Su, 1, 34
Select a line for its word-by-word analysis.
क्निग् इम् ड़ेल्द् स्छ्त्ज़ेन्युक्तसेनस्य नृपतेः परान् अभिजिगीषतः । (३।१)
Knig im Feld schtzenyuktasenasya nṛpateḥ parān abhijigīṣataḥ |
विजिगीषुः सहामात्यैर् यात्रायुक्तः प्रयत्नतः । (४।१)
vijigīṣuḥ sahāmātyair yātrāyuktaḥ prayatnataḥ |
तस्य लिङ्गं चिकित्सा च कल्पस्थाने प्रवक्ष्यते ॥ (५।३)
tasya liṅgaṃ cikitsā ca kalpasthāne pravakṣyate ||
तत्रैकः कालसंयुक्तः शेषा आगन्तवः स्मृताः ॥ (६।२)
tatraikaḥ kālasaṃyuktaḥ śeṣā āgantavaḥ smṛtāḥ ||
रक्षेतां नृपतिं नित्यं यत्तौ वैद्यपुरोहितौ ॥ (७।२)
rakṣetāṃ nṛpatiṃ nityaṃ yattau vaidyapurohitau ||
संकरः सर्ववर्णानां प्रणाशो धर्मकर्मणाम् । (९।१)
saṃkaraḥ sarvavarṇānāṃ praṇāśo dharmakarmaṇām |
आज्ञा त्यागः क्षमा धैर्यं विक्रमश्चाप्यमानुषः ॥ (१०।२)
ājñā tyāgaḥ kṣamā dhairyaṃ vikramaścāpyamānuṣaḥ ||
तस्माद् देवमिवाभीक्ष्णं वाङ्मनःकर्मभिः शुभैः । (११।१)
tasmād devamivābhīkṣṇaṃ vāṅmanaḥkarmabhiḥ śubhaiḥ |
चिन्तयेन्नृपतिं वैद्यः श्रेयांसीच्छन् विचक्षणः ॥ (११।२)
cintayennṛpatiṃ vaidyaḥ śreyāṃsīcchan vicakṣaṇaḥ ||
तत्रस्थमेनं ध्वजवद्यशःख्यातिसमुच्छ्रितम् । (१३।१)
tatrasthamenaṃ dhvajavadyaśaḥkhyātisamucchritam |
स्वतन्त्रकुशलो ऽन्येषु शास्त्रार्थेष्वबहिष्कृतः । (१४।१)
svatantrakuśalo 'nyeṣu śāstrārtheṣvabahiṣkṛtaḥ |
वैद्यो व्याध्युपसृष्टश् च भेषजं परिचारकः । (१५।१)
vaidyo vyādhyupasṛṣṭaś ca bheṣajaṃ paricārakaḥ |
गुणवद्भिस्त्रिभिः पादैश्चतुर्थो गुणवान् भिषक् । (१६।१)
guṇavadbhistribhiḥ pādaiścaturtho guṇavān bhiṣak |
व्याधिमल्पेन कालेन महान्तम् अपि साधयेत् ॥ (१६।२)
vyādhimalpena kālena mahāntam api sādhayet ||
वैद्यहीनास्त्रयः पादा गुणवन्तो ऽप्यपार्थकाः । (१७।१)
vaidyahīnāstrayaḥ pādā guṇavanto 'pyapārthakāḥ |
उद्गातृहोतृब्रह्माणो यथाध्वर्युं विनाध्वरे ॥ (१७।२)
udgātṛhotṛbrahmāṇo yathādhvaryuṃ vinādhvare ||
अर्ज़्त् कन्न् अल्लेइन् हेइलेन्वैद्यस्तु गुणवान् एकस्तारयेदातुरान् सदा । (१८।१)
Arzt kann allein heilenvaidyastu guṇavān ekastārayedāturān sadā |
प्लवं प्रतितरैर् हीनं कर्णधार इवाम्भसि ॥ (१८।२)
plavaṃ pratitarair hīnaṃ karṇadhāra ivāmbhasi ||
एइगेन्स्छड़्तेन् एइनेस् गुतेन् अर्ज़्तेस्तत्त्वाधिगतशास्त्रार्थो दृष्टकर्मा स्वयंकृती । (१९।१)
Eigenschaften eines guten Arztestattvādhigataśāstrārtho dṛṣṭakarmā svayaṃkṛtī |
प्रत्युत्पन्नमतिर् धीमान् व्यवसायी विशारदः । (२०।१)
pratyutpannamatir dhīmān vyavasāyī viśāradaḥ |
सत्यधर्मपरो यश् च स भिषक् पाद उच्यते ॥ (२०।२)
satyadharmaparo yaś ca sa bhiṣak pāda ucyate ||
गुतेर् पतिएन्तायुष्मान् सत्त्ववान् साध्यो द्रव्यवानात्मवान् अपि । (२१।१)
guter Patientāyuṣmān sattvavān sādhyo dravyavānātmavān api |
आस्तिको वैद्यवाक्यस्थो व्याधितः पाद उच्यते ॥ (२१।२)
āstiko vaidyavākyastho vyādhitaḥ pāda ucyate ||
गुते अर्नेइक्र्¦उतेर्प्रशस्तदेशसम्भूतं प्रशस्ते ऽहनि चोद्धृतम् । (२२।१)
gute Arneikr¦uterpraśastadeśasambhūtaṃ praśaste 'hani coddhṛtam |
युक्तमात्रं मनस्कान्तं गन्धवर्णरसान्वितम् ॥ (२२।२)
yuktamātraṃ manaskāntaṃ gandhavarṇarasānvitam ||
समीक्ष्य दत्तं काले च भेषजं पाद उच्यते ॥ (२३।२)
samīkṣya dattaṃ kāle ca bheṣajaṃ pāda ucyate ||
गुतेर् अस्सिस्तेन्त्स्निग्धो ऽजुगुप्सुर्बलवान् युक्तो व्याधितरक्षणे । (२४।१)
guter Assistentsnigdho 'jugupsurbalavān yukto vyādhitarakṣaṇe |
वैद्यवाक्यकृदश्रान्तः पादः परिचरः स्मृतः ॥ (२४।२)
vaidyavākyakṛdaśrāntaḥ pādaḥ paricaraḥ smṛtaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.