MPur, 29
Select a line for its word-by-word analysis.
ततः काव्यो भृगुश्रेष्ठः समन्युरुपगम्य ह । (१।२)
tataḥ kāvyo bhṛguśreṣṭhaḥ samanyurupagamya ha |
अपापशीलं धर्मज्ञं शुश्रूषुं मद्गृहे रतम् । (५।१)
apāpaśīlaṃ dharmajñaṃ śuśrūṣuṃ madgṛhe ratam |
वृषपर्वन्निबोध त्वं त्यक्ष्यामि त्वां सबान्धवम् । (६।१)
vṛṣaparvannibodha tvaṃ tyakṣyāmi tvāṃ sabāndhavam |
स्थातुं त्वद्विषये राजन्न शक्नोमि त्वया सह ॥ (६।२)
sthātuṃ tvadviṣaye rājanna śaknomi tvayā saha ||
यतस्त्वमात्मनोदीर्णां दुहितारं किमुपेक्षसे ॥ (७।२)
yatastvamātmanodīrṇāṃ duhitāraṃ kimupekṣase ||
त्वयि सत्यं च धर्मश्च तत्प्रसीदतु मां भवान् ॥ (८।३)
tvayi satyaṃ ca dharmaśca tatprasīdatu māṃ bhavān ||
समुद्रं सम्प्रवेक्ष्यामि नान्यदस्ति परायणम् ॥ (९।२)
samudraṃ sampravekṣyāmi nānyadasti parāyaṇam ||
समुद्रं प्रविशध्वं वो दिशो वा व्रजतासुराः । (१०।२)
samudraṃ praviśadhvaṃ vo diśo vā vrajatāsurāḥ |
दुहितुर्नाप्रियं सोढुं शक्तोऽहं दयिता हि मे ॥ (१०।३)
duhiturnāpriyaṃ soḍhuṃ śakto'haṃ dayitā hi me ||
प्रसाद्यतां देवयानी जीवितं यत्र मे स्थितम् । (११।१)
prasādyatāṃ devayānī jīvitaṃ yatra me sthitam |
यत्किंचिद् असुरेन्द्राणां विद्यते वसु भार्गव । (१२।२)
yatkiṃcid asurendrāṇāṃ vidyate vasu bhārgava |
भुवि हस्तिरथाश्वं वा तस्य त्वं मम चेश्वरः ॥ (१२।३)
bhuvi hastirathāśvaṃ vā tasya tvaṃ mama ceśvaraḥ ||
यत्किंचिद् अस्ति द्रविणं दैत्येन्द्राणां महासुर । (१३।२)
yatkiṃcid asti draviṇaṃ daityendrāṇāṃ mahāsura |
तस्येश्वरोऽस्मि यद्येतद्देवयानी प्रसाद्यताम् ॥ (१३।३)
tasyeśvaro'smi yadyetaddevayānī prasādyatām ||
ततस्तु त्वरितः शुक्रस्तेन राज्ञा समं ययौ । (१४।२)
tatastu tvaritaḥ śukrastena rājñā samaṃ yayau |
यदि त्वमीश्वरस्तात राज्ञो वित्तस्य भार्गव । (१५।२)
yadi tvamīśvarastāta rājño vittasya bhārgava |
नाभिजानामि तत्तेऽहं राजा वदतु मां स्वयम् ॥ (१५।३)
nābhijānāmi tatte'haṃ rājā vadatu māṃ svayam ||
तत्तेऽहं सम्प्रदास्यामि यद्यपि स्यात् सुदुर्लभम् ॥ (१६।३)
tatte'haṃ sampradāsyāmi yadyapi syāt sudurlabham ||
अनुयास्यति मां तत्र यत्र दास्यति मे पिता ॥ (१७।३)
anuyāsyati māṃ tatra yatra dāsyati me pitā ||
उत्तिष्ठ धात्रि गच्छ त्वं शर्मिष्ठां शीघ्रमानय । (१८।२)
uttiṣṭha dhātri gaccha tvaṃ śarmiṣṭhāṃ śīghramānaya |
ततो धात्री तत्र गत्वा शर्मिष्ठाम् इदमब्रवीत् । (१९।२)
tato dhātrī tatra gatvā śarmiṣṭhām idamabravīt |
उत्तिष्ठ भद्रे शर्मिष्ठे ज्ञातीनां सुखमावह ॥ (१९।३)
uttiṣṭha bhadre śarmiṣṭhe jñātīnāṃ sukhamāvaha ||
त्यजति ब्राह्मणः शिष्यान्देवयान्या प्रचोदितः । (२०।१)
tyajati brāhmaṇaḥ śiṣyāndevayānyā pracoditaḥ |
यं सा कामयते कामं स कार्योऽत्र त्वयानघे । (२०।२)
yaṃ sā kāmayate kāmaṃ sa kāryo'tra tvayānaghe |
मा गान्मन्युवशं शुक्रो देवयानी च मत्कृते ॥ (२१।३)
mā gānmanyuvaśaṃ śukro devayānī ca matkṛte ||
पितुर्निदेशात्त्वरिता निश्चक्राम पुरोत्तमात् ॥ (२२।३)
piturnideśāttvaritā niścakrāma purottamāt ||
ध्रुवं त्वां तत्र यास्यामि यत्र दास्यति ते पिता ॥ (२३।३)
dhruvaṃ tvāṃ tatra yāsyāmi yatra dāsyati te pitā ||
अनुयास्याम्यहं तत्र यत्र दास्यति ते पिता ॥ (२५।३)
anuyāsyāmyahaṃ tatra yatra dāsyati te pitā ||
देवयानी नृपश्रेष्ठ पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ (२६।३)
devayānī nṛpaśreṣṭha pitaraṃ vākyamabravīt ||
प्रविशामि पुरं तात तुष्टास्मि द्विजसत्तम । (२७।२)
praviśāmi puraṃ tāta tuṣṭāsmi dvijasattama |
एवमुक्तो द्विजश्रेष्ठो दुहित्रा सुमहायशाः । (२८।२)
evamukto dvijaśreṣṭho duhitrā sumahāyaśāḥ |
प्रविवेश पुरं हृष्टः पूजितः सर्वदानवैः ॥ (२८।३)
praviveśa puraṃ hṛṣṭaḥ pūjitaḥ sarvadānavaiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.