Su, 6, 13
Select a line for its word-by-word analysis.
नव ये ऽभिहिता लेख्याः सामान्यस्तेष्वयं विधिः । (३।१)
nava ye 'bhihitā lekhyāḥ sāmānyasteṣvayaṃ vidhiḥ |
स्वेदयेद्वर्त्म निर्भुज्य वामाङ्गुष्ठाङ्गुलिस्थितम् ॥ (४।२)
svedayedvartma nirbhujya vāmāṅguṣṭhāṅgulisthitam ||
अङ्गुल्यङ्गुष्ठकाभ्यां तु निर्भुग्नं वर्त्म यत्नतः । (५।१)
aṅgulyaṅguṣṭhakābhyāṃ tu nirbhugnaṃ vartma yatnataḥ |
प्लोतान्तराभ्यां न यथा चलति स्रंसते ऽपि वा ॥ (५।२)
plotāntarābhyāṃ na yathā calati sraṃsate 'pi vā ||
ततः प्रमृज्य प्लोतेन वर्त्म शस्त्रपदाङ्कितम् । (६।१)
tataḥ pramṛjya plotena vartma śastrapadāṅkitam |
लिखेच्छस्त्रेण पत्रैर् वा ततो रक्ते स्थिते पुनः ॥ (६।२)
likhecchastreṇa patrair vā tato rakte sthite punaḥ ||
स्विन्नं मनोह्वाकासीसव्योषार्द्राञ्जनसैन्धवैः । (७।१)
svinnaṃ manohvākāsīsavyoṣārdrāñjanasaindhavaiḥ |
श्लक्ष्णपिष्टैः समाक्षीकैः प्रतिसार्योष्णवारिणा ॥ (७।२)
ślakṣṇapiṣṭaiḥ samākṣīkaiḥ pratisāryoṣṇavāriṇā ||
प्रक्षाल्य हविषा सिक्तं व्रणवत् समुपाचरेत् । (८।१)
prakṣālya haviṣā siktaṃ vraṇavat samupācaret |
स्वेदावपीडप्रभृतींस्त्र्यहादूर्ध्वं प्रयोजयेत् ॥ (८।२)
svedāvapīḍaprabhṛtīṃstryahādūrdhvaṃ prayojayet ||
व्यासतस्ते समुद्दिष्टं विधानं लेख्यकर्मणि । (९।१)
vyāsataste samuddiṣṭaṃ vidhānaṃ lekhyakarmaṇi |
समं नखनिभं वर्त्म लिखितं सम्यगिष्यते । (१०।१)
samaṃ nakhanibhaṃ vartma likhitaṃ samyagiṣyate |
रक्तम् अक्षि स्रवेत् स्कन्नं क्षताच्छस्त्रकृताद्ध्रुवम् ॥ (१०।२)
raktam akṣi sravet skannaṃ kṣatācchastrakṛtāddhruvam ||
वर्त्म श्यावं गुरु स्तब्धं कण्डूहर्षोपदेहवत् ॥ (११।२)
vartma śyāvaṃ guru stabdhaṃ kaṇḍūharṣopadehavat ||
एतद्दुर्लिखितं ज्ञेयं स्नेहयित्वा पुनर्लिखेत् ॥ (१२।२)
etaddurlikhitaṃ jñeyaṃ snehayitvā punarlikhet ||
व्यावर्तते यदा वर्त्म पक्ष्म चापि विमुह्यति । (१३।१)
vyāvartate yadā vartma pakṣma cāpi vimuhyati |
स्यात् सरुक् स्रावबहुलं तदतिस्रावितं विदुः ॥ (१३।२)
syāt saruk srāvabahulaṃ tadatisrāvitaṃ viduḥ ||
स्नेहस्वेदादिरिष्टः स्यात् क्रमस्तत्रानिलापहः । (१४।१)
snehasvedādiriṣṭaḥ syāt kramastatrānilāpahaḥ |
वर्त्मावबन्धं क्लिष्टं च बहलं यच्च कीर्तितम् ॥ (१४।२)
vartmāvabandhaṃ kliṣṭaṃ ca bahalaṃ yacca kīrtitam ||
पोथकीश्चाप्यवलिखेत् प्रच्छयित्वाग्रतः शनैः । (१५।१)
pothakīścāpyavalikhet pracchayitvāgrataḥ śanaiḥ |
समं लिखेत्तु मेधावी श्यावकर्दमवर्त्मनी ॥ (१५।२)
samaṃ likhettu medhāvī śyāvakardamavartmanī ||
कुम्भीकिनीं शर्करां च तथैवोत्सङ्गिनीम् अपि । (१६।१)
kumbhīkinīṃ śarkarāṃ ca tathaivotsaṅginīm api |
कल्पयित्वा तु शस्त्रेण लिखेत् पश्चादतन्द्रितः ॥ (१६।२)
kalpayitvā tu śastreṇa likhet paścādatandritaḥ ||
भवेयुर्वर्त्मसु च याः पिडकाः कठिना भृशम् । (१७।१)
bhaveyurvartmasu ca yāḥ piḍakāḥ kaṭhinā bhṛśam |
ह्रस्वास्ताम्राश्च ताः पक्वा भिन्द्याद्भिन्ना लिखेद् अपि ॥ (१७।२)
hrasvāstāmrāśca tāḥ pakvā bhindyādbhinnā likhed api ||
तरुणीश्चाल्पसंरम्भा पिडका बाह्यवर्त्मजाः । (१८।१)
taruṇīścālpasaṃrambhā piḍakā bāhyavartmajāḥ |
विदित्वैताः प्रशमयेत् स्वेदालेपनशोधनैः ॥ (१८।२)
viditvaitāḥ praśamayet svedālepanaśodhanaiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.