मत्स्यपुराणMatsyapurāṇa

MPur, 108

107 of 175 · 83 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

एतच्छ्रुत्वा प्रयागस्य यत्त्वया परिकीर्तितम् । (१।२)

etacchrutvā prayāgasya yattvayā parikīrtitam |

1.3१.३

विशुद्धं मेऽद्य हृदयं प्रयागस्य तु कीर्तनात् ॥ (१।३)

viśuddhaṃ me'dya hṛdayaṃ prayāgasya tu kīrtanāt ||

2.1२.१

अनाशकफलं ब्रूहि भगवंस्तत्र कीदृशम् । (२।१)

anāśakaphalaṃ brūhi bhagavaṃstatra kīdṛśam |

2.2२.२

यं च लोकमवाप्नोति विशुद्धः सर्वकिल्बिषैः ॥ (२।२)

yaṃ ca lokamavāpnoti viśuddhaḥ sarvakilbiṣaiḥ ||

3.1३.१

मार्कण्डेय उवाच । (३।१)

mārkaṇḍeya uvāca

3.2३.२

शृणु राजन्प्रयागे तु अनाशकफलं विभो । (३।२)

śṛṇu rājanprayāge tu anāśakaphalaṃ vibho |

3.3३.३

प्राप्नोति पुरुषो धीमाञ्श्रद्दधानो जितेन्द्रियः ॥ (३।३)

prāpnoti puruṣo dhīmāñśraddadhāno jitendriyaḥ ||

4.1४.१

अहीनाङ्गोऽप्यरोगश्च पञ्चेन्द्रियसमन्वितः । (४।१)

ahīnāṅgo'pyarogaśca pañcendriyasamanvitaḥ |

4.2४.२

अश्वमेधफलं तस्य गच्छतस्तु पदे पदे ॥ (४।२)

aśvamedhaphalaṃ tasya gacchatastu pade pade ||

5.1५.१

कुलानि तारयेद्राजन्दश पूर्वान्दशापरान् । (५।१)

kulāni tārayedrājandaśa pūrvāndaśāparān |

5.2५.२

मुच्यते सर्वपापेभ्यो गच्छेत्तु परमं पदम् ॥ (५।२)

mucyate sarvapāpebhyo gacchettu paramaṃ padam ||

6.1६.१

युधिष्ठिर उवाच । (६।१)

yudhiṣṭhira uvāca

6.2६.२

महाभाग्यं हि धर्मस्य यत्त्वं वदसि मे प्रभो । (६।२)

mahābhāgyaṃ hi dharmasya yattvaṃ vadasi me prabho |

6.3६.३

अल्पेनैव प्रयत्नेन बहून्धर्मानवाप्नुते ॥ (६।३)

alpenaiva prayatnena bahūndharmānavāpnute ||

7.1७.१

अश्वमेधैस्तु बहुभिः प्राप्यते सुव्रतैरिह । (७।१)

aśvamedhaistu bahubhiḥ prāpyate suvratairiha |

7.2७.२

इमं मे संशयं छिन्द्धि परं कौतूहलं हि मे ॥ (७।२)

imaṃ me saṃśayaṃ chinddhi paraṃ kautūhalaṃ hi me ||

8.1८.१

मार्कण्डेय उवाच । (८।१)

mārkaṇḍeya uvāca

8.2८.२

शृणु राजन्महावीर यदुक्तं ब्रह्मयोनिना । (८।२)

śṛṇu rājanmahāvīra yaduktaṃ brahmayoninā |

8.3८.३

ऋषीणां संनिधौ पूर्वं कथ्यमानं मया श्रुतम् ॥ (८।३)

ṛṣīṇāṃ saṃnidhau pūrvaṃ kathyamānaṃ mayā śrutam ||

9.1९.१

पञ्चयोजनविस्तीर्णं प्रयागस्य तु मण्डलम् । (९।१)

pañcayojanavistīrṇaṃ prayāgasya tu maṇḍalam |

9.2९.२

प्रविष्टमात्रे तद्भूमावश्वमेधः पदे पदे ॥ (९।२)

praviṣṭamātre tadbhūmāvaśvamedhaḥ pade pade ||

10.1१०.१

व्यतीतान्पुरुषान्सप्त भविष्यांश्च चतुर्दश । (१०।१)

vyatītānpuruṣānsapta bhaviṣyāṃśca caturdaśa |

10.2१०.२

नरस्तारयते सर्वान्यस्तु प्राणान्परित्यजेत् ॥ (१०।२)

narastārayate sarvānyastu prāṇānparityajet ||

11.1११.१

एवं ज्ञात्वा तु राजेन्द्र सदा सेवापरो भवेत् । (११।१)

evaṃ jñātvā tu rājendra sadā sevāparo bhavet |

11.2११.२

अश्रद्दधानाः पुरुषाः पापोपहतचेतसः । (११।२)

aśraddadhānāḥ puruṣāḥ pāpopahatacetasaḥ |

11.3११.३

न प्राप्नुवन्ति तत्स्थानं प्रयागं देवरक्षितम् ॥ (११।३)

na prāpnuvanti tatsthānaṃ prayāgaṃ devarakṣitam ||

12.1१२.१

युधिष्ठिर उवाच । (१२।१)

yudhiṣṭhira uvāca

12.2१२.२

स्नेहाद्वा द्रव्यलोभाद्वा ये तु कामवशं गताः । (१२।२)

snehādvā dravyalobhādvā ye tu kāmavaśaṃ gatāḥ |

12.3१२.३

कथं तीर्थफलं तेषां कथं पुण्यफलं भवेत् ॥ (१२।३)

kathaṃ tīrthaphalaṃ teṣāṃ kathaṃ puṇyaphalaṃ bhavet ||

13.1१३.१

विक्रयः सर्वभाण्डानां कार्याकार्यमजानतः । (१३।१)

vikrayaḥ sarvabhāṇḍānāṃ kāryākāryamajānataḥ |

13.2१३.२

प्रयागे का गतिस्तस्य तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (१३।२)

prayāge kā gatistasya tanme brūhi pitāmaha ||

14.1१४.१

मार्कण्डेय उवाच । (१४।१)

mārkaṇḍeya uvāca

14.2१४.२

शृणु राजन्महागुह्यं सर्वपापप्रणाशनम् । (१४।२)

śṛṇu rājanmahāguhyaṃ sarvapāpapraṇāśanam |

14.3१४.३

मासमेकं तु यः स्नायात्प्रयागे नियतेन्द्रियः । (१४।३)

māsamekaṃ tu yaḥ snāyātprayāge niyatendriyaḥ |

14.4१४.४

मुच्यते सर्वपापेभ्यः स गच्छेत्परमं पदम् ॥ (१४।४)

mucyate sarvapāpebhyaḥ sa gacchetparamaṃ padam ||

15.1१५.१

विश्रम्भघातकानां तु प्रयागे शृणु यत्फलम् । (१५।१)

viśrambhaghātakānāṃ tu prayāge śṛṇu yatphalam |

15.2१५.२

त्रिकालमेव स्नायीत आहारं भैक्ष्यमाचरेत् । (१५।२)

trikālameva snāyīta āhāraṃ bhaikṣyamācaret |

15.3१५.३

त्रिभिर्मासैः स मुच्येत प्रयागे तु न संशयः ॥ (१५।३)

tribhirmāsaiḥ sa mucyeta prayāge tu na saṃśayaḥ ||

16.1१६.१

अज्ञानेन तु यस्येह तीर्थयात्रादिकं भवेत् । (१६।१)

ajñānena tu yasyeha tīrthayātrādikaṃ bhavet |

16.2१६.२

सर्वकामसमृद्धस्तु स्वर्गलोके महीयते । (१६।२)

sarvakāmasamṛddhastu svargaloke mahīyate |

16.3१६.३

स्थानं च लभते नित्यं धनधान्यसमाकुलम् ॥ (१६।३)

sthānaṃ ca labhate nityaṃ dhanadhānyasamākulam ||

17.1१७.१

एवं ज्ञानेन सम्पूर्णः सदा भवति भोगवान् । (१७।१)

evaṃ jñānena sampūrṇaḥ sadā bhavati bhogavān |

17.2१७.२

तारिताः पितरस्तेन नरकात्प्रपितामहाः ॥ (१७।२)

tāritāḥ pitarastena narakātprapitāmahāḥ ||

18.1१८.१

धर्मानुसारि तत्त्वज्ञ पृच्छतस्ते पुनः पुनः । (१८।१)

dharmānusāri tattvajña pṛcchataste punaḥ punaḥ |

18.2१८.२

त्वत्प्रियार्थं समाख्यातं गुह्यमेतत्सनातनम् ॥ (१८।२)

tvatpriyārthaṃ samākhyātaṃ guhyametatsanātanam ||

19.1१९.१

युधिष्ठिर उवाच । (१९।१)

yudhiṣṭhira uvāca

19.2१९.२

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम् । (१९।२)

adya me saphalaṃ janma adya me tāritaṃ kulam |

19.3१९.३

प्रीतोऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि दर्शनादेव ते मुने ॥ (१९।३)

prīto'smyanugṛhīto'smi darśanādeva te mune ||

20.1२०.१

त्वद्दर्शनात्तु धर्मात्मन्मुक्तोऽहं चाद्य किल्बिषात् । (२०।१)

tvaddarśanāttu dharmātmanmukto'haṃ cādya kilbiṣāt |

20.2२०.२

इदानीं वेद्मि चात्मानं भगवन्गतकल्मषम् ॥ (२०।२)

idānīṃ vedmi cātmānaṃ bhagavangatakalmaṣam ||

21.1२१.१

मार्कण्डेय उवाच । (२१।१)

mārkaṇḍeya uvāca

21.2२१.२

दिष्ट्या ते सफलं जन्म दिष्ट्या ते तारितं कुलम् । (२१।२)

diṣṭyā te saphalaṃ janma diṣṭyā te tāritaṃ kulam |

21.3२१.३

कीर्तनाद्वर्धते पुण्यं श्रुतात्पापप्रणाशनम् ॥ (२१।३)

kīrtanādvardhate puṇyaṃ śrutātpāpapraṇāśanam ||

22.1२२.१

युधिष्ठिर उवाच । (२२।१)

yudhiṣṭhira uvāca

22.2२२.२

यमुनायां तु किं पुण्यं किं फलं तु महामुने । (२२।२)

yamunāyāṃ tu kiṃ puṇyaṃ kiṃ phalaṃ tu mahāmune |

22.3२२.३

एतन्मे सर्वमाख्याहि यथादृष्टं यथाश्रुतम् ॥ (२२।३)

etanme sarvamākhyāhi yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam ||

23.1२३.१

मार्कण्डेय उवाच । (२३।१)

mārkaṇḍeya uvāca

23.2२३.२

तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता । (२३।२)

tapanasya sutā devī triṣu lokeṣu viśrutā |

23.3२३.३

समाख्याता महाभागा यमुना तत्र निम्नगा ॥ (२३।३)

samākhyātā mahābhāgā yamunā tatra nimnagā ||

24.1२४.१

येनैव निःसृता गङ्गा तेनैव यमुना गता । (२४।१)

yenaiva niḥsṛtā gaṅgā tenaiva yamunā gatā |

24.2२४.२

योजनानां सहस्रेषु कीर्तनात्पापनाशिनी ॥ (२४।२)

yojanānāṃ sahasreṣu kīrtanātpāpanāśinī ||

25.1२५.१

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च यमुनायां युधिष्ठिर । (२५।१)

tatra snātvā ca pītvā ca yamunāyāṃ yudhiṣṭhira |

25.2२५.२

कीर्तनाल्लभते पुण्यं दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति ॥ (२५।२)

kīrtanāllabhate puṇyaṃ dṛṣṭvā bhadrāṇi paśyati ||

26.1२६.१

अवगाह्य च पीत्वा च पुनात्यासप्तमं कुलम् । (२६।१)

avagāhya ca pītvā ca punātyāsaptamaṃ kulam |

26.2२६.२

प्राणांस्त्यजति यस्तत्र स याति परमां गतिम् ॥ (२६।२)

prāṇāṃstyajati yastatra sa yāti paramāṃ gatim ||

27.1२७.१

अग्नितीर्थमिति ख्यातं यमुनादक्षिणे तटे । (२७।१)

agnitīrthamiti khyātaṃ yamunādakṣiṇe taṭe |

27.2२७.२

पश्चिमे धर्मराजस्य तीर्थं तु नरकं स्मृतम् ॥ (२७।२)

paścime dharmarājasya tīrthaṃ tu narakaṃ smṛtam ||

28.1२८.१

तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । (२८।१)

tatra snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste'punarbhavāḥ |

28.2२८.२

एवं तीर्थसहस्राणि यमुनादक्षिणे तटे ॥ (२८।२)

evaṃ tīrthasahasrāṇi yamunādakṣiṇe taṭe ||

29.1२९.१

उत्तरेण प्रवक्ष्यामि आदित्यस्य महात्मनः । (२९।१)

uttareṇa pravakṣyāmi ādityasya mahātmanaḥ |

29.2२९.२

तीर्थं निरञ्जनं नाम यत्र देवाः सवासवाः ॥ (२९।२)

tīrthaṃ nirañjanaṃ nāma yatra devāḥ savāsavāḥ ||

30.1३०.१

उपासते स्म संध्यां ये त्रिकालं हि युधिष्ठिर । (३०।१)

upāsate sma saṃdhyāṃ ye trikālaṃ hi yudhiṣṭhira |

30.2३०.२

देवाः सेवन्ति तत्तीर्थं ये चान्ये विबुधा जनाः ॥ (३०।२)

devāḥ sevanti tattīrthaṃ ye cānye vibudhā janāḥ ||

31.1३१.१

श्रद्दधानपरो भूत्वा कुरु तीर्थाभिषेचनम् । (३१।१)

śraddadhānaparo bhūtvā kuru tīrthābhiṣecanam |

31.2३१.२

अन्ये च बहवस्तीर्थाः सर्वपापहराः स्मृताः । (३१।२)

anye ca bahavastīrthāḥ sarvapāpaharāḥ smṛtāḥ |

31.3३१.३

तेषु स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः ॥ (३१।३)

teṣu snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste'punarbhavāḥ ||

32.1३२.१

गङ्गा च यमुना चैव उभे तुल्यफले स्मृते । (३२।१)

gaṅgā ca yamunā caiva ubhe tulyaphale smṛte |

32.2३२.२

केवलं ज्येष्ठभावेन गङ्गा सर्वत्र पूज्यते ॥ (३२।२)

kevalaṃ jyeṣṭhabhāvena gaṅgā sarvatra pūjyate ||

33.1३३.१

एवं कुरुष्व कौन्तेय सर्वतीर्थाभिषेचनम् । (३३।१)

evaṃ kuruṣva kaunteya sarvatīrthābhiṣecanam |

33.2३३.२

यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ (३३।२)

yāvajjīvakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati ||

34.1३४.१

यस्त्विमं कल्य उत्थाय पठते च शृणोति च । (३४।१)

yastvimaṃ kalya utthāya paṭhate ca śṛṇoti ca |

34.2३४.२

मुच्यते सर्वपापेभ्यः स्वर्गलोकं स गच्छति ॥ (३४।२)

mucyate sarvapāpebhyaḥ svargalokaṃ sa gacchati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MPur, 108

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit