शौनक उवाच । (१।१)

कृतविद्ये कचे प्राप्ते हृष्टरूपा दिवौकसः । (१।२)

कचादवेत्य तां विद्यां कृतार्था भरतर्षभ ॥ (१।३)

सर्व एव समागम्य शतक्रतुमथाब्रुवन् । (२।१)

कालस्त्वद्विक्रमस्याद्य जहि शत्रून्पुरंदर ॥ (२।२)

एवमुक्तस्तु सह तैस्त्रिदशैर् मघवांस्तदा । (३।१)

तथेत्युक्त्वोपचक्राम सो ऽपश्यद्विपिने स्त्रियः ॥ (३।२)

क्रीडन्तीनां तु कन्यानां वने चैत्ररथोपमे । (४।१)

वायुर्भूतः स वस्त्राणि सर्वाण्येव व्यमिश्रयत् ॥ (४।२)

ततो जलात् समुत्तीर्य ताः कन्याः सहितास्तदा । (५।१)

वस्त्राणि जगृहुस्तानि यथासंस्थान्यनेकशः ॥ (५।२)

तत्र वासो देवयान्याः शर्मिष्ठा जगृहे तदा । (६।१)

व्यतिक्रममजानन्ती दुहिता वृषपर्वणः ॥ (६।२)

ततस्तयोर् मिथस्तत्र विरोधः समजायत । (७।१)

देवयान्याश्च राजेन्द्र शर्मिष्ठायाश्च तत्कृते ॥ (७।२)

देवयान्युवाच । (८।१)

कस्माद्गृह्णासि मे वस्त्रं शिष्या भूत्वा ममासुरि । (८।२)

समुदाचारहीनाया न ते श्रेयो भविष्यति ॥ (८।३)

शर्मिष्ठोवाच । (९।१)

आसीनं च शयानं च पिता ते पितरं मम । (९।२)

स्तौति पृच्छति चाभीक्ष्णं नीचस्थः सुविनीतवत् ॥ (९।३)

याचतस्त्वं च दुहिता स्तुवतः प्रतिगृह्णतः । (१०।१)

सुताहं स्तूयमानस्य ददतो न तु गृह्णतः ॥ (१०।२)

अनायुधा सायुधायाः किं त्वं कुप्यसि भिक्षुकि । (११।१)

लप्स्यसे प्रतियोद्धारं न च त्वां गणयाम्यहम् ॥ (११।२)

शौनक उवाच । (१२।१)

सा विस्मयं देवयानीं गतां सक्तां च वाससि । (१२।२)

शर्मिष्ठा प्राक्षिपत्कूपे ततः स्वपुरमाविशत् ॥ (१२।३)

हतेयमिति विज्ञाय शर्मिष्ठा पापनिश्चया । (१३।१)

अनवेक्ष्य ययौ तस्मात्क्रोधवेगपरायणा ॥ (१३।२)

अथ तं देशमभ्यागाद्ययातिर्नहुषात्मजः । (१४।१)

श्रान्तयुग्यः श्रान्तरूपो मृगलिप्सुः पिपासितः ॥ (१४।२)

नाहुषिः प्रेक्षमाणो हि स निपाने गतोदके । (१५।१)

ददर्श कन्यां तां तत्र दीप्तामग्निशिखाम् इव ॥ (१५।२)

तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्याममरवर्णिनीम् । (१६।१)

सान्त्वयित्वा नृपश्रेष्ठः साम्ना परमवल्गुना ॥ (१६।२)

का त्वं चारुमुखी श्यामा सुमृष्टमणिकुण्डला । (१७।१)

दीर्घं ध्यायसि चात्यर्थं कस्माच्छ्वसिषि चातुरा ॥ (१७।२)

कथं च पतिता ह्य् अस्मिन्कूपे वीरुत्तृणावृते । (१८।१)

दुहिता चैव कस्य त्वं वद सर्वं सुमध्यमे ॥ (१८।२)

देवयान्युवाच । (१९।१)

यो ऽसौ देवैर्हतान् दैत्यान् उत्थापयति विद्यया । (१९।२)

तस्य शुक्रस्य कन्याहं त्वं मां नूनं न बुध्यसे ॥ (१९।३)

एष मे दक्षिणो राजन् पाणिस् ताम्रनखाङ्गुलिः । (२०।१)

समुद्धर गृहीत्वा मां कुलीनस्त्वं हि मे मतः ॥ (२०।२)

जानामि त्वां च संशान्तं वीर्यवन्तं यशस्विनम् । (२१।१)

तस्मान्मां पतितां कूपाद् अस्माद् उद्धर्तुमर्हसि ॥ (२१।२)

शौनक उवाच । (२२।१)

तामथ ब्राह्मणीं स्त्रीं च विज्ञाय नहुषात्मजः । (२२।२)

गृहीत्वा दक्षिणे पाणाव् उज्जहार ततोऽवटात् ॥ (२२।३)

उद्धृत्य चैनां तरसा तस्मात्कूपान्नराधिपः । (२३।१)

आमन्त्रयित्वा सुश्रोणीं ययातिः स्वपुरं ययौ ॥ (२३।२)

गते तु नाहुषे तस्मिन्देवयान्यपि निन्दिता । (२४।१)

उवाच शोकसंतप्ता घूर्णिकामागतां पुनः ॥ (२४।२)

देवयान्युवाच । (२५।१)

त्वरितं घूर्णिके गच्छ सर्वमाचक्ष्व मे पितुः । (२५।२)

नेदानीं तु प्रवेक्ष्यामि नगरं वृषपर्वणः ॥ (२५।३)

शौनक उवाच । (२६।१)

सा तु वै त्वरितं गत्वा घूर्णिकासुरमन्दिरम् । (२६।२)

दृष्ट्वा काव्यमुवाचेदं कम्पमाना विचेतना ॥ (२६।३)

आचख्यौ च महाभागा देवयानी वने हता । (२७।१)

शर्मिष्ठया महाप्राज्ञ दुहित्रा वृषपर्वणः ॥ (२७।२)

श्रुत्वा दुहितरं काव्यस्तदा शर्मिष्ठया हताम् । (२८।१)

त्वरया निर्ययौ दुःखान्मार्गमाणः सुतां वने ॥ (२८।२)

दृष्ट्वा दुहितरं काव्यो देवयानीं तपोवने । (२९।१)

बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य दुःखितो वाक्यमब्रवीत् ॥ (२९।२)

आत्मदोषैर् नियच्छन्ति सर्वे दुःखसुखे जनाः । (३०।१)

मन्ये दुश्चरितं ते ऽस्ति तस्येयं निष्कृतिः कृता ॥ (३०।२)

देवयान्युवाच । (३१।१)

निष्कृतिर् वास्तु वा मास्तु शृणुष्वावहितो मम । (३१।२)

शर्मिष्ठया यदुक्तास्मि दुहित्रा वृषपर्वणः ॥ (३१।३)

सत्यं किलैतत्सा प्राह दैत्यानामस्मि गायना । (३२।१)

एवं हि मे कथयति शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ॥ (३२।२)

वचनं तीक्ष्णपरुषं क्रोधरक्तेक्षणा भृशम् । (३३।१)

स्तुवतो दुहितासि त्वं याचतः प्रतिगृह्णतः ॥ (३३।२)

सुताहं स्तूयमानस्य ददतो ऽप्रतिगृह्णतः । (३४।१)

इति मामाह शर्मिष्ठा दुहिता वृषपर्वणः । (३४।२)

क्रोधसंरक्तनयना दर्पपूर्णानना ततः ॥ (३४।३)

यद्यहं स्तुवतस्तात दुहिता प्रतिगृह्णतः । (३५।१)

प्रसादयिष्ये शर्मिष्ठाम् इत्युक्ता हि सखी मया । (३५।२)

शुक्र उवाच । (३५।३)

स्तुवतो दुहिता न त्वं भद्रे न प्रतिगृह्णतः । (३५।४)

अतस्त्वं स्तूयमानस्य दुहिता देवयान्यसि ॥ (३५।५)

वृषपर्वैव तद्वेद शक्रो राजा च नाहुषः । (३६।१)

अचिन्त्यं ब्रह्म निर्द्वंद्वमैश्वरं हि बलं मम ॥ (३६।२)