मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 102

101 of 175 · 72 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नन्दिकेश्वर उवाच । (१।१)

nandikeśvara uvāca

1.2१.२

नैर्मल्यं भावशुद्धिश्च विना स्नानं न विद्यते । (१।२)

nairmalyaṃ bhāvaśuddhiśca vinā snānaṃ na vidyate |

1.3१.३

तस्मान्मनोविशुद्ध्यर्थं स्नानमादौ विधीयते ॥ (१।३)

tasmānmanoviśuddhyarthaṃ snānamādau vidhīyate ||

2.1२.१

अनुद्धृतैरुद्धृतैर्वा जलैः स्नानं समाचरेत् । (२।१)

anuddhṛtairuddhṛtairvā jalaiḥ snānaṃ samācaret |

2.2२.२

तीर्थं च कल्पयेद्विद्वान्मूलमन्त्रेण मन्त्रवित् । (२।२)

tīrthaṃ ca kalpayedvidvānmūlamantreṇa mantravit |

2.3२.३

नमो नारायणायेति मूलमन्त्र उदाहृतः ॥ (२।३)

namo nārāyaṇāyeti mūlamantra udāhṛtaḥ ||

3.1३.१

दर्भपाणिस्तु विधिना आचान्तः प्रयतः शुचिः । (३।१)

darbhapāṇistu vidhinā ācāntaḥ prayataḥ śuciḥ |

3.2३.२

चतुर्हस्तसमायुक्तं चतुरस्रं समन्ततः । (३।२)

caturhastasamāyuktaṃ caturasraṃ samantataḥ |

3.3३.३

प्रकल्प्यावाहयेद् गङ्गाम् एभिर्मन्त्रैर्विचक्षणः ॥ (३।३)

prakalpyāvāhayed gaṅgām ebhirmantrairvicakṣaṇaḥ ||

4.1४.१

विष्णोः पादप्रसूतासि वैष्णवी विष्णुदेवता । (४।१)

viṣṇoḥ pādaprasūtāsi vaiṣṇavī viṣṇudevatā |

4.2४.२

पाहि नस् त्वेनसस् तस्माद् आजन्ममरणान्तिकात् ॥ (४।२)

pāhi nas tvenasas tasmād ājanmamaraṇāntikāt ||

5.1५.१

तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च तीर्थानां वायुरब्रवीत् । (५।१)

tisraḥ koṭyo'rdhakoṭī ca tīrthānāṃ vāyurabravīt |

5.2५.२

दिवि भुव्यन्तरिक्षे च तानि ते सन्ति जाह्नवि ॥ (५।२)

divi bhuvyantarikṣe ca tāni te santi jāhnavi ||

6.1६.१

नन्दिनीत्येव ते नाम देवेषु नलिनीति च । (६।१)

nandinītyeva te nāma deveṣu nalinīti ca |

6.2६.२

दक्षा पृथ्वी च विहगा विश्वकायामृता शिवा ॥ (६।२)

dakṣā pṛthvī ca vihagā viśvakāyāmṛtā śivā ||

7.1७.१

विद्याधरी सुप्रशान्ता तथा विश्वप्रसादिनी । (७।१)

vidyādharī supraśāntā tathā viśvaprasādinī |

7.2७.२

क्षेमा च जाह्नवी चैव शान्ता शान्तिप्रदायिनी ॥ (७।२)

kṣemā ca jāhnavī caiva śāntā śāntipradāyinī ||

8.1८.१

एतानि पुण्यनामानि स्नानकाले प्रकीर्तयेत् । (८।१)

etāni puṇyanāmāni snānakāle prakīrtayet |

8.2८.२

भवेत्संनिहिता तत्र गङ्गा त्रिपथगामिनी ॥ (८।२)

bhavetsaṃnihitā tatra gaṅgā tripathagāminī ||

9.1९.१

सप्तवाराभिजप्तेन करसम्पुटयोजितः । (९।१)

saptavārābhijaptena karasampuṭayojitaḥ |

9.2९.२

मूर्ध्नि कुर्याज्जलं भूयस् त्रिचतुष्पञ्चसप्तकम् । (९।२)

mūrdhni kuryājjalaṃ bhūyas tricatuṣpañcasaptakam |

9.3९.३

स्नानं कुर्यान्मृदा तद्वदामन्त्र्य तु विधानतः ॥ (९।३)

snānaṃ kuryānmṛdā tadvadāmantrya tu vidhānataḥ ||

10.1१०.१

अश्वक्रान्ते रथक्रान्ते विष्णुक्रान्ते वसुंधरे । (१०।१)

aśvakrānte rathakrānte viṣṇukrānte vasuṃdhare |

10.2१०.२

मृत्तिके हर मे पापं यन्मया दुष्कृतं कृतम् ॥ (१०।२)

mṛttike hara me pāpaṃ yanmayā duṣkṛtaṃ kṛtam ||

11.1११.१

उद्धृतासि वराहेण कृष्णेन शतबाहुना । (११।१)

uddhṛtāsi varāheṇa kṛṣṇena śatabāhunā |

11.2११.२

मृत्तिके ब्रह्मदत्तासि काश्यपेनाभिमन्त्रिता । (११।२)

mṛttike brahmadattāsi kāśyapenābhimantritā |

11.3११.३

आरुह्य मम गात्राणि सर्वं पापं प्रचोदय ॥ (११।३)

āruhya mama gātrāṇi sarvaṃ pāpaṃ pracodaya ||

12.1१२.१

मृत्तिके देहि नः पुष्टिं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । (१२।१)

mṛttike dehi naḥ puṣṭiṃ tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam |

12.2१२.२

नमस्ते सर्वलोकानां प्रभवारणि सुव्रते ॥ (१२।२)

namaste sarvalokānāṃ prabhavāraṇi suvrate ||

13.1१३.१

एवं स्नात्वा ततः पश्चादाचम्य च विधानतः । (१३।१)

evaṃ snātvā tataḥ paścādācamya ca vidhānataḥ |

13.2१३.२

उत्थाय वाससी शुक्ले शुद्धे तु परिधाय वै । (१३।२)

utthāya vāsasī śukle śuddhe tu paridhāya vai |

13.3१३.३

ततस्तु तर्पणं कुर्यात्त्रैलोक्याप्यायनाय वै ॥ (१३।३)

tatastu tarpaṇaṃ kuryāttrailokyāpyāyanāya vai ||

14.1१४.१

देवा यक्षास्तथा नागा गन्धर्वाप्सरसोऽसुराः । (१४।१)

devā yakṣāstathā nāgā gandharvāpsaraso'surāḥ |

14.2१४.२

क्रूराः सर्पाः सुपर्णाश्च तरवो जम्बुकाः खगाः ॥ (१४।२)

krūrāḥ sarpāḥ suparṇāśca taravo jambukāḥ khagāḥ ||

15.1१५.१

वाय्वाधारा जलाधारास् तथैवाकाशगामिनः । (१५।१)

vāyvādhārā jalādhārās tathaivākāśagāminaḥ |

15.2१५.२

निराधाराश्च ये जीवा ये तु धर्मरतास्तथा ॥ (१५।२)

nirādhārāśca ye jīvā ye tu dharmaratāstathā ||

16.1१६.१

तेषामाप्यायनायैतद्दीयते सलिलं मया । (१६।१)

teṣāmāpyāyanāyaitaddīyate salilaṃ mayā |

16.2१६.२

कृतोपवीती देवेभ्यो निवीती च भवेत्ततः ॥ (१६।२)

kṛtopavītī devebhyo nivītī ca bhavettataḥ ||

17.1१७.१

मनुष्यांस्तर्पयेद्भक्त्या ब्रह्मपुत्रानृषींस्तथा । (१७।१)

manuṣyāṃstarpayedbhaktyā brahmaputrānṛṣīṃstathā |

17.2१७.२

सनकश्च सनन्दश्च तृतीयश्च सनातनः ॥ (१७।२)

sanakaśca sanandaśca tṛtīyaśca sanātanaḥ ||

18.1१८.१

कपिलश्चासुरिश्चैव वोढुः पञ्चशिखस्तथा । (१८।१)

kapilaścāsuriścaiva voḍhuḥ pañcaśikhastathā |

18.2१८.२

सर्वे ते तृप्तिमायान्तु मद्दत्तेनाम्बुना सदा ॥ (१८।२)

sarve te tṛptimāyāntu maddattenāmbunā sadā ||

19.1१९.१

मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । (१९।१)

marīcimatryaṅgirasaṃ pulastyaṃ pulahaṃ kratum |

19.2१९.२

प्रचेतसं वसिष्ठं च भृगुं नारदमेव च । (१९।२)

pracetasaṃ vasiṣṭhaṃ ca bhṛguṃ nāradameva ca |

19.3१९.३

देवब्रह्मऋषीन् सर्वांस्तर्पयेद् अक्षतौदकैः ॥ (१९।३)

devabrahmaṛṣīn sarvāṃstarpayed akṣataudakaiḥ ||

20.1२०.१

अपसव्यं ततः कृत्वा सव्यं जान्वाच्य भूतले । (२०।१)

apasavyaṃ tataḥ kṛtvā savyaṃ jānvācya bhūtale |

20.2२०.२

अग्निष्वात्तास्तथा सौम्या हविष्मन्तस्तथोष्मपाः ॥ (२०।२)

agniṣvāttāstathā saumyā haviṣmantastathoṣmapāḥ ||

21.1२१.१

सुकालिनो बर्हिषदस्तथान्ये वाज्यपाः पुनः । (२१।१)

sukālino barhiṣadastathānye vājyapāḥ punaḥ |

21.2२१.२

संतर्प्याः पितरो भक्त्या सतिलोदकचन्दनैः ॥ (२१।२)

saṃtarpyāḥ pitaro bhaktyā satilodakacandanaiḥ ||

22.1२२.१

यमाय धर्मराजाय मृत्यवे चान्तकाय च । (२२।१)

yamāya dharmarājāya mṛtyave cāntakāya ca |

22.2२२.२

वैवस्वताय कालाय सर्वभृतक्षयाय च ॥ (२२।२)

vaivasvatāya kālāya sarvabhṛtakṣayāya ca ||

23.1२३.१

औदुम्बराय दध्नाय नीलाय परमेष्ठिने । (२३।१)

audumbarāya dadhnāya nīlāya parameṣṭhine |

23.2२३.२

वृकोदराय चित्राय चित्रगुप्ताय वै नमः । (२३।२)

vṛkodarāya citrāya citraguptāya vai namaḥ |

23.3२३.३

दर्भपाणिस्तु विधिना पितॄन्संतर्पयेद्बुधः ॥ (२३।३)

darbhapāṇistu vidhinā pitṝnsaṃtarpayedbudhaḥ ||

24.1२४.१

पित्रादीन्नामगोत्रेण तथा मातामहानपि । (२४।१)

pitrādīnnāmagotreṇa tathā mātāmahānapi |

24.2२४.२

संतर्प्य विधिना भक्त्या इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ (२४।२)

saṃtarpya vidhinā bhaktyā imaṃ mantramudīrayet ||

25.1२५.१

येऽबान्धवा बान्धवा वा येऽन्यजन्मनि बान्धवाः । (२५।१)

ye'bāndhavā bāndhavā vā ye'nyajanmani bāndhavāḥ |

25.2२५.२

ते तृप्तिमखिलां यान्तु यश् चास्मत्तो ऽभिवाञ्छति ॥ (२५।२)

te tṛptimakhilāṃ yāntu yaś cāsmatto 'bhivāñchati ||

26.1२६.१

ततश्चाचम्य विधिवदालिखेत्पद्ममग्रतः । (२६।१)

tataścācamya vidhivadālikhetpadmamagrataḥ |

26.2२६.२

अक्षताभिः सपुष्पाभिः सजलारुणचन्दनम् । (२६।२)

akṣatābhiḥ sapuṣpābhiḥ sajalāruṇacandanam |

26.3२६.३

अर्घ्यं दद्यात्प्रयत्नेन सूर्यनामानि कीर्तयेत् ॥ (२६।३)

arghyaṃ dadyātprayatnena sūryanāmāni kīrtayet ||

27.1२७.१

नमस्ते विष्णुरूपाय नमो विष्णुमुखाय वै । (२७।१)

namaste viṣṇurūpāya namo viṣṇumukhāya vai |

27.2२७.२

सहस्ररश्मये नित्यं नमस्ते सर्वतेजसे ॥ (२७।२)

sahasraraśmaye nityaṃ namaste sarvatejase ||

28.1२८.१

नमस्ते शिव सर्वेश नमस्ते सर्ववत्सल । (२८।१)

namaste śiva sarveśa namaste sarvavatsala |

28.2२८.२

जगत्स्वामिन्नमस्तेऽस्तु दिव्यचन्दनभूषित ॥ (२८।२)

jagatsvāminnamaste'stu divyacandanabhūṣita ||

29.1२९.१

पद्मासन नमस्तेऽस्तु कुण्डलाङ्गदभूषित । (२९।१)

padmāsana namaste'stu kuṇḍalāṅgadabhūṣita |

29.2२९.२

नमस्ते सर्वलोकेश जगत्सर्वं विबोधसे ॥ (२९।२)

namaste sarvalokeśa jagatsarvaṃ vibodhase ||

30.1३०.१

सुकृतं दुष्कृतं चैव सर्वं पश्यसि सर्वग । (३०।१)

sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ caiva sarvaṃ paśyasi sarvaga |

30.2३०.२

सत्यदेव नमस्तेऽस्तु प्रसीद मम भास्कर ॥ (३०।२)

satyadeva namaste'stu prasīda mama bhāskara ||

31.1३१.१

दिवाकर नमस्तेऽस्तु प्रभाकर नमोऽस्तु ते । (३१।१)

divākara namaste'stu prabhākara namo'stu te |

31.2३१.२

एवं सूर्यं नमस्कृत्य त्रिः कृत्वाथ प्रदक्षिणम् । (३१।२)

evaṃ sūryaṃ namaskṛtya triḥ kṛtvātha pradakṣiṇam |

31.3३१.३

द्विजं गां काञ्चनं स्पृष्ट्वा ततो विष्णुगृहं व्रजेत् ॥ (३१।३)

dvijaṃ gāṃ kāñcanaṃ spṛṣṭvā tato viṣṇugṛhaṃ vrajet ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 102

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit