुभिः ॥ (२२।२)

बर्हिष्ठरजनीकुष्ठपर्णिनीसारिवाद्वयैः । (२३।१)

हरेणुकात्रिवृद्दन्तीवचातालीसकेशरैः ॥ (२३।२)

द्विक्षीरं साधितं सर्पिर्मालतीकुसुमैः सह । (२४।१)

गुल्मकासज्वरश्वासक्षयोन्मादनिवारणम् ॥ (२४।२)

एतदेव हि संपक्वं जीवनीयोपसंभृतम् । (२५।१)

चतुर्गुणेन दुग्धेन महाकल्याणम् उच्यते ॥ (२५।२)

अपस्मारं ग्रहं शोषं क्लैब्यं कार्श्यमबीजताम् । (२६।१)

घृतमेतन्निहन्त्याशु ये चादौ गदिता गदाः ॥ (२६।२)

बर्हिष्ठकुष्ठमञ्जिष्ठाकटुकैलानिशाह्वयैः । (२७।१)

तगरत्रिफलाहिङ्गुवाजिगन्धामरद्रुमैः ॥ (२७।२)

वचाजमोदाकाकोलीमेदामधुकपद्मकैः । (२८।१)

सशर्करं हितं सर्पिः पक्वं क्षीरचतुर्गुणम् ॥ (२८।२)

बालानां ग्रहजुष्टानां पुंसां दुष्टाल्परेतसाम् । (२९।१)

ख्यातं फलघृतं स्त्रीणां वन्ध्यानां चाशु गर्भदम् ॥ (२९।२)

ब्रह्मीमैन्द्रीं विडङ्गानि व्योषं हिङ्गु सुरां जटाम् । (३०।१)

विषघ्नीं लशुनं रास्नां विशल्यां सुरसां वचाम् ॥ (३०।२)

ज्योतिष्मतीं नागरं च अनन्तामभयां तथा । (३१।१)

सौराष्ट्रीं च समांशानि गजमूत्रेण पेषयेत् ॥ (३१।२)

छायाविशुष्कास् तद्वर्तीर् योजयेद् विधिकोविदः । (३२।१)

अवपीडे ऽञ्जने ऽभ्यङ्गे नस्ये धूमे प्रलेपने ॥ (३२।२)

उरोऽपाङ्गललाटेषु सिराश्चास्य विमोक्षयेत् । (३३।१)

अपस्मारक्रियां चापि ग्रहोद्दिष्टां च कारयेत् ॥ (३३।२)

शान्तदोषं विशुद्धं च स्नेहबस्तिभिराचरेत् । (३४।१)

उन्मादेषु च सर्वेषु कुर्याच्चित्तप्रसादनम् । (३४।२)

मृदुपूर्वां मदे ऽप्येवं क्रियां मृद्वीं प्रयोजयेत् ॥ (३४।३)

शोकशल्यं व्यपनयेदुन्मादे पञ्चमे भिषक् । (३५।१)

विषजे मृदुपूर्वां च विषघ्नीं कारयेत् क्रियाम् ॥ (३५।२)