Su, 6, 38
Select a line for its word-by-word analysis.
अथातो योनिव्यापत्प्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ॥ (१।०)
athāto yonivyāpatpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
प्रवृद्धलिङ्गं पुरुषं यात्यर्थम् उपसेवते । (३।१)
pravṛddhaliṅgaṃ puruṣaṃ yātyartham upasevate |
रूक्षदुर्बलबाला या तस्या वायुः प्रकुप्यति ॥ (३।२)
rūkṣadurbalabālā yā tasyā vāyuḥ prakupyati ||
त्रयाणाम् अपि दोषाणां यथास्वं लक्षणेन तु ॥ (४।२)
trayāṇām api doṣāṇāṃ yathāsvaṃ lakṣaṇena tu ||
विंशतिर्व्यापदो योनेर्निर्दिष्टा रोगसंग्रहे । (५।१)
viṃśatirvyāpado yonernirdiṣṭā rogasaṃgrahe |
मिथ्याचारेण याः स्त्रीणां प्रदुष्टेनार्तवेन च ॥ (५।२)
mithyācāreṇa yāḥ strīṇāṃ praduṣṭenārtavena ca ||
जायन्ते बीजदोषाच्च दैवाच्च शृणु ताः पृथक् । (६।१)
jāyante bījadoṣācca daivācca śṛṇu tāḥ pṛthak |
उदावर्ता तथा वन्ध्या विप्लुता च परिप्लुता ॥ (६।२)
udāvartā tathā vandhyā viplutā ca pariplutā ||
वातला चेति वातोत्थाः पित्तोत्था रुधिरक्षरा । (७।१)
vātalā ceti vātotthāḥ pittotthā rudhirakṣarā |
वामिनी स्रंसिनी चापि पुत्रघ्नी पित्तला च या ॥ (७।२)
vāminī sraṃsinī cāpi putraghnī pittalā ca yā ||
श्लेष्मला च कफाज्ज्ञेया षण्डाख्या फलिनी तथा ॥ (८।२)
śleṣmalā ca kaphājjñeyā ṣaṇḍākhyā phalinī tathā ||
वन्ध्यां नष्टार्तवां विद्याद्विप्लुतां नित्यवेदनाम् । (१०।१)
vandhyāṃ naṣṭārtavāṃ vidyādviplutāṃ nityavedanām |
परिप्लुतायां भवति ग्राम्यधर्मे रुजा भृशम् ॥ (१०।२)
pariplutāyāṃ bhavati grāmyadharme rujā bhṛśam ||
सदाहं प्रक्षरत्यस्रं यस्यां सा लोहितक्षरा । (१२।१)
sadāhaṃ prakṣaratyasraṃ yasyāṃ sā lohitakṣarā |
प्रस्रंसिनी स्यन्दते तु क्षोभिता दुःप्रसूश्च या । (१३।१)
prasraṃsinī syandate tu kṣobhitā duḥprasūśca yā |
स्थितं स्थितं हन्ति गर्भं पुत्रघ्नी रक्तसंस्रवात् ॥ (१३।२)
sthitaṃ sthitaṃ hanti garbhaṃ putraghnī raktasaṃsravāt ||
अत्यर्थं पित्तला योनिर्दाहपाकज्वरान्विता । (१४।१)
atyarthaṃ pittalā yonirdāhapākajvarānvitā |
चतसृष्वपि चाद्यासु पित्तलिङ्गोच्छ्रयो भवेत् ॥ (१४।२)
catasṛṣvapi cādyāsu pittaliṅgocchrayo bhavet ||
अत्यानन्दा न संतोषं ग्राम्यधर्मेण गच्छति । (१५।१)
atyānandā na saṃtoṣaṃ grāmyadharmeṇa gacchati |
कर्णिन्यां कर्णिका योनौ श्लेष्मासृग्भ्यां प्रजायते ॥ (१५।२)
karṇinyāṃ karṇikā yonau śleṣmāsṛgbhyāṃ prajāyate ||
श्लेष्मला पिच्छिला योनिः कण्डूयुक्तातिशीतला । (१७।१)
śleṣmalā picchilā yoniḥ kaṇḍūyuktātiśītalā |
चतसृष्वपि चाद्यासु श्लेष्मलिङ्गोच्छ्रितिर्भवेत् ॥ (१७।२)
catasṛṣvapi cādyāsu śleṣmaliṅgocchritirbhavet ||
चतसृष्वपि चाद्यासु सर्वलिङ्गोच्छ्रितिर्भवेत् । (२०।१)
catasṛṣvapi cādyāsu sarvaliṅgocchritirbhavet |
पञ्चासाध्या भवन्तीमा योनयः सर्वदोषजाः ॥ (२०।२)
pañcāsādhyā bhavantīmā yonayaḥ sarvadoṣajāḥ ||
प्रतिदोषं तु साध्यासु स्नेहादिक्रम इष्यते । (२१।१)
pratidoṣaṃ tu sādhyāsu snehādikrama iṣyate |
कर्कशां शीतलां स्तब्धामल्पस्पर्शां च मैथुने । (२२।१)
karkaśāṃ śītalāṃ stabdhāmalpasparśāṃ ca maithune |
निक्षिपेद्धारयेच्चापि पिचुतैलमतन्द्रितः ॥ (२३।२)
nikṣipeddhārayeccāpi picutailamatandritaḥ ||
ओषचोषान्वितासूक्तं कुर्याच्छीतं विधिं भिषक् ॥ (२४।२)
oṣacoṣānvitāsūktaṃ kuryācchītaṃ vidhiṃ bhiṣak ||
दुर्गन्धां पिच्छिलां चापि चूर्णैः पञ्चकषायजैः । (२५।१)
durgandhāṃ picchilāṃ cāpi cūrṇaiḥ pañcakaṣāyajaiḥ |
योन्यां तु पूयस्राविण्यां शोधनद्रव्यसंभृतैः । (२६।१)
yonyāṃ tu pūyasrāviṇyāṃ śodhanadravyasaṃbhṛtaiḥ |
कण्डूमतीमल्पस्पर्शां पूरयेद्धूपयेत्तथा ॥ (२७।२)
kaṇḍūmatīmalpasparśāṃ pūrayeddhūpayettathā ||
वर्तिं प्रदद्यात् कर्णिन्यां शोधनद्रव्यसंभृताम् । (२८।१)
vartiṃ pradadyāt karṇinyāṃ śodhanadravyasaṃbhṛtām |
प्रस्रंसिनीं घृताभ्यक्तां क्षीरस्विन्नां प्रवेशयेत् ॥ (२८।२)
prasraṃsinīṃ ghṛtābhyaktāṃ kṣīrasvinnāṃ praveśayet ||
प्रतिदोषं विदध्याच्च सुरारिष्टासवान् भिषक् ॥ (२९।२)
pratidoṣaṃ vidadhyācca surāriṣṭāsavān bhiṣak ||
प्रातः प्रातर्निषेवेत रसोनादुद्धृतं रसम् । (३०।१)
prātaḥ prātarniṣeveta rasonāduddhṛtaṃ rasam |
शुक्रार्तवादयो दोषाः स्तनरोगाश्च कीर्तिताः । (३१।१)
śukrārtavādayo doṣāḥ stanarogāśca kīrtitāḥ |
क्लैब्यस्थानानि मूढस्य गर्भस्य विधिरेव च ॥ (३१।२)
klaibyasthānāni mūḍhasya garbhasya vidhireva ca ||
सर्वथा तां प्रयुञ्जीत योनिव्यापत्सु बुद्धिमान् । (३२।२)
sarvathā tāṃ prayuñjīta yonivyāpatsu buddhimān |
अपप्रजातारोगांश्च चिकित्सेदुत्तराद्भिषक् ॥ (३२।३)
apaprajātārogāṃśca cikitseduttarādbhiṣak ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.