अथातो मूर्च्छाप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ॥ (१।०)

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ॥ (२।०)

क्षीणस्य बहुदोषस्य विरुद्धाहारसेविनः । (३।१)

वेगाघातादभीघाताद्धीनसत्त्वस्य वा पुनः ॥ (३।२)

करणायतनेषूग्रा बाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च । (४।१)

निविशन्ते यदा दोषास्तदा मूर्छन्ति मानवाः ॥ (४।२)

हृत्पीडा जृम्भणं ग्लानिः संज्ञानाशो बलस्य च । (५।१)

सर्वासां पूर्वरूपाणि यथास्वं ता विभावयेत् ॥ (५।२)

संज्ञावहासु नाडीषु पिहितास्वनिलादिभिः । (६।१)

तमो ऽभ्युपैति सहसा सुखदुःखव्यपोहकृत् ॥ (६।२)

सुखदुःखव्यपोहाच्च नरः पतति काष्ठवत् । (७।१)

मोहो मूर्च्छेति तां प्राहुः षड्विधा सा प्रकीर्तिता ॥ (७।२)

वातादिभिः शोणितेन मद्येन च विषेण च । (८।१)

षट्स्वप्येतासु पित्तं हि प्रभुत्वेनावतिष्ठते ॥ (८।२)

ओह्न्मछ्त् दुर्छ् अन्ब्लिच्क् वोन् ब्लुतपस्मारोक्तलिङ्गानि तासामुक्तानि तत्त्वतः । (९।१)

पृथिव्यम्भस्तमोरूपं रक्तगन्धश्च तन्मयः ॥ (९।२)

तस्माद् रक्तस्य गन्धेन मूर्छन्ति भुवि मानवाः । (१०।१)

द्रव्यस्वभाव इत्येके दृष्ट्वा यद् अभिमुह्यति ॥ (१०।२)

गुणास्तीव्रतरत्वेन स्थितास्तु विषमद्ययोः । (११।१)

त एव तस्माज्जायेत मोहस्ताभ्यां यथेरितः ॥ (११।२)

मद्येन विलपन् शेते नष्टविभ्रान्तमानसः । (१२।१)

गात्राणि विक्षिपन् भूमौ जरां यावन्न याति तत् ॥ (१२।२)

वेपथुस्वप्नतृष्णाः स्युः स्तम्भश्च विषमूर्छिते । (१३।१)

वेदितव्यं तीव्रतरं यथास्वं विषलक्षणैः ॥ (१३।२)

सेकावगाहौ मणयः सहाराः शीताः प्रदेहा व्यजनानिलाश्च । (१४।१)

शीतानि पानानि च गन्धवन्ति सर्वासु मूर्च्छास्वनिवारितानि ॥ (१४।२)

सिताप्रियालेक्षुरसप्लुतानि द्राक्षामधूकस्वरसान्वितानि । (१५।१)

खर्जूरकाश्मर्यरसैः शृतानि पानानि सर्पींषि च जीवनानि ॥ (१५।२)

सिद्धानि वर्गे मधुरे पयांसि सदाडिमा जाङ्गलजा रसाश्च । (१६।१)

तथा यवा लोहितशालयश्च मूर्च्छासु पथ्याश्च सदा सतीनाः ॥ (१६।२)

भुजङ्गपुष्पं मरिचान्युशीरं कोलस्य मध्यं च पिबेत् समानि । (१७।१)

शीतेन तोयेन बिसं मृणालं क्षौद्रेण कृष्णां सितया च पथ्याम् ॥ (१७।२)

कुर्याच्च नासावदनावरोधं क्षीरं पिबेद्वाप्यथ मानुषीणाम् । (१८।१)

मूर्च्छां प्रसक्तां तु शिरोविरेकैर् जयेदभीक्ष्णं वमनैश्च तीक्ष्णैः ॥ (१८।२)

हरीतकीक्वाथशृतं घृतं वा धात्रीफलानां स्वरसैः कृतं वा । (१९।१)

द्राक्षासितादाडिमलाजवन्ति शीतानि नीलोत्पलपद्मवन्ति ॥ (१९।२)

पिबेत् कषायाणि च गन्धवन्ति पित्तज्वरं यानि शमं नयन्ति । (२०।१)

प्रभूतदोषस्तमसो ऽतिरेकात् संमूर्छितो नैव विबुध्यते यः ॥ (२०।२)

संन्यस्तसंज्ञो भृशदुश्चिकित्स्यो ज्ञेयस्तदा बुद्धिमता मनुष्यः । (२१।१)

यथामलोष्टं सलिले निषिक्तं समुद्धरेद् आश्वविलीनम् एव ॥ (२१।२)

तद्वच्चिकित्सेत्त्वरया भिषक्तमस्वेदनं मृत्युवशं प्रयातम् । (२२।१)

तीक्ष्णाञ्जनाभ्यञ्जनधूमयोगैस्तथा नखाभ्यन्तरतोत्रपातैः ॥ (२२।२)

वादित्रगीतानुनयैरपूर्वैर् विघट्टनैर् गुप्तफलावघर्षैः । (२३।१)

आभिः क्रियाभिश्च न लब्धसंज्ञः सानाहलालाश्वसनश्च वर्ज्यः ॥ (२३।२)

प्रबुद्धसंज्ञं वमनानुलोम्यैस्तीक्ष्णैर् विशुद्धं लघुपथ्यभुक्तम् । (२४।१)

फलत्रिकैश् चित्रकनागराढ्यैस् तथाश्मजाताज्जतुनः प्रयोगैः । (२४।२)

सशर्करैर् मासम् उपक्रमेत विशेषतो जीर्णघृतं स पाय्यः ॥ (२४।३)

यथास्वं च ज्वरघ्नानि कषायाण्युपयोजयेत् । (२५।१)

सर्वमूर्च्छापरीतानां विषजायां विषापहम् ॥ (२५।२)