MPur, 102
Select a line for its word-by-word analysis.
नैर्मल्यं भावशुद्धिश्च विना स्नानं न विद्यते । (१।२)
nairmalyaṃ bhāvaśuddhiśca vinā snānaṃ na vidyate |
तस्मान्मनोविशुद्ध्यर्थं स्नानमादौ विधीयते ॥ (१।३)
tasmānmanoviśuddhyarthaṃ snānamādau vidhīyate ||
अनुद्धृतैरुद्धृतैर्वा जलैः स्नानं समाचरेत् । (२।१)
anuddhṛtairuddhṛtairvā jalaiḥ snānaṃ samācaret |
तीर्थं च कल्पयेद्विद्वान्मूलमन्त्रेण मन्त्रवित् । (२।२)
tīrthaṃ ca kalpayedvidvānmūlamantreṇa mantravit |
दर्भपाणिस्तु विधिना आचान्तः प्रयतः शुचिः । (३।१)
darbhapāṇistu vidhinā ācāntaḥ prayataḥ śuciḥ |
प्रकल्प्यावाहयेद् गङ्गाम् एभिर्मन्त्रैर्विचक्षणः ॥ (३।३)
prakalpyāvāhayed gaṅgām ebhirmantrairvicakṣaṇaḥ ||
पाहि नस् त्वेनसस् तस्माद् आजन्ममरणान्तिकात् ॥ (४।२)
pāhi nas tvenasas tasmād ājanmamaraṇāntikāt ||
तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च तीर्थानां वायुरब्रवीत् । (५।१)
tisraḥ koṭyo'rdhakoṭī ca tīrthānāṃ vāyurabravīt |
दिवि भुव्यन्तरिक्षे च तानि ते सन्ति जाह्नवि ॥ (५।२)
divi bhuvyantarikṣe ca tāni te santi jāhnavi ||
क्षेमा च जाह्नवी चैव शान्ता शान्तिप्रदायिनी ॥ (७।२)
kṣemā ca jāhnavī caiva śāntā śāntipradāyinī ||
मूर्ध्नि कुर्याज्जलं भूयस् त्रिचतुष्पञ्चसप्तकम् । (९।२)
mūrdhni kuryājjalaṃ bhūyas tricatuṣpañcasaptakam |
स्नानं कुर्यान्मृदा तद्वदामन्त्र्य तु विधानतः ॥ (९।३)
snānaṃ kuryānmṛdā tadvadāmantrya tu vidhānataḥ ||
अश्वक्रान्ते रथक्रान्ते विष्णुक्रान्ते वसुंधरे । (१०।१)
aśvakrānte rathakrānte viṣṇukrānte vasuṃdhare |
मृत्तिके हर मे पापं यन्मया दुष्कृतं कृतम् ॥ (१०।२)
mṛttike hara me pāpaṃ yanmayā duṣkṛtaṃ kṛtam ||
मृत्तिके ब्रह्मदत्तासि काश्यपेनाभिमन्त्रिता । (११।२)
mṛttike brahmadattāsi kāśyapenābhimantritā |
मृत्तिके देहि नः पुष्टिं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । (१२।१)
mṛttike dehi naḥ puṣṭiṃ tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam |
एवं स्नात्वा ततः पश्चादाचम्य च विधानतः । (१३।१)
evaṃ snātvā tataḥ paścādācamya ca vidhānataḥ |
उत्थाय वाससी शुक्ले शुद्धे तु परिधाय वै । (१३।२)
utthāya vāsasī śukle śuddhe tu paridhāya vai |
ततस्तु तर्पणं कुर्यात्त्रैलोक्याप्यायनाय वै ॥ (१३।३)
tatastu tarpaṇaṃ kuryāttrailokyāpyāyanāya vai ||
देवा यक्षास्तथा नागा गन्धर्वाप्सरसोऽसुराः । (१४।१)
devā yakṣāstathā nāgā gandharvāpsaraso'surāḥ |
क्रूराः सर्पाः सुपर्णाश्च तरवो जम्बुकाः खगाः ॥ (१४।२)
krūrāḥ sarpāḥ suparṇāśca taravo jambukāḥ khagāḥ ||
निराधाराश्च ये जीवा ये तु धर्मरतास्तथा ॥ (१५।२)
nirādhārāśca ye jīvā ye tu dharmaratāstathā ||
मनुष्यांस्तर्पयेद्भक्त्या ब्रह्मपुत्रानृषींस्तथा । (१७।१)
manuṣyāṃstarpayedbhaktyā brahmaputrānṛṣīṃstathā |
सर्वे ते तृप्तिमायान्तु मद्दत्तेनाम्बुना सदा ॥ (१८।२)
sarve te tṛptimāyāntu maddattenāmbunā sadā ||
मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । (१९।१)
marīcimatryaṅgirasaṃ pulastyaṃ pulahaṃ kratum |
देवब्रह्मऋषीन् सर्वांस्तर्पयेद् अक्षतौदकैः ॥ (१९।३)
devabrahmaṛṣīn sarvāṃstarpayed akṣataudakaiḥ ||
अपसव्यं ततः कृत्वा सव्यं जान्वाच्य भूतले । (२०।१)
apasavyaṃ tataḥ kṛtvā savyaṃ jānvācya bhūtale |
अग्निष्वात्तास्तथा सौम्या हविष्मन्तस्तथोष्मपाः ॥ (२०।२)
agniṣvāttāstathā saumyā haviṣmantastathoṣmapāḥ ||
सुकालिनो बर्हिषदस्तथान्ये वाज्यपाः पुनः । (२१।१)
sukālino barhiṣadastathānye vājyapāḥ punaḥ |
संतर्प्याः पितरो भक्त्या सतिलोदकचन्दनैः ॥ (२१।२)
saṃtarpyāḥ pitaro bhaktyā satilodakacandanaiḥ ||
दर्भपाणिस्तु विधिना पितॄन्संतर्पयेद्बुधः ॥ (२३।३)
darbhapāṇistu vidhinā pitṝnsaṃtarpayedbudhaḥ ||
संतर्प्य विधिना भक्त्या इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ (२४।२)
saṃtarpya vidhinā bhaktyā imaṃ mantramudīrayet ||
येऽबान्धवा बान्धवा वा येऽन्यजन्मनि बान्धवाः । (२५।१)
ye'bāndhavā bāndhavā vā ye'nyajanmani bāndhavāḥ |
ते तृप्तिमखिलां यान्तु यश् चास्मत्तो ऽभिवाञ्छति ॥ (२५।२)
te tṛptimakhilāṃ yāntu yaś cāsmatto 'bhivāñchati ||
अर्घ्यं दद्यात्प्रयत्नेन सूर्यनामानि कीर्तयेत् ॥ (२६।३)
arghyaṃ dadyātprayatnena sūryanāmāni kīrtayet ||
जगत्स्वामिन्नमस्तेऽस्तु दिव्यचन्दनभूषित ॥ (२८।२)
jagatsvāminnamaste'stu divyacandanabhūṣita ||
सुकृतं दुष्कृतं चैव सर्वं पश्यसि सर्वग । (३०।१)
sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ caiva sarvaṃ paśyasi sarvaga |
दिवाकर नमस्तेऽस्तु प्रभाकर नमोऽस्तु ते । (३१।१)
divākara namaste'stu prabhākara namo'stu te |
एवं सूर्यं नमस्कृत्य त्रिः कृत्वाथ प्रदक्षिणम् । (३१।२)
evaṃ sūryaṃ namaskṛtya triḥ kṛtvātha pradakṣiṇam |
द्विजं गां काञ्चनं स्पृष्ट्वा ततो विष्णुगृहं व्रजेत् ॥ (३१।३)
dvijaṃ gāṃ kāñcanaṃ spṛṣṭvā tato viṣṇugṛhaṃ vrajet ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.